İçinde bulunduğumuz dijital çağda kitap yayınevi sayısının artması bir paradoks değil midir? Günlük gazeteler, aylık dergiler, birçok kitap, akademik bildiriler, bültenler, almanaklar, yazışmalar, mektuplar ve hatta imzalar elektronik ortama taşınırken yayınevi sayısındaki artışı nasıl yorumlamalıyız? Her şeye sahip olma hırsı yaşayan modern insan, kâğıda basılı bir kitap sahibi olma hazzını da tatmak istiyor. Şu dünyadan göçmeden evvel kendisine “şair” densin, “yazar” densin!.. Plastik bir şeref yaşasın, yeter ki… Haz ve fark edilme doyumsuzluğu yaşayan insanın “Onun kitabı var benim neyim eksik, benim de olsun!” kıskançlığını ve fark edilme hırsını suiistimal edip “kurgusal” en iyi kitap anketleri, en bayağı ödül programları yapan, dil ve içerik olarak ilkokul düzeyini aşamamış kitaplara ve kişilere orantısız iltifat eden, ömrü altı ayı veya birkaç yılı geçemeyen yayınevleri mantar gibi çoğaldı. Her yayınevine itibar edilmemeli…
Tiyo, Dergâh, İz, İnsan, Beyan, VB, YKY, Büyüyen Ay, Ötüken, Ketebe, İş Bankası, DoğuBatı, Everest, İletişim, Ayrıntı, Timaş, Kronik, Kitap Yayınevi, Alfa, Klasik, Bilgü Kültür Sanat, TDV, KURAMER, TDK, TTK, Remzi, Yedi Tepe, Elips, Selenge, Yeni Türkiye, Profil, Küre, Turkuvaz gibi ilk anda sayabileceğim prestijli yayınevlerinin çok ciddi yayın kurulları ve hakem heyeti bulunmaktadır. Bu ve adını şu an hatırlamadığım ciddi yayınevlerinden kitap çıkarmak ayrı bir prestijdir.
Bir de akademik yayınların yanında sosyal ve kültürel kitaplar çıkaran üniversitelerimiz var. Atatürk Üniversitesi, İstanbul Bilgi Üniversitesi, Koç Üniversitesi, İbn Haldun Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Kapadokya Üniversitesi, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı gibi… Ciddi okurların kitapçılarda sorduğu, üniversite yayınlarından çıkmış fevkalâde kitaplar var… Birkaç örnek vereyim:
Bize Yön Veren Metinler, Alev Alatlı, Kapadokya Üniversitesi Yayınları
Çin Felsefesi Tarihi, Fung Yu-Lan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Tasavvufun Oluşumu, Ahmet T. Karamustafa, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Bir Kimlik Peşinde Türkiye, Feroz Ahmad, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Mantığa Giriş, Şemseddin el-İsfahanî, İbn Haldun Üniversitesi
Kutsalın Dönüşümü, Zülfiqar Ali Shahe, İbn Haldun Üniversitesi
Kara Veba (Memlûklerde Salgın ve Toplum) Esra Atmaca, Sakarya Üniversitesi Kültür Yayınları
İstanbul’da Yaşam Mücadelesi, Suraiya Faruqhi, Koç Üniversitesi Yayınları
Floransa ve Bağdat, Hans Belting, Koç Üniversitesi Yayınları
Kelam Tarihi, Prof.Dr. Metin Yurdagür, Marmara Ünv. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları
Cahit Arf ve Atatürk Üniversitesi’ndeki Konferanslar, Tarık Tuna Gözütok, Atatürk Üniversitesi Yayınları
Atatürk Üniversitesi, kuruluşundan beri akademik kadrolarının çok önemli kitaplarını yayımladığı gibi üniversite dışından araştırmacıların kitabını da yayımladı. Yayımlanan kitapların en önemlilerinden biri kuşkusuz yapay zekâ çağını 1950’lerde fark eden ve konuya dair Atatürk Üniversitesi’nde çok sayıda konferans veren, dâhi matematikçi Prof.Dr. Cahit Arf’ın konferanslarından müteşekkil kitaptır. Atatürk Üniversitesi yayınlarından Erzurum’un şehir kültürünü ve sanatını ortaya çıkaran birbirinden değerli kitaplar da yayımlandı. Öncesinde çıkarılan yayınlardan anlaşılıyor ki 2020’ye gelinceye kadar ilmi değeri yüksek kitaplar kadar hatır gönül işi kitaplar da basılmış.
Bilhassa Prof.Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu’nun Atatürk Üniversitesi rektörü olmasından ve yayınevi koordinatörlüğüne Prof.Dr. Serhan Alkan İspirli’nin gelmesinden sonra yayınevi yayın kuruluyla, hakem heyetiyle, tashih ekibiyle ve yayınevi çalışanlarıyla kurumsallaşmasını daha da geliştirdi ve kitap yayımlamada bir disiplin ortaya koydu.
Yayımlanma talebiyle yayınevine gelen her kitap yayın kurulunda titizlikle ve tarafsız oylanır, ardından “kör hakem” metoduyla incelenip onaylanır veya reddedilir. Onaylanan kitabın e-kitap mı, basılı kitap mı yayımlanacağına karar verilir. Yayın kurulundan geçen bir kitap hakem heyetinden geçmeyebilir. Prestij ve armağan kitaplar dışında, müşterisi olmayacak hiçbir kitap matbaaya gönderilmez. Bu kitaplar e-kitap olarak yayımlanır. Böylelikle ne kâğıt ne para ne emek israfı olur. Yayınevin Koordinatörlüğünde mevzuat ve kurumsallık tüm inisiyatiflerin, kişiselliklerin önünde…
Kaliteli yayın adına kurumsal disiplinden taviz vermeyen Atatürk Üniversitesi Yayın Koordinatörlüğü tüm Türkiye’de ses getirecek çok mühim bir esere daha imza attı. Basın mensuplarına ve kamuoyuna tanıtımını bizzat Rektör Prof.Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu’nun yaptığı bu eser Türk basın tarihi açısından çok önemli olan Envâr-ı Şarkıyye gazetesinin tıpkıbasımı ve Latinize edilmiş metinleridir.
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ YAYINLARINDAN ENVÂR-I ŞARKIYYE (1867-1928)
Kitaptaki sunuş ve değerlendirme yazılarından özetle bazı bilgileri siz kıymetli okurlarımla paylaşmak istiyorum: Prof.Dr. Besim Yıldırım, Prof.Dr. Naim Ürkmez, Prof.Dr. Murat Küçükuğurlu’nun ortaklaşa hazırladıkları ve Atatürk Üniversitesi Yayınevi’nden çıkan eser Anadolu’nun hem ilk vilâyet gazetesi hem ilk Türkçe gazetesi olma özelliği taşıyor. 591 sayfadan oluşan eser Envâr-ı Şarkıyye’nin 1867-1928 arasındaki 79 nüshanın tıpkıbasımıyla ve transkript edilmiş metinleriyle okurun karşısına çıkıyor.
Devlet-i Âliyye’de ilk gazete II. Mahmut döneminde 1828’de Mısır’da, Türkçe-Arapça çıkan Vekâyi-i Mısriyye’dir. İlk resmî gazete de Osmanlı basın tarihinin başlangıcı olarak kabul edilen 1831’de çıkan Takvim-i Vekayı’dır. Devlet-i Âliyye hudutlarında, 1860’larda ve 1870’lerde İstanbul’da ve Balkanlarda birbirinden farklı özel gazeteler çıkmaya başlamıştır.
7 Kasım 1864’te “Filozof Hükümdar” olarak bilinen ve kanlı bir darbeyle tahttan indirilen Sultan Abdülaziz Han mahallî idarelere ilişkin bir nizamname ile “eyalet sistemi”ni kaldırarak “vilâyet sistemi” getirmiştir. Balkanlarda Tuna vilayeti, Arap topraklarında Suriye vilayeti, Anadolu’da ilk olarak Erzurum vilâyeti teşkil etmiştir.
1903 tarihli Osmanlı Salnâmesi’ne göre Devlet-i Âliyye’deki 29 vilâyet matbaasının dağılımı şöyledir:
15 matbaa Türkçe,
7 matbaa Türkçe-Arapça
3 matbaa Türkçe-Rumca
2 matbaa Türkçe-Ermenice
2 matbaa Türkçe-Sırpça-Bulgarca-Fransızca
İlk vilâyet gazeteleri şunlardır:
1860 Beyrut’ta “Hadikatü’l Ahbar” gazetesi
1865 Tuna’da “Tuna” gazetesi
1865 Şam’da “Suriye” gazetesi
1866 Trablusgarp’ta “Trablusgarb” gazetesi
1867 Erzurum’da Envâr-ı Şarkıyye gazetesi
Yayından kalkana kadar 5 bin sayıdan fazla basıldığı düşünülen Envâr-ı Şarkıyye gazetesi haftada bir yayımlanmış, gazete 30×40 ebatında ve saman kâğıda basılmıştır. Erzurum’un Rus işgaline maruz kaldığı 1916-1918 arası çıkmayan gazete 1969’a kadar yayın hayatına devam etmiştir.
Bu eser okuyan, Türk tarihinin Tanzimat, Meşrutiyet, Millî Mücadele ve Cumhuriyet dönemlerine ışık tutacak dil ve anlatım, sosyo-ekonomik, kültürel, toplumsal değişimin izini sürebilecek çok önemli tarihi gerçeklere birinci elden ulaşabilecektir.
Göreve geldiği günden beri bölgesel ve ulusal düzeyde sosyo-kültürel ve ekonomik kalkınmaya yönelik politikalarla ve projelerle, bilimsel bilginin toplum yararına sunulmasına gayret eden Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof.Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu’na kültürel ve tarihî mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması kararlığını gösterip kitap dünyamıza “Envâr-ı Şarkıyye” gibi bir eser kazandırdığı için teşekkür ediyoruz.
KİTAPLAR ARAŞTIRMACILARA VE MERAKLISINA ULAŞMASI İÇİN SATILMALIDIR:
Bir kitap okuru olarak şunu demesem olmaz Kamu kurumlarının, belediyelerin ve üniversitelerin çıkardığı kitapların muhakkak satışı olmalıdır. Aksi halde birbirinden kıymetli kitaplar sırf makamlarından dolayı kitaba ilgisiz kişilerin eline ulaşırken asıl kitap meraklılarının ve araştırmacılarının eline ulaşamıyor. Kamu kurumlar yayımladıkları kitaplarını makul fiyatlara sattığında kitaplar kıymet bilenlerin ulaşabilecektir. Bir kitap bir dolapta hapsolmayı mı kendisini sayfa sayfa karıştıracak meraklı ve arzulu bir okurun elinde yıpranmak mı ister?
Kitap Bilgileri
• Eser: Envâr-ı Şarkiyye (1867-1928)
• Sayfa Sayısı: 591
• Fiyat: 1.230 TL
Sipariş:
atayayinevi@atauni.edu.tr
Atatürk Üniversitesi Yayınevi Koordinatörlüğü: 0442 231 62 80
YORUMLAR