Kitaplıklarımız bizim zihin haritamızı da ortaya koyar.

Bana göre bir entellektüelin gerçek kimliğini kitaplığındaki nizam ortaya koyar.

Şiiri seven birinin kitaplığında şiir kitapları ve poetic kitaplar en üstte en görünür yerdedir.

Marksist birinin kitaplığında ise sosyalizmle ilgili kitaplar..

Bu böyle sürüp gider.

Neyse.

Dost, Kızılay’ın ortasında, başkentin ayakta kalmış en eski kitabevlerinden biri. Böyle bir kitapçıda etiket masum değildir. “İsrail edebiyatı” yazan bir bölme, edebiyatı tasnif etmez sadece; katliam ve gözyaşıyla özdeşleşmiş bir devletin adını göz hizasına çıkarır aynı zamanda.

Kitabevinin hakkını teslim etmek lazım, internet sitesinde hem İsrail hem Filistin edebiyatı için ayrı sayfalar var. Ancak Kızılay’daki mağazada Filistin edebiyatına ayrılmış bir raf görmedim. Belki benim gözümden kaçtı.

Dost Kitabevi, Kızılay Ankara.

Biri duruyor. Öteki, varsa bile, bulunmayı bekliyor.

Kitabevinin “İsrail Edebiyatı” rafı, özellikle sosyal medyada çok tepki çekti. Cevaplar da tanıdıktı: İsrail edebiyatı vardır, İbranice köklü bir dildir, o rafta duran yazarların çoğu savaşın savunucusu değildir. Bunlar doğru olabilir. Ama itirazın konusu edebiyat değil; BM raporlarına geçen ölüm ve yıkım sürerken bir devletin adının göz hizasına çıkması.  “İsrail edebiyatı” etiketinin bir devlete kültürel meşruiyet kazandırması ve bu edebiyatın o devletin haritasıyla kurduğu ilişkinin sorulmaması. Rafta olanla olmayan arasındaki fark, bu yazının anlattığı haritadaki farka benziyor.

Bir halkın adı nerede kendiliğinden görünür, nerede onu bulmak için aramak gerekir? Raflar bu soruya sessizce bir cevap veriyor. Cevap, kitapların arasında değil; etiketlerin duruşunda. Onun katliamını, binlerce çocuğu, sivili katletmesine rağmen edebiyat denilerek gözümüze sokulmasında.

Bir toprağın adını değiştirmek için iki şeye ihtiyaç vardır: yeni adları yazan bir harita ve o haritayı sorgusuz okuyacak bir halk. Filistin’de haritayı siyonistler çizdi.

Edebiyat adları silmedi; silmeyi mümkün kılan boşluğu, yeni adları ve bu adları doğal karşılayan okuru üretti. Bu edebiyat tek bir dilde yazılmadı. İskoç din adamları, İngiliz romancılar, Viyanalı bir gazeteci, Amerikalı bir mizahçı ve bir Amerikan çok satarı, İbranice yazarlarla aynı haritanın farklı katmanlarını hazırladı.

BOŞALTILAN TOPRAK: AVRUPA VE AMERİKA’NIN METİNLERI

Haritadan önce boşluk geldi. Ünlü “halksız toprak” formülü siyonist bir slogan olarak doğmadı. Bilinen en erken basılı kullanım, İskoç Kilisesi din adamı Alexander Keith’in 1843 tarihli kitabıdır; Lord Shaftesbury ifadeyi 1850’lerde siyasi yazışmalara taşıdı. Bir siyonistin ilk kullanımı ise 1901’de geldi: Israel Zangwill, Filistin’i halksız bir ülke, Yahudileri ülkesiz bir halk olarak tanımladı. Formül, Protestan restorasyon teolojisinden siyonizme miras kaldı.

Mark Twain

Bu boşluğu edebiyatın en geniş okur kitlesine Mark Twain taşıdı. Twain 1867’de bölgeyi gezdi ve izlenimlerini 1869’da The Innocents Abroad’da yayımladı; kitap, yaşamı boyunca en çok satan eseri oldu. Twain’in Filistin bölümlerinde ülke ıssız ve kasvetlidir; orada yaşayan Araplar ise ya görünmez ya da aşağılanan figürlerdir. Yani Twain insansız bir ülke değil, insanları önemsizleştirilmiş bir ülke anlatır. Twain’in metni bir mizah yazarının abartılarıyla doludur, ama sonradan bir belge gibi okundu: Shmuel Katz 1973’te Battleground’da, Binyamin Netanyahu da A Place Among the Nations’da Twain’den alıntıları, Filistin’in siyonist göçten önce çorak olduğunu kanıtlamak için kullandı. Bir gezi kitabının hicvi, bir toprak iddiasının tanıklığına dönüştü.

Bu boşluğa en açık cevabı, aynı tepelerde yürüyen bir Filistinli verdi. Ramallahlı avukat ve yazar Raja Shehadeh, Palestinian Walks kitabında Twain’in ıssız ve çorak diye betimlediği manzaraya döner ve Twain’in bu toprağın güzelliğini nasıl göremediğini sorar. Shehadeh’in yürüdüğü tepeler boş değildir; kuşaklar boyunca örülmüş taş teraslar, tarım emeği ve atalardan kalan izlerle doludur. Twain’in boşluk gördüğü yerde Shehadeh adları, sahipleri ve emeği görür.

Bu katmana kurgu da eklendi. Benjamin Disraeli’nin Alroy’u (1833) ve George Eliot’un Daniel Deronda’sı (1876), Yahudilerin Doğu’da ulusal bir merkeze dönüşünü İngiliz okurun gözünde düşünülebilir kıldı. Bu romanlarda Filistin bir varış noktasıdır; orada yaşayanlar anlatının konusu değildir.

Theodor Herzl

ROMANDAN KENTE: TEL AVİV

Edebiyatın haritaya doğrudan ad verdiği bir örnek de var. Theodor Herzl 1902’de Altneuland (Eski-Yeni Ülke) romanını Almanca yayımladı. Nahum Sokolow romanı İbraniceye çevirirken başlık olarak Hezekiel’den aldığı “Tel Aviv”i seçti; “tel” eski harabe yığınını, “aviv” ise ilkbaharı ve yeniden doğuşu karşılıyordu. 21 Mayıs 1910’da Yafa’nın kuzeyindeki Ahuzat Bayit mahallesinin sakinleri yerleşimlerinin adını bu başlıkla değiştirdi.

Romandan gelen ad da boş bir yere yazılmadı. Kurucuların satın aldığı arazinin adı Kerem Cebali’ydi; kum tepeleri, bağlar ve söğütlerden oluşan bir alandı. 1950’de Tel Aviv ile Yafa birleştirildi ve kentin resmî adı Tel Aviv–Yafa oldu. Bir romanın başlığından doğan mahalle, yüzyıllık bir Arap kentini kendi adının ikinci yarısına dönüştürdü.

Tel Aviv’in adı bir romandan gelir. Siyasete gazetecilik ve tiyatrodan gelen Theodor Herzl, 1902’de Filistin’de kurulmuş ütopik bir Yahudi toplumunu anlatan Altneuland (Eski-Yeni Ülke) romanını Almanca kaleme aldı. Kapağındaki “İsterseniz, masal değildir” sözü kısa sürede siyonist hareketin sloganlarından biri oldu. Romanı İbraniceye çeviren Nahum Sokolow, başlık olarak Hezekiel kitabından aldığı “Tel Aviv”i seçti: “Tel” eski bir harabe yığınını, “aviv” ilkbaharı karşılıyordu; Herzl’in “eski” ve “yeni”si böylece İbraniceye taşındı. 21 Mayıs 1910’da Yafa’nın kuzeyindeki Ahuzat Bayit mahallesinin sakinleri, yerleşimlerinin adını bu başlıkla değiştirdi. Bir romanın çevirisine konan başlık, bir kentin adı oldu.

Yafa-1900.

Yazarın kendisi de haritaya yazıldı. Herzl 1904’te Viyana yakınlarında öldüğünde, Polonya’da bir köyde yaşayan 17 yaşındaki David Ben-Gurion onun ardından güneşin battığını ama ışığının yeniden parlayacağını yazmıştı. Kırk dört yıl sonra Ben-Gurion, İsrail’in bağımsızlık bildirgesini Herzl’in portresinin altında okudu; başbakan olduktan kısa süre sonra da Herzl’in naaşını Kudüs’te bir tepeye yeniden gömdürdü. O tepe bugün Herzl’in adını taşıyor. Altneuland’ın başlığı bir kente, yazarının adı bir tepeye verildi.

HARİTANIN SAYILARI

Devletle birlikte adlandırma sistemli bir politikaya dönüştü. Yahudi Ulusal Fonu 1925’te yeni yerleşimlere İbranice ad veren bir komite kurmuştu; 1948’den sonra Negev için özel bir komisyon oluşturuldu ve 1951’de ikisi, 1948 öncesindeki Arapça adları İbranice adlarla değiştirmekle yetkili Hükümet İsimler Komitesi’nde birleştirildi.

Negev komitesi 1949 ile Mayıs 1950 arasında yaklaşık 533 yere İbranice ad verdi. Komite eski İbranice adları aradı, ama İncil’den çıkarılabilecek ad Negev için yalnızca 40 kadardı. Dereler için eski kaynaklardan toplam 35 ad miras kalmıştı; haritalar ise yaklaşık 900 ad gerektiriyordu. Ülke ölçeğinde Meron Benvenisti, Arapça adı İbranice adla değiştirilen doğal unsur, köy ve harabe sayısını 9.000’in üzerinde hesaplar. Filistin Araştırmaları Enstitüsü’nün 2004 tarihli rehberi son 125 yılda yaklaşık 7.000 adın İbranileştirildiğini, bunların 5.000’den fazlasının coğrafi unsur, 1.000’den fazlasının yerleşim olduğunu belirtir. Walid Khalidi’nin ekibi 1948’de yıkılan ya da boşaltılan 418 köyü belgeledi; bu, Manda Filistini’ndeki köylerin neredeyse yarısıydı.

Khalidi’nin ekibi bu köyleri yalnızca saymadı. Khalidi’nin önsözde belirttiği amaç, 1948’de silinen köyleri tek tek, kendi başına değer taşıyan yerler olarak sunmaktı. Kitap, bu köyleri yurt bilenlere ve onların torunlarına adanmıştır. Komitenin İbranice haritasına karşı bu, adları geri yazan bir Filistin haritasıdır.

Komitenin “geri yükleme” dediği işlem, pratikte çoğu zaman Arapça adın sesini koruyup sahibini değiştirmek oldu: Eski eser alanlarının adları çoğunlukla metinlere değil, mevcut Arapça adlara dayanılarak belirlendi.

İBRANİCE EDEBİYAT: OKURU YETİŞTİRMEK

Avrupa ve Amerika’nın metinleri toprağı boşalttıysa, İbranice edebiyat o toprağın yerli okurunu yetiştirdi. Maoz Azaryahu ve Arnon Golan, İbranice haritanın oluşumunu kurumsallaşmış bir kültür mühendisliği ve İbranice diriliş ideolojisinin coğrafi boyutu olarak tanımlar; yeni adlar, siyonist bakış açısından yabancılaştırılmış Arapça adların yerini en azından İbranice konuşanlar için aldı. Bu kayıt belirleyicidir. Değişiklik, onu doğal karşılayacak bir okur olduğu ölçüde başarılı oldu.

Bu okuru moledet (anayurt) eğitimi biçimlendirdi: toprağın Yahudi geçmişini bilmek, doğayla yakınlık kurmak ve öncü yerleşim ahlakına bağlanmak. Meron Benvenisti’nin coğrafyacı babası 1930’lar ve 40’larda oğlunu Arapların yaşadığı ve adlandırdığı köylere götürür, ona İbranice yurdu sevdirmeye çalışırdı. Bu eğitimden geçen bir okur için yeni ad geri verilmiş, eski ad ise yabancı görünür.

Eleştirel İbranice edebiyat bile bu çerçevenin sınırında durdu. S. Yizhar’ın 1949 tarihli “Hirbet Hiza” öyküsünün adı bir Arap köyünün adıdır, ama köy yalnızca boşaltıldığı gün anılır; köylüler konuşmaz, ad anlatıcının vicdan azabının başlığı olur. A. B. Yehoşua’nın 1963 tarihli “Ormanların Karşısında” öyküsünde Yahudi Ulusal Fonu’nun ormanı bir Arap köyünün kalıntılarını örter ve köyün tek tanığı dili kesilmiş bir adamdır. Bu imge bir metafordan fazlasıdır: Noga Kadman’ın çalışmasına göre 418 köyün 182’si bugün turistik alanların ve dinlenme yerlerinin içinde kalıyor. İbranice edebiyat kaybı gösterdi, ama kaybı İbranice yazdı ve haritadaki adı geri istemedi.

DÜNYAYA ANLATMAK: EXODUS

Haritanın son katmanı yine İbranice değildi. Leon Uris’in 1958 tarihli Exodus’u, İsrail’in kuruluşunu romantize ederek anlatan ve milyonlarca satan bir romandı; filmi milyonlarca kişiye daha ulaştı. Yayımlanmasından bir yıl sonra 399.384 ciltli ve 1,6 milyon karton kapaklı nüsha satılmıştı. Edward Said 2001’de bile Amerikalıların İsrail’i düşünürken başvurduğu temel anlatı modelinin hâlâ Exodus olduğundan yakınıyordu. İsrailli tarihçi Tom Segev ise Uris’i siyonizmin baş mitolojisti olarak niteledi ve onun çizdiği İsrail resminin gerçeğin çok ötesinde yüceltildiğini söyledi. Uris’in eserleri Araplara karşı önyargılı oldukları gerekçesiyle de eleştirildi.

Exodus, Twain’in başlattığı işi tamamladı. Twain toprağı boş gösterdi, Uris o toprağa sözde kahramanlar yerleştirdi. Arada silinen adlar, katledilen araplar iki kitabın da konusu değildi.

Yok edilen sadece yer adları değildir; adların taşıyıcısı olan kentler de yıkılıyor. BM’nin barınma hakkı özel raportörü Balakrishnan Rajagopal’ın 26 Şubat 2026 tarihli raporuna göre Gazze’de konut birimlerinin en az yüzde 92’si yıkıldı. Nüfusun yüzde 90’ından fazlası yerinden edildi, hastanelerin yüzde 94’ü ve okul binalarının yaklaşık yüzde 97’si hasar gördü. Raporun aktardığı Dünya Bankası hesabına göre yeniden yapım ihtiyacı Şubat 2025 itibarıyla 53,2 milyar dolardı.

Siyonist edebiyatın haritayla ilişkisi tek bir dilde ya da tek bir kuşakta aranırsa gözden kaçar. Keith ve Twain toprağı boşalttı, Sokolow bir romanın başlığını bir kente verdi, Yizhar ve Yehoşua kaybı İbranice okura bir yas olarak sundu, Uris sonucu dünyaya anlattı. Hiçbiri bir köyün adını değiştirmedi. Adları komiteler değiştirdi; edebiyat ise komitelerin kararlarını okurun sorgulama ihtiyacı duymayacağı bir şeye dönüştürdü. Haritadan silinen adları geri yazanlar ise Khalidi’nin ekibinden Shehadeh’e, Filistinliler oldu.

Albert Glock (1925-1992).

GLOCK’UN ARADIĞI HAKİKAT

Bu işe Filistinli olmayanlar da katıldı. Eski Ahit teolojisi okutmuş Amerikalı bir arkeolog olan Albert Glock, Birzeit Üniversitesi’ne geldi ve bir Filistin üniversitesindeki ilk arkeoloji programını kurdu. İsim komitelerinin aradığı İncil’deki geçmişi değil, Ta’annek gibi bir Filistin köyünün yakın tarihini kazdı; mülteci kamplarındaki gündelik hayatı inceledi. Meslektaşları onu, arkeolojik kaydın siyasi amaçlara göre eşitsiz ele alındığı bir ülkede kalıntıların ardındaki insanlarla ilgilenen biri olarak andı. Glock, 19 Ocak 1992’de Kudüs yakınlarında faili bulunamayan bir saldırıda öldürüldü. Öldüğünde Ta’annek kazısının raporlarını tamamlamaya çalışıyordu.

Glock, adları romanlardan ve komitelerden gelen, binlerce Filistinlinin kan ve gözyaşıyla çizilmiş bir haritaya karşı hakikati ortaya çıkarmaya çalışırken öldürüldü. Kızılay’daki rafta o haritanın adı “İsrail Edebiyatı” etiketiyle gözlerimizin önünde duruyor. Glock’un aradığı hakikat  ise bulunmayı bekliyor.

Ruhun şad olsun Glock.

TYB’nin kültür ve edebiyat dünyasında geleneksel hale getirdiği “Kırklar Meclisi” söyleşileri kapsamında gerçekleştirilen programı, Hece Dergisi yazarlarından ve TYB Yönetim Kurulu Üyesi Hatice Bildirici yönetti.

AHMET İNAM ÖĞRENCİLİK YILLARINDAKİ ANISINI ANLATTI

Söyleşinin dikkat çeken bölümlerinden biri, Prof. Dr. Ahmet İnam’ın 1960’lı yıllarda Ankara’daki öğrencilik dönemine ilişkin anlattığı hatıra oldu.

Cebeci’de bir arkadaşıyla birlikte bulunduğu sırada alkol aldığını ve daha sonra arkadaşının kaldığı öğrenci yurduna gittiğini anlatan İnam, o dönemde ruhsal açıdan zor bir süreçten geçtiğini belirtti.

İnam, annesinin ağır bir ruhsal rahatsızlık nedeniyle tedavi gördüğünü ve bu durumun kendisini de derinden etkilediğini ifade etti. Öğrenci yurdunun çatısına çıktığını ve burada hayatına son vermeyi düşündüğünü anlatan İnam, o sırada yurtta arama yapan bir grup öğrencinin kendisine müdahale ettiğini söyledi.

İnam, söz konusu öğrencilerin kendisini tanımadığını belirterek yaşananları şu sözlerle anlattı:

“O dönem hızlı bir devrimci ve solcuyum. Arkadaşımla Cebeci’de ucuz bir meyhanede içtik. Sarhoş oldum, ağladım. Sonrasında onun kaldığı öğrenci yurduna gittik.”

Çatıda bulunduğu sırada öğrencilerin yanına geldiğini belirten İnam, kendisine yönelik müdahalenin hayatını kurtardığını ifade etti.

“İntihar edeceğim tam o sırada bir grup öğrenci çatıya yanıma gelip, beni de tanımıyorlar, ‘Burada faşist var’ diyerek saldırdılar. Onların sayesinde intihar edememiştim. Sonra kendime geldim.”

İnam’ın anlattığı hatıra, söyleşide edebiyatın ve düşüncenin yalnızca akademik ya da teorik alanlarla sınırlı olmadığına ilişkin değerlendirmelerle birlikte ele alındı.

EDEBİYAT VE HAYAT ARASINDAKİ BAĞ KONUŞULDU

Program boyunca felsefe, edebiyat ve insan hayatı arasındaki ilişki farklı yönleriyle değerlendirildi. Prof. Dr. Ahmet İnam, düşüncenin insanın yaşam tecrübesinden bağımsız ele alınamayacağını belirterek kendi hayatından örneklerle bu ilişkinin nasıl şekillendiğini anlattı.

Söyleşinin sonunda katılımcıların sorularını da yanıtlayan İnam, düşünce hayatı, felsefe, edebiyat ve insanın kendisini anlamlandırma çabası üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Etkinliğe Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, TYB Şeref Başkanı ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan ile Gerçek Tarih Kültür Sanat ve Medeniyet Araştırmaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve Ankara Edebiyat İmtiyaz Sahibi Mehmet Poyraz da katıldı.

PROF. DR. AHMET İNAM KİMDİR?

1947 yılında Sandıklı’da doğan Prof. Dr. Ahmet İnam, 1971 yılında ODTÜ Elektrik Mühendisliği Bölümü’nden mezun oldu. 1972’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nde doktora eğitimine başlayan İnam, bu süreçte Latince ve Eski Yunanca dersleri de takip etti.

1980 yılında yardımcı dalı Eski Yunan Edebiyatı, ana dalı Sistematik Felsefe ve Mantık olmak üzere doktora eğitimini tamamladı. Doktora çalışmasını “Edmund Husserl’de Mantığın Yeri” başlığıyla hazırladı.

Akademik kariyerine ODTÜ Beşeri Bilimler Bölümü’nde asistan olarak başlayan İnam, daha sonra öğretim görevlisi, yardımcı doçent ve doçent olarak görev yaptı. 1989 yılında profesörlüğe atandı.

Felsefe alanındaki çalışmalarında özellikle mantık, bilim felsefesi, bilgi teorisi, felsefe tarihi, kültür felsefesi ve ahlak felsefesi konularına yoğunlaşan İnam, insanı bilim, sanat, din ve kültür faaliyetleri içerisinde anlamaya yönelik çalışmalar yürüttü.

İngilizcenin yanı sıra Almanca, Fransızca, Latince ve Eski Yunanca kaynaklardan yararlanabilen İnam, farklı üniversitelerde de dersler verdi.

AHMET İNAM’IN AKADEMİK ÇALIŞMALARI

İnam, akademik hayatı boyunca çok sayıda üniversite ve bilimsel yayının çalışmalarında yer aldı. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakülültesi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler alanı ve Gazi Üniversitesi’nde dersler verdi.

Çeşitli akademik dergilerde yayın danışmanlığı ve hakemlik görevleri üstlenen İnam, bilimsel toplantı ve sempozyumların düzenlenmesine de katkı sağladı. Felsefe Dünyası Dergisi’nde yazı işleri müdürlüğü görevinde bulunan İnam, farklı akademik ve kültürel kuruluşların çalışmalarında da görev aldı.

Prof. Dr. Ahmet İnam’ın çalışmaları eğitim ve akademi alanındaki başarıları nedeniyle çeşitli ödüllere de layık görüldü. Bunlar arasında Prof. Dr. Mustafa Parlar Vakfı 1995-1996 Yılı En İyi Eğitimci Ödülü, ODTÜ 2000 yılı Üstün Akademik Başarı Ödülü ve Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) 2003 Yılı Fikir Adamı ve Sanatçıları Edebi Tenkit Ödülü bulunuyor.

İnam ayrıca Uluslararası Schopenhauer Derneği, Michael Polanyi Derneği ve Türkiye Felsefe Kurumu üyeliklerinde bulunurken Türk Felsefe Derneği Başkan Yardımcılığı görevini de üstlendi.

MEHMET POYRAZ/Ankaraedebiyat.com.tr

Öyle “Hayvan benim çocuğumdur.” seviyesinde değilim. Benim hayvan sevgim biraz diplomatik. Severim ama mesafemi korurum. Kedi gelir, “Ay ne tatlı!” derim.

Biraz daha yaklaşırsa, “O yumuşacık tüy yumağı olan esnek derisinden kamaşırım. Ha ! Aman tırmalamasın.” diye de tırsarım açık konuşayım. Daha da yaklaşırsa, zaten aramızda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi mesafesi kalır. Ta ki bu hallerimiz Pasaklı ile tanışana kadardı Pasaklı diyorum ama bu isim hâlâ içime sinmiyor. Şimdi bu kedimizi tanıyanlar “Yalan mı pasaklı olduğu?” diyecektir. Duyuyorum.

Yoo.!  Doğru.Hem de dibine kadar doğru.

Siyah kürkü kirden, çamurdan yer yer keçe tutmuş; diğer kedilerle giriştiği muharebelerden sonra tüylerinin bazı bölümleri savaş ganimeti olarak karşı tarafta kalmış. Bir gözü hafif kısık, bakışları “Ben bu hayatı gördüm, siz daha yeni başlıyorsunuz.” der gibi bakar.

Sesi deseniz… Kediden çok, gecenin bir yarısı belediye hoparlörüne yanlışlıkla bağlanmış eski bir anons cihazındaki cızırtı kadar ürpertici. Ama gelin görün ki… İçimde bu kirloşun çok derin bir sevgisi var. Çünkü Pasaklı, dış görünüşünün aksine çok derin bir karakter. ŞAhsiyet sahibi ,  prensipli… Öyle her önüne gelene sokulmaz. Sırnaşmaz. İltifat beklemez.

Kurum kapısında kart basıp içeride statü değiştiren memurlar gibi, kimin makamı var kimin yok diye bakmaz.

Bir gün bahçede oturuyordum. Pasaklı geldi. Hiçbir şey söylemeden yanıma yaklaştı.Ve… Totosunu bankın kenarına dayayıp yanıma tünedi. Önce şaşırdım. Sonra hoşuma gitti.Elimde kahve fincanı vardı.Kıpırdamadım. Hafif kıpırtıdan rahatsız olup gitmesin diye fincanı masadaki tabağa bile koymadım. Çünkü insanın hayatında bazı anlar vardır; dünyanın bütün gürültüsünü susturup o anı bozmamak istersiniz. Ben de öyle yaptım. “Şimdi hareket edersem kaçar.” cümlesi içimde çınlarken Pasaklı kaçmadı. Bir süre öylece oturdu. Sonra kalktı gitti. Ertesi gün yine geldi. Sonra yine… Sonra yine…Sonraki günlerde aynı hal tekrar etti. Ben otururken yanıma yanaşıp bazan totosonu bazan yanını bana yaslayıp bir süre oturuyor ben de o  kalkana kadar keyfini bozmadan onu bekliyordum. Sonraki günlerde sakin bir ses tonu ile onunla ara ara konuşurken de buldum kendimi. Öyle havadan sudan şeylerdi. Konu yoktu ama hoşuma gidiyordu bu muhabbet. Derken fark ettim ki ben artık her sabah kuruma girerken gözüm önce Pasaklı’yı arıyor.

İşte insanın hayatındaki küçük anlar, sessiz farkındalıklar ‘an’ları  ‘anı’ yapıp yaşamı derinleştiriyor.  Bir de baktım ki kendime her geçen gün aramızdaki bağ sessizce daha kuvvetleniyordu.

Şu nâçiz kulunuz ve fakîr kerîmeniz Ayşegül,ne hâller içre ve ne garâbetler peşinde nelerle iştigâl eder durur yâhu! Bir gün  kedinin nerede olduğunu merak ediyorsunuz. Ertesi gün onun için tavuklu yaş mama alıyorsunuz. Bir sonraki gün onu yerken seyredip konuşuyorsunuz. Sonra bir bakıyorsunuz, kedi sizin gündelik hayatınızın küçük ama vazgeçilmez bir arkadaşı olmuş.

Pasaklı yerken ben konuşuyordum. O da dinliyordu. Belki anlamıyordu. Ama zaten insanlık tarihinde insanların birbirini anlamadan konuştuğu o kadar çok örnek vardır ki bizim Pasaklı ile sohbetimizin esamesi okunmaz onlar yanında.

Efendimmmm, kurumun tek kedisi bu hırpani değil elbette. Kurumumuzda Eda adında başka bir kedi daha vardı. Eda evlat edinilmiş, bakılmış, kollanmış, kurumun mama ve su düzeninden faydalanan bahtlı bir kediydi. Saf. Zararsız. Sessiz. Adeta herkes tarafından el üstünde tutuluyordu.  Eda’nın karnı doyuyor, temiz kaplardan mama su ihtiyacını çalışanların bir kısmı tarafından da sevgi takviyeleri karşılanıyordu . Diğer kediler ise ekmek kavgasındaydı.

Bir de Eda’yı sahiplenen bir hanımefendi vardı. Kendisi memuriyetinin sonlarına yaklaşmış, kalbi de, nedense, mesleki kıdemiyle birlikte biraz taşlaşmıştı. Eda sanki  onun kedisiydi. Diğer kediler ise diğer kedilerdi. İşte insanlık tarihinin bu en kadim ayrımı  kedi toplumunda bile aynıydı. Bizimkiler ve ötekiler. Bizim kedi. Bizim mahalle. Bizim millet. Bizim takım. Bizim şirket. Bizim masa. Bizim makam. Ötekiler? Onlar zaten hep kalabalıktır.

Kedi Eda’ya dönelim o bunca bakım arasında  besili ve semizleşmişti.  Vücudunu zor kaldırıp totişkosunu  iki yana devire devire koridorlarda gezerken Pasaklı ve diğerleri  hiçbir zaman Eda gibi içeride rahat rahat dolaşamadı. Halbuki kavgalarda tüy yumağı derisi yolunmuş diğer kediler de  sadece karın tokluğu derdindeydi. Mesela Pasaklı kuruma girdiğinde iki mama yer, kuyruğunu sıkıştırır ve çıkar giderdi. Bir çeşit sokak kedisi proletaryası…

Ne zaman Eda ile diğer kedilerin mama mücadelesini görsem Orhan Veli’nin o meşhur şiiri gelirdi aklıma:

Uyuşamayız, yollarımız ayrı;
Sen ciğercinin kedisi, ben sokak kedisi;
Senin yiyeceğin, kalayli kapta;
Benimki aslan ağzında;
Sen aşk rüyası görürsün, ben kemik.

Ama seninki de kolay değil, kardeşim;
Kolay değil hani,
Böyle kuyruk sallamak Tanrının günü.

Neyse konuyu çok dağıtmamayım kedilerin dünyası küçüktü. Ama insanlık tarihinden hiç de farklı değildi.

Sonraki günlerde  birkaç kere gece sıcak korunaklı oluyor diye  diye radyo stüdyolarımıza giren bu yaramaz kedi Eda koltukları ve yeri üst üste boyayınca  şikâyetler ayyuka  yükseldi.

Önce bahçeden koridorlara.

Koridorlardan odalara.

Odalardan yönetime.

Ve nihayet mesele Genel Müdürlük makamına kadar ulaştı.Ve bir gün…

Kedi Genelgesi yayımlandı. Evet. Yanlış okumadınız. Kedi Genelgesi. Kurumun giriş çıkışındaki tüm kapılarına asıldı.Eğer bu evrak-ı şerifeyi lâyıkıyla ifade ve beyan etmekte acze düşersem, maruz kaldığımız hâl-i pür-melâlin vehamet ve nezaketini hakkıyla tasvir edememiş, hakikati eksik bırakmış olurum. Konu kısaca şöyle buyurunuz efendim;

“Bilindiği üzere; kurumumuz bahçesinde barınmakta olan sahipsiz kedilerimiz bulunmaktadır. Elbette bu hayvanların korunmasında, beslenmesinde ve gözetiminde kurum olarak hepimizin sorumluluğu bulunmakta olup yürürlükteki mevzuat hükümleri, yerel yönetimlerin yetki ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemeler, insan ve çevre sağlığına yönelik tedbirler doğrultusunda, kurum bahçesinin farklı noktalarında kulübeler, beslenme ve bakım ihtiyaçlarının giderilmesine uygun alanlar oluşturulmuştur.

Bu kapsamda, alerji, astım ve benzeri rahatsızlıkları olan personel ve çalışanlarımızın da herhangi bir olumsuzluk yaşamaması için, hayvanlarımızın kurum bahçesinde oluşturulmuş bu alanlarda beslenmesi ve bakımlarının yapılması hususunda gerekli hassasiyetin, özenin gösterilmesi hususunu dikkatlerinize rica ederim.” Tarih sayı dağıtım listesi vs bakmadım gerisine.

Sanırım insanlık tarihinde ilk kez bir kedinin mama kabı, bürokrasinin konusu olmuştu. Kedinin yaş mama yiyip yememesi, kurumsal düzen meselesine dönüşmüştü. Baktım, Pasaklı bahçede yine oturuyor.

Dedim:

“Pasaklı! kardeşim siz ne yaptınız da kedi kardeşlerin hakkında  söylentiler ayyuka çıkmış genelge yayınlanmış yahu ?”

Pasaklı yüzüme baktı. Tek gözünü kıstı. Sonra diğer patisini yaladı.

Sanki: “Ben hiçbir şey yapmadım. Bana talihimin bir oyunudur bu.” der gibi damardan giriyordu. Birkaç arkadaş ile kendi aramızda derin felsefi sohbete döndü bu konu.

“Bütün kedilere eşitlik!”

“Yaş mama yeme hakkı engellenemez!”

“Kediyiz, yaş mamayı severiz; veren olursa yeriz!”

“Birleşin sokak kedileri!”

“Patilerimize dokunmayın!”

Kedilerin hiçbir şeyden haberi yoktu üstelik hiç birşeye de itirazları olamazdı. Bir iki miyavlar dururdu en fazla. Hatta tavuklu yaş mamayı görünce  miyavlamayı da  bırakıp mama kabına dört nala giderdi tabiri caizse. Kantinci Mustafa Efendi de ara sıra gelip Pasaklı’ya takılıyordu. “Bu kirloşa iyi bakın.  Hep  patisini kaldırıyor.” deyince kahkahalar kopuyordu.

Pasaklı gerçekten nedendir bilinmez ara sıra patisini  havaya kaldırıyordu. Mustafa Efendi’nin teorisine göre bu açık bir ideolojik tercihti. Ve kantindeki kalabalık bu takılmalara esprilere ağız dolusu kahkahalarla gülüyordu.Burada lafı uzatmak olacak ama söylemeden geçmeyeceğim. Pasaklı’nın bir başka özelliği daha vardı. O, kimseden yardım istemeyi pek bilmezdi. Sokak kedilerinin bir kısmı insanlara yanaşır. Miyavlar. Bacağınıza sürtünür. Gözünüzün içine bakar. Pasaklı öyle değildi. Biraz gururluydu. Belki de hayat ona gururdan başka pek bir şey vermemişti. Yaklaşırdı ama kendini ezdirmezdi. Sevilmek isterdi ama dilenmezdi. Acıkırdı ama onurundan taviz vermezdi. Ve ben bazen insanlardan çok kedilerde gördüğüm bu asil tavra şaşırıyordum.

Evet Pasaklı adı gibi hayatın kötülüğünden kirliydi. Yoluktu. Çamurluydu. Ama kimsenin kedisi değildi. Belki de onu bu yüzden seviyordum. Kedi Genelgesi hâlâ aklıma geldikçe gülüyorum. Çünkü insanlığın bütün büyük meselelerini küçücük bir bahçeye sığdırmıştık.

Düşündüm de…İnsanlık binlerce yıldır eşitlik üzerine konuşuyor. Platon’dan Marx’a, Rousseau’dan Locke’a, sosyalizmden liberalizme, komünizmden sosyal demokrasiye kadar herkes insanın nasıl daha adil yaşayacağını tartıştı. Kimi mülkiyet dedi.Kimi özgürlük. Kimi eşitlik. Kimi sınıf.Kimi birey. Kimi devlet. Kimi toplum. Kimi piyasa. Kimi adalet…

Boş verin onu bunu  siz mamadan haber verin. Asıl mesele mama kabı kimin?

Herkes eşit. Ama bazı kediler biraz daha eşit.

Bazıları içeride, bazıları dışarıda. Bazıları sahipli, bazıları sahipsiz.

Bazıları temiz, pazıları pasaklı. Bazıları seviliyor bazıları kovuluyor.

Bazılarının su kabı hep dolu.Bazıları ise susuzluğu kader diye öğreniyor.

Kim bekliyor? Kim kovuluyor? Kim “bizim kedi”? Kim “sokak kedisi”? Kim dokunulmaz?

Kim her an kapının önüne konulabilir?

Pasaklı bugün hâlâ bahçede bir yerlerdeyse, muhtemelen yine o kısık gözleriyle etrafı seyrediyordur. Belki de bizim bütün konuşmalarımızı dinleyip, içinden: “Bunlar da çok konuşuyor, mama var mı mama mıırrrr ?.” diyordur. Haklı. Biz insanlar gerçekten bazan sadece konuşuyoruz.

Pasaklı  felsefe bilmez. Marx okumadı. Rousseau’yu tanımaz. Platon’dan haberi yok.Demokrasinin ne olduğunu bilmiyor. Ama bir şeyi biliyor: Açsan mama istersin. Susadıysan su. Sevildiysen yanaşırsın. Kovulursan gidersin. Haksızlığa uğrarsan da bir gün  patini kaldırırsın. İşte bizim Pasaklı böyle bir kedi. Kirli. Yoluk. Çamurlu. Biraz şapşal. Biraz yırtıcı. Ama tertemiz bir karakteri var. Ve belki de bütün mesele burada.

İnsanı da kediyi de kürküyle, kıyafetiyle, makamıyla, unvanıyla, ait olduğu grupla değil; başkasının hakkı karşısında nasıl davrandığıyla tanımak gerekiyor.

Ve bahçede bir kedi kalıyor. Kirli kürküyle. Kısık gözüyle. Yoluk tüyleriyle. Ve havaya kaldırdığı patisiyle… Sonra kahvemi alıyorum. Pasaklı yanıma gelip totosunu bankın kenarına dayıyor. Ben yine kıpırdamıyorum.  Mavi berrak gökyüzünde pırıl pırıl bir eylül güneşi..

Günümüzde bu yörede hâlâ âşıklık geleneği sürmekte, etkinlikler düzenlenmektedir. Geçmişi çok eski olan bu gelenekte sazlı, sazsız, doğaçlama, yazdığı veya ezberinde tuttuğu şiirleri söyleyenlere âşık, söyleme biçimine âşıklık-âşıklama denilmekte.

Yaşar Kemal’in hayatında önemli bir yer edinen âşıklık geleneğin kendine has kuralları da var. Geçmiş yıllarda yaşayan âşıkların çoğu söylediklerini yazmıyordu, ezberinde tutuyordu. Nadiren de olsa bu türün örnekleri yaşamaya devam ediyor. Âşıklar, özel günlerde veya kendilerinin belirlediği bir günde atışmada yaparlar.

Geleneğin getirdiği kurallar esas alınarak, sazlar eşliğinde mizahi bir üslupla, soru-cevap şeklinde iğneleyici, ancak incitmeden karşılıklı ve birbirlerine göndermelerde ve deyişlerde bulunurlar. Bunların çoğu nasihat ve bilgi doludur. En az iki âşığın yer aldığı bu karşılaşmalara atışma denir. Âşıklık, yeteneğin yanı sıra usta çırak ilişkisiyle öğrenilebilen meslektir. Geçimlerini ise, köy köy, kasaba kasaba gezerek sağlamaktaydılar.

Destanları ve bunların anlatıcılarını da severdi usta yazar, çocukluğunda birçok anlatıcıdan destanlar dinlemiştir. Hiç görmediği, fakat çok iyi bildiği bir destancı da vardır. Bu, evlerinde devamlı olarak anlatılan, kendisinin de sık sık bahsettiği Abdale Zeyniki’dir. Van ve yöresinin ünlü destan anlatıcısı sık sık evde bahsedilirdi. Abdale Zeyniki, ailenin Ernis’teki evlerine gelmiş, diz çökmüş, destanlar anlatmıştır. Annesi Nigâr Hanım yıllarca bundan bahsetmiş ve övünmüştür.

Destanlar, gerçek hayatta yaşanmış olayları anlatır. Bunlar savaşlar, aşklar, kahramanlıklar, doğal afetler, garibanlıklar, zenginlikler ve daha birçok konu içerir. Anlatıcıları, yaşanmış olayları hayal güçleriyle daha zenginleştirerek dile getirirler. Bu tür dünyanın her yerinde bulunur. Sözlü ve yazılı edebiyatta örnekleri çoktur. Yazı dünyasına ağıtlar derlemesiyle giriş yapan Yaşar Kemal, en çok bu türün Çukurova’daki haline ilgi duyar. Anadolu’nun her yerinde ağıt geleneği vardır. Çukurova’da ise bir başkadır. Ağıt ölen kişilerin ardından, acıyı ve üzüntüyü dile getiren şiirdir. Öyle bilinen şiirler gibi söylenmez, usulü vardır. Özellikle Çukurova’da en çok kadınlar tarafından söylenir. Erkeklerin söylemesine nadiren rastlanır. Ağıtı söyleme şekline ağıt yakma, ağıtı yakanlara ise ağıtçı denir.

Ölen kişilerin arkasından ağıt yakanlar kadınlar genellikle anneleri, eşleri, kız kardeşleridir. Büyük anneleri de olabilir, komşu veya akraba bir başka kadın. Ağıtçı kadınların, bazen hiç akrabası da olmayabilir ölen kişiler. Çok uzaklarda bir köyden de olabilir yahut kasabadan da. Hayatı boyunca bir kere bile görmemiştir kimi zaman.

Yaşar Kemal’in ilham kaynağı ağıtlar nesilden nesle aktarılmaktaydı. Günümüzde ağıtların hiç olmadığını da diyebiliriz. Çukurova’da bilinen ağıtların çoğu savaş yıllarına aittir. Yemen’de, Çanakkale’de, Kurtuluş Savaşı’nda hayatını kaybedenlerin ardından bu bölgede yüzlerce ağıt yakılmıştır. Ağıtlarda, ölenin kişiliği, yaptığı iş, idealleri, nasıl öldüğü ve geride kalan yakınları dile getirilir.

Düğünlerde de ağıt geleneği mevcuttur. Gelin için kına gecelerinde ağıt söylenir. Ağıtın bu türü, az da olsa yörede hâlâ vardır. Kına esnasında yakılan bu ağıtlarda, gelin olan kızın gitmesiyle beraber evde duyulan hüzün belirtilir. Kurduğu yeni yuvasında mutlu olması temenni edilir. Âşıklar, destanların yanı sıra ağıt da söyler. Âşıklık geleneğinin en çok bilinen ismi, Yaşar Kemal’in de büyük ilham aldığı ve her zaman övgüyle bahsettiği Çukurova bölgesinde yaşamış olan Karacaoğlan’dır.

*

Yaşar Kemal 8 yaşına gelmiş fakat okuma yazma bilmiyordu. Buna rağmen çok sayıda şiir, destan ve ağıtları ezberlemişti. Bir gün köye gelen bir çerçi veresiye olarak köylülere bir şeyler satmaktaydı. Parasını daha sonra alacağı için çerçi sattıklarını not ediyordu. Çerçinin borç defterine bir şeyler yazdığını gören Yaşar Kemal,  merak eder ve hemen yanına gider. Çerçiye ne yaptığını sorar. Aldığı cevap ise hayatını değiştirecek kararı almasına neden olacaktır. Çerçi, Yaşar Kemal’e kimin ne kadar borcu olduğunu unutmamak için deftere yazdığını söyler. O an okumanın ve yazmanın ne kadar önemli olduğunu anlayan ve ezbere öğrendiği ağıtları, şiirleri, destanları ve doğaçlama söylediklerini bazen de unutan Yaşar Kemal okula gitmeye karar verir.

Hemite köyünde okul yoktur. Komşu köye okula giden Mehmet adında bir arkadaşı vardır. Okulu olan köy ise Ceyhan ilçesine bağlı Burhanlıdır. Kendi köyü ile Burhanlı arasında Ceyhan Irmağı akmaktadır. O yıllarda iki köy arasında ulaşım ırmak üzerinden sal ile sağlanmakta ve sonrasında ise yaya olarak devam edilmektedir.

1933-34 eğitim öğretim yılı başlarında, okuma ve yazma öğrenme isteği ağır şekilde bastırınca, arkadaşı Mehmet’le okula yalınayak ve eski giysilerle gider. Öğretmen Yaşar Kemal’i bu halde görünce acır, ayakkabısız ve nüfus kâğıdı olmadan okula gelemeyeceğini söyler. Öğretmene yalvararak okuma yazma öğrenmek istediğini ısrarla ifade eder. Okuma yazmayı sökünce bir daha okula gelmeyeceğine dair sözler verir. Öğretmen o halinden dolayı okula gelemezsin demişti. Yaşar Kemal bunu yıllar sonra anlar. Öğretmenin verdiği parayla defter ve kalem alan Yaşar Kemal, gün boyu okulda ve sonrasında eve gelince deftere bir sürü karalama yapar. O’nun bu istekli halini gören amcası Kadirli’ye götürür ayakkabı, giysi, okul kasketi, defter ve kalem alır. Okula başladığı yıl tüm yurtta Cumhuriyet’in 10.yılı etkinlikleri düzenlenir.

Hemite Kalesi-Osmaniye.

Yaşar Kemal çocukluk arkadaşı, beraber okula gittikleri, Hemite’den çıkmayan Sarı Veli (Veli Kılıç)’nin de okuma-yazmasına yardımcı olur. Hatıralarında okula nasıl başladığını usta yazar şöyle anlatıyor:

“Beni de bir sınıfa soktu. Bir de Alfabe verdi. Alfabede nar resimleri vardı. Ömrümde, daha öyle şiirli bir büyüye rastlamadım. O gün bütün defteri karaladım. Ne kadar harf varsa hepsini durmadan yazdım. Bir de sanki alfabede nardan başka resim yokmuş gibi hep nar resmi çizdim. Akşama defterde karalanmadık hiçbir yer kalmamıştı. Defterimi koltuğuma alarak eve döndüm. Bu, büyük bir utkunun coşkulu sevinciydi. O gece sabaha kadar, evde, öteki evlerde, ne kadar kâğıt bulmuşsam, doldurdum. Dünyanın en iyi insanlarından birisi olan amcam o gün beni okula göndermedi, birlikte kasabaya gittik. Orada bana beş tane defter, kalemi de bitirmiştim, bir düzine de kalem aldı. Ayakkabıcıdan çok güzel bir ayakkabı seçti. Bir de şalvar, gömlek, bir de okul kasketi… Üç ay sonra artık gazete bile okuyor, dağlara taşlara, bulduğum kâğıtlara, duvarlara yazılar yazıyordum. Benimle birlikte köy de bir yazma çılgınlığı yaşıyordu. Bir sabah öğretmenin karşısındaydım. Ona çok çok teşekkür ediyordum.”

Hiç aklından çıkmayan babasını ilkokul yıllarında çok arar. Baba oğul birbirine çok düşkündüler. Babası gözlerinin önünde can vermişti. Girdiği şokla ölümü anlayamamıştı. Babasının nerede olduğunu ilk sorduğunda, öldüğünü söylemişlerdi. Çok kızmıştı babasına, neden ölmüştü? Kendi isteğiyle okula gitmişti, babası hayatta olsaydı okumayı yazmayı erken öğrenecekti. Yıllarca babasının mezarına gitmedi, o civardan bile geçmedi. İnanmak istemiyordu babasının öldüğüne, yıllarca kendi kendine sorar:

“Baba neden öldün?”

Ölümüne sitem etmesinin nedeni bebeklikten çocukluğa geçiş döneminde babasını kaybetmesidir. Öldürüldüğü için babasına küsmüştür:

“Çok çabuk kırılıp küsüyorum. Sonra kendime kızıyorum, ne diye küsüyorum diye ve küsmekten vazgeçiyorum… Babama, öldürüldü diye küstüm. Üç yıl mezarına uğramadım. Mecbur olunca yolumu değiştirirdim, orada geçmemek için.”

4.5 yaşındaki bir çocuğun bilinçaltına yerleşen duygular kolay kolay silinmez. Olumlu veya olumsuz olsun, o duygular insanın hayatında önemli etkilere neden olabilir. Kendisi dünyaya geldiğinde babası Sadık Efendi kurbanlar kestirmiş, aklı erdikten sonra ise ne istediyse yapmıştı. Köy halkı da Yaşar Kemal’e büyük sevgi duyuyor, bütün yaramazlıklarını görmezlikten geliyordu. Kendisinin ısrar etmesiyle ailece Kadirli’ye taşınırlar. Burada akrabaları vardır. Çocukken evden ara ara kaçmasıyla da bilinen Yaşar Kemal, Kadirli’deki akrabalarının yanına da sık sık geliyordu. Daha sonra, kendisi gibi evden kaçan çocuklara buralarda, “Bu çocuk Yaşar Kemal gibi olacak,” denilecektir. Cumhuriyet İlkokulu’na kaydı yaptırılır. İlkokulu 10 Haziran 1938 tarihinde başarıyla bitirir. Nüfus kâğıdını da bu esnada alır.  Yaşar Kemal, ilkokulu bitirir bitirmesine de bu seferde babasının ölüm acısından sonra ikinci ölüm acısını daha yaşar. Okul arkadaşı, ileride beraber âşıklık yapmayı hayal ettiği çok sevdiği arkadaşı Âşık Macit beşinci sınıftayken hayatını kaybeder. Bir yıl bunun acısını yaşar, hayatı boyunca da unutamaz.

Okuma yazma öğrenmeden, âşıklık mesleğine ilgi duyan Yaşar Kemal, küçücük yaştayken bu gelenekle Kadirli civarında ünlü olmuştur.  Fakat annesi Nigâr Hanım, “âşıklık” mesleğine sıcak bakmamaktadır. Oğlunun halk ozanı olunca diyar diyar gezeceğini düşünen Nigâr Hanım, bağlama çalmasına da izin vermez.

Yaşar Kemal okuma yazma öğrenmesiyle beraber, yörede söylenen ağıtları ve destanları da genç yaşında not almaya başlar. Onun ağıtlara ve destanlara olan merakı, çocukluk yaşlarından itibaren bunları devamlı olarak dinlemesinden ileri gelmektedir.

İlkokuldan sonra Âşık Rahmi’nin yanına gidip beraber çalışmayı düşleyen Yaşar Kemal’in bu arzusu yerine gelmez. Ailesi de zaten buna sıcak bakmıyordu. Yaşar Kemal Çukurova’da bir ara ünlü destan anlatıcısıdır. Destan anlatıcıları köy köy dolaşır. Aynı destanı anlatıcının her biri ayrı anlatır. Yaşar Kemal de Köroğlu destanını anlatır:

“Ayağıma kara bir şalvar giyerim, elimde bastonum, belim bükük dolaşırım. Öyle dik dursan inandırıcı olmaz. Destanı anlattıktan sonra, cebimdeki sarı defteri çıkarırım. Ağıt topluyorum derim. Analar, bacılar, başıma üşüşür bana ağıt yazdırırlar. Herkes yarışırdı bana ağıt vermek için.”

Okumak istiyordu ama paraları yoktur. Kadirli’den Adana’ya ortaokula gitmesi için öğretmeni Abdullah Zeki kasabanın zenginlerinden para toplar. Toplanan para o kadar fazladır ki liseyi de rahatlıkla bitirebilir. Fakat Yaşar Kemal gururludur, bu parayı kabul etmez. Toplanan parayı almamak için çok çaba gösterir, hatta evden bile kaçar bir süre köyün birinde saklanır. Parayı Yaşar Kemal’e vermek için onu her yerde arayan ilkokulu öğretmeni Abdullah Zeki, kendisinin tosunu satıp Adana’ya otobüs bileti aldığını duymuştur. Gideceğini, öğretmeninin duyduğunu haber alan Yaşar Kemal, otobüse binmez ve Kadirli’den Adana’ya kadar olan yüz beş kilometrelik yolu yürüyerek gider. Otobüste öğretmen kendisini yakalasaydı onu kıramayacak ve toplanan parayı almak zorunda kalacaktı:

“Oysa ben Abdale Zeyniki’nin diz çöküp destanlar söylediği bir evdendim. Böyle bir parayı nasıl kabul edebilirim!”

Kaynakça: Mehmet Poyraz, Değişimin Destancısı Yaşar Kemal, KDY Yayınları 2021.

Ankara’nın uzun yıllardır faaliyet gösteren kitabevlerinden Dost Kitabevi’nin raflarında “İsrail Edebiyatı” başlığıyla ayrı bir bölüm oluşturulduğu görüldü.

Söz konusu rafın görüntülerinin sosyal medya platformlarında paylaşılmasıyla birlikte kitabevinin uygulaması gündeme geldi. Bazı kullanıcılar rafın bu şekilde düzenlenmesine tepki gösterirken konu üzerinden sosyal medyada çeşitli değerlendirmeler yapıldı.

SOSYAL MEDYADA FİLİSTİN TEPKİSİ

X platformunda “Enis Kc” adlı kullanıcı da Dost Kitabevi’ndeki raf düzenlemesine dair bir paylaşım yaptı. Kullanıcı paylaşımında “İsrail Edebiyatı” başlığıyla bölüm oluşturulmasını eleştirirken Filistin edebiyatına ilişkin ayrı bir bölüm bulunup bulunmadığını gündeme getirdi. Söz konusu paylaşımda şu ifadeler yer aldı:

“Ankara’da Dostkitapevi adlı bir kitapçı raflarında “İsrail Edebiyatı” diye bir alan açmış. Hem de böyle bir dönemde, hergün Filistinliler soykırıma uğrarken! Bunu gören kişi “Filistin Edebiyatı bölümünüz nerede” deyince dalga geçerek “Filistinli edebiyatçı vardı da biz mi rafa koymadık” demişler. Evet, Filistin’de edebiyatçı olacak herkesi daha bebekken İsrail katlediyor, ondan olmayabilir. Ama elbet bir gün o topraklar zafere kavuştuğunda sizin gibi edebiyat üzerinden savaç suçlarını güzelleyecek kadar ruhları kararmışlar kokuşmuş zihinliler, tarihin en karanlık yüzleri olarak hatırlanacak!”

KİTABEVİNİN İNTERNET SİTESİNDE DİKKAT ÇEKEN İFADE

Öte yandan Dost Kitabevi’nin internet sitesine erişildiğinde sitenin bakımda olduğu görüldü. Ana sayfada yer alan “Raflarımızı yeniden düzenliyoruz” ifadesi de dikkat çekti.

Kitabevinin “İsrail Edebiyatı” başlığıyla oluşturulan raf düzenlemesine dair ayrıca bir açıklama yapıp yapmayacağı da merak ediliyor.

MEHMET POYRAZ/Ankaraedebiyat.com.tr

Kimisi hoşgörüyle yaklaştığı için bilinmediğini düşünürüz günâhlarımızın, kimisi “günâhları örtmede gece gibi ol” sözünü şiar edindiği için bilinmediğini düşünürüz.

Bir de hiç kimsenin bilmediği günâhlarımız var ki, onları nasılsa kimse bilmiyor diye dört başı mamur bir insan gibi rahatça caka satarız etrafımıza.

Bilen biri çıkacak diye de ödümüz kopar.

Bir kitapta okumuştum aşağı yukarı şöyle bir cümleydi:

“Bir insanın en büyük düşmanı kendisidir. Çünkü insanın sırrının tamamını sadece kendisi bilir.”

İnsan, sırlarına vâkıf olan bir insanın yaşamasını istemez. O yüzden sırlarının tamamına vâkıf olan bir insanı öldürmek istese önce kendisini öldürür.

Kimi cinayetlerde önce kötülüğe şâhit olanı öldürüyor caniler.

Mafya da bunun en bâriz örneği yaşanır.

Kiralık katil işini bitirince genelde öldürülür.

Bir de kamuoyunun da bildiği günâhlar, kötülükler vardır, yazımızın başında belirttiğimiz.

Bu kötülüklerin kimisine cezayı toplum verir, kimisine devlet yargı eliyle verir.

Bu kötülükleri işleyen insanlar bir zaman sonra hayatında hiç kötülük işlememiş gibi davranırlar.

Bunlara tahammül edildikçe bir başka kötülüğün kapısı aralanır.

Bir başkasını işlemekte de beis görmez bu insanlar.

Tahammül edilmeyip de en şiddetlisinden cezâsı verilse bile bünye kötülük yapmaya öyle alışmıştır ki, bu insanlar kötülük yapmaktan geri durmazlar. Hele ki ortalık durulunca…

Bununla ilgili bir hikâye anlatırdı rahmetli babam…

Adamın biri gidip bir başkasının bahçesinden elma çalarmış. Her seferinde yakalanır, dayak yer, dönermiş ve sürekli yemin edermiş “bir daha yapmayacağım” diye.

Yine dayanamamış, alışmış kudurmuştan beter ya…

Bu sefer daha büyüğünü, daha fazlasını çalmış.

Elmanın sahipleri yakalayıp öyle böyle değil, buna bir dayak atmışlar, ağzını burnuyla yer değiştirecek kadar.

Eve dönmüş, aynanın karşısına geçmiş, tövbe edip pişman olacağı yerde…

“Öff be bi daha böyle olduydu” demiş.

Sürekli hırsızlık yapanların, sürekli kötü yolda olanların, iyilik nedir bilmeyenlerin tövbe etmesine de “keçi yemini” derler Anadolu’da.

Keçi yemin eder yine aynı dala çıkarmış çobandan dayak yese de.

Şimdi gelelim asıl mevzuya.

Bakmayın daldan dala konduğumuza keçi gibi…

Hayatında iyilik barındırmayan insanlar ister herkesçe bilinen kötülükleri yaşasınlar isterse sadece kendilerinin bildiği kötülüğü yaşasınlar, bu insanların en temel özelliği, kimsenin nasılsa bundan haberi yok haberi olanlar da nasılsa bize alıştı düşüncesiyle hem kötülük yapmaya devam ederler hem de hiç kötülük yapmamış gibi arada sırada kötülük yapanlara çullanırlar.

Bunların evi pislikten geçilmez, komşunun camındaki kir bunlara dert olur.

Bunların çocukları kumar oynar, içki içer, etrafındaki insanlara şiddet uygular ama komşunun çocuğunun elinde sigara görseler bunu ayyuka çıkarırlar.

Ülkemizde özellikle siyasetçilerde de bu hastalık fazlasıyla vardır.

Anlatmamıza gerek yok kimlerden söz edildiğini az çok biliyorsunuz.

Kendileri yüzlerine bir maske takarlar, o maskeyle yemedikleri halt kalmaz, ötekilerden birisi bir hata yapsa hemen saldırıya geçerler.

Biraz ayıp olacak ama bununla ilgili de bir fıkra var…

Keçi ile koyun otlarken koyun taştan atlamış, atlarken koyunun kıçı görünmüş. Keçi başlamış koyunla dalga geçmeye…

Koyun da dönüp sert bir şekilde:

“Çiçik miçik, senin kıçın her gün açık.” demiş.

Türk edebiyatının önde gelen yayınları arasında yer alan Hece Dergisi, Ekim ayında 358. sayısıyla okurun karşısına çıktı. Dergi bu sayıda “Siyasetin Şiiri ile Şiirin Siyaseti Arasında: Toplumsalın Tahayyülü-1” dosya konusuyla raflardaki yerini aldı.

Dosya konusunun editörlüğünü usta kalem Ali K. Metin üstlendi. Şiirin Bıçak Sırtı sunuşuyla dosyaya giriş yapan Ali K. Metin’e ek olarak bu sayıda “Ahmet Bozkurt, Şiir ile Siyasetin Kurucu Çatışması; Turan Koç, Yaşama Siyaseti Olarak Şiir; Ali Galip Yener, Şiir-Politika İlişkisinde İktidar ve İdeoloji Tartışması Üzerine; Ahmet Edip Başaran, Modern Türk Şiirinde “Siyasal”ın Etkileri ve Göstergeleri; Süleyman Karaca, Kasandra’nın Labirenti ya da Şiirin Siyasetle İmtihanı ve Emin Metin, Ödevli Yurttaştan Parçalı Özneye: Türk Şiirinde Siyasetin ve Öznenin İzini Sürmek” başlıklı yazılarıyla eşlik etti.

TANITIM BÜLTENİNDEN

AVLUDA KARŞILAMA
Hatice Bildirici
EŞİK
İbrahim Demirci, Güle Güle Ağaç Çobanı!
ŞİİR
Faruk Uysal, İçkin İlknur
Mustafa Muharrem, Fena
Bilgehan Taha Solak, Dümdüz
Handan Deniz Tinik, Likyalı Ay.
Alpaslan Azapağası, Ben Annemin Sesini Unuttum
Burhan Tuz, Sözün Suları ve Geyikler
Mehmet Aycı, Çekiler Dolusunca
Sinan Davulcu, Yük
Bilal Can, Kaçak Kazı Gizemcileri
Umut Boyun, Kabul
Mehmet Uysal, Hırka, Tapu
Furkan Sarıkaya, Levant’ta Bir Klarnet
Ahmet Karpınar, Rozet
Gökhan Oskay, Kayıt Dışı
Tolgay Hiçyılmaz, Bozkır
Canan Örs, Bağ Bozumunun Eşiğinde
ÇEVİRİ ŞİİR
Robert Frost, Mutluluk, Uzunluğundaki Eksikliğini Yükseklikle Telafi Eder, Türkçesi: Faruk Uysal
Halid Cebur, Beni Tutan Bir Şey Yok, Türkçesi: İbrahim Demirci
DOSYA: SIYASETIN ŞII RI ILE ŞII RIN SIYASETI ARASINDA: TOPLUMSALIN TAHAYYÜLÜ-1
Editör: Ali K. Metin
Ali K. Metin, Sunuş, Şiirin Bıçak Sırtı
Ahmet Bozkurt, Şiir ile Siyasetin Kurucu Çatışması
Turan Koç, Yaşama Siyaseti Olarak Şiir
Ali Galip Yener, Şiir-Politika İlişkisinde İktidar ve İdeoloji Tartışması Üzerine
Ahmet Edip Başaran, Modern Türk Şiirinde “Siyasal”ın Etkileri ve Göstergeleri
Süleyman Karaca, Kasandra’nın Labirenti ya da Şiirin Siyasetle İmtihanı
Emin Metin, Ödevli Yurttaştan Parçalı Özneye: Türk Şiirinde Siyasetin ve Öznenin İzini Sürmek
BİR YARGICIN ANLATISI
Alpaslan Azapağası, Bir Yargıcın Gözüyle Bir Zamanlar Anadolu’da
HECE POSTASI
Faruk Uysal, Yazı Masası Pratiği ve Ritüelleri
Şiir Değerlendirmeleri
MÜZİĞİN İZİNDE
Mahir Nakip, Dâhi Virtüöz: Tanburi Cemil
DENEME
Şükriye Şen, Gerçeği Yeniden Yapmak
Ejder Turan, Uykusuzluğun Filozofu: Cioran
KELİMELER VE SURLAR
Dilek Göktaşoğlu,Bir Marcel Meselesi
DENEME
Halil Ziya Doğruöz, Muhayyel: Hayalin Anatomisi
Dr. Mehmet Kahraman, Romanımız Diyebilmeliydik
KURMACADA ZAMAN GÖRÜNÜMLERİ
Aytaç Ören, Şimdiden Düne Bakış: Kazuo Ishiguro’nun Günden Kalanlar Romanında Geçmişin İnşası
PORTRE
Mehmet Aycı, Sahneye ‘Paşa’ Geldi
BAŞKA BAKIŞ
Mehmet Solak, Ne, Ne Zaman Mümkün?
YAZI
Mustafa Gülali, Entelektüel Bır Senaristin Hakikat Yolculuğu: Bir Ruh Macerası
Burcu Uşaklı Sandal, Yitirilenin Ardından: Hâmid ve Fournier’nin Yası
Mustafa Kara, Üsküplü ve Bandırmalı Ali Öztaylan
BİR ROMAN HAKKINDA
G. Senem Kıcıman, Umuda Uzanan Yol
KİTAPLIK
İlke Hicran Aydoğan, Zamanda Bir Yolculuk: Demir Atlar Ülkesi, 139
Rıdvan Kadir Yeşil, “Sistem Gitti”: Kafkaesk Bir Labirentte Josef K. ve Zimon Bavyer

EBUBEKİR AYTEKİN KİMDİR?

1951’de Adıyaman’da doğdu. İlköğrenimini Adıyaman’da, ortaöğrenimini ise 1969 yılında Gaziantep Öğretmen Okulu’nda tamamladı. Lisans öğrenimini Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Türkçe ve Eskişehir’de Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde gerçekleştirdi. Uzun seneler eğitim alanında öğretmen ve yönetici olarak çalıştıktan sonra Maarif Müfettişliğine geçti. Birçok ilde müfettişlik görevinde bulundu. 2001 yılında emekli oldu.

Emekliliğinden sonra Yeni Devir, Milli Gazete ve Akit gibi ulusal gazetelerde yazılar yazdı. Birçok dergide eğitim, tarih, kültür üzerine makaleleri, denemeleri, hikâye ve şiirleri yayımlandı. Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Derneği’nin (EBSAD) Adıyaman İl Temsilciliği ve bu derneğe bağlı Bilgi ve Kültür Evleri’nin yöneticiliğini üstlendi. Tarih ve eğitim konulu farklı seminerler vermektedir.

Eserleri 

Yazarını Sürgün Ettiren Yazılar

Irkçılık, Milliyetçilik ve İslamofobi

Ailede Çocuk Eğitimi

Adıyaman’da Bir Sahabi: Safvan b. Muattal

Kemalist Devrimlerin Analizi – Anatomisi

Tarihten Günümüze Fütüvvet ve Ahilik

Tasavvuf Tarihi

Ebu Zer El Gıffari – Yalnız Sahabi

Bilgin Divane Behlül Dana

Artanlı Mehmet Said Hoca & Yaşadığı Devir, Hayatı ve Hizmetleri

Ahmet Doğan Hoca

Latifeler & Letaif

Nükte Çarşısı

“Bir Kitap Bir Yazar” programı kapsamında konuşacak olan Atay, “Görünüyorum O Halde Varım-Meşhuriyet Çağı’nda Kültür ve İnsan” kitabını anlatacak.

3 Ekim 2026 Cumartesi günkü etkinliğin başlama saati 15.00.

Program, Server’in Kızılay Demirtepe’deki adresinde yapılacak.

Etkinliği, Server Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Avukat Mehmet Ali Bulut yönetecek. Konuşma Server’in youtube kanalından canlı olarak da verilecek.

TAYFUN ATAY KİMDİR?

Tayfun Atay, A.Ü. DTCF’de antropoloji alanında lisans (1983) ve yüksek lisans yaptı (1986). Sonrasında Londra Üniversitesi Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu’nda (SOAS) Yakın ve Orta Doğu Çalışmaları (Area Studies: Near and Middle East) programında ikinci yüksek lisans derecesini aldı (1990).

Ardından aynı okulun Antropoloji ve Sosyoloji bölümünde din antropolojisi alanında doktorasını tamamladı (1994). 1984 yılında H.Ü. Antropoloji Bölümü’nde başlayan akademik yaşamında 1988-1994 yılları arasında lisansüstü çalışma amacıyla Londra’da bulunduktan sonra Hacettepe’ye geri dönerek 2000 yılında doçent, ardından A.Ü. DTCF Halkbilim ve Etnoloji Bölümü’nde profesör oldu (2006). 2007-2014 yılları arasında ODTÜ Sosyoloji Bölümü’nde ek-görevli öğretim üyesi olarak çalıştı, dersler verdi.

2003-2004 yılları arasında Milliyet “Popüler Kültür” ekinin yayın koordinatörlüğünü üstlendi. BirGün (2006-2008), T24 (2009-2011), Radikal (2011-2015) ve Cumhuriyet (2015-2018) gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı; aynı gazetede 2018 yılı başında yayıma giren “Cumhuriyet PAZAR” ekinin yayın yönetmenliğini üstlendi. Ardından T24’te yazdı ve “T24 HAFTALIK” ekini yayına hazırladı.

Gazete Pencere’de “Pencere Pazar” ekinin yayın yönetmenliğini yaptı ve YouTube üzerinden yayın yapan Bidebunuizle kanalında Yavuz Oğhan’la “Büyük Resim” adlı programı izleyiciyle buluşturuyor.

EDEBİYATIN KALBİ ESKİŞEHİR’DE ATACAK

1-4 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilecek Uluslararası Eskişehir Yunus Emre Edebiyat Şenliği kapsamında Türkiye’den ve farklı ülkelerden yazarlar, şairler, sanatçılar ve müzisyenler Eskişehirlilerle bir araya gelecek. Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen şenlik, “Neşe” teması etrafında şekillenecek. Dört gün boyunca söyleşilerden şiir dinletilerine, tiyatro gösterilerinden sergilere, atölyelerden müzik buluşmalarına uzanan zengin programla kentte adeta bir edebiyat ve sanat şöleni yaşanacak.

PERDE BUGÜN AÇILIYOR

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre;

Şenliğin açılış programı, 1 Ekim Perşembe günü saat 18.00’de Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı Opera’da gerçekleştirilecek. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce’nin açılış konuşmasıyla başlayacak programda, “Neşe” temalı Gençlik Ödül Töreni gerçekleştirilecek.

Gecenin en özel anlarından birinde ise 2026 Kent Edebiyat Ödülü, usta yazar Latife Tekin’e takdim edilecek. Ödül töreninin ardından Tekin, Haydar Ergülen’in moderatörlüğünde gerçekleştirilecek söyleşide Eskişehirli edebiyatseverlerle buluşacak.

Açılış gecesi edebiyatla sınırlı kalmayacak. Muammer Ketencoğlu ve Balkan Orkestrası müzikseverlerle buluşurken, Tuna Kiremitçi de “Şarkılar ve Sohbet” etkinliğiyle şenliğe eşlik edecek.

DÖRT GÜN BOYUNCA EDEBİYAT, SANAT VE MÜZİK

Şenlik boyunca Eskişehir’in farklı noktalarında birbirinden renkli etkinlikler düzenlenecek. Yazar ve şair buluşmaları, söyleşiler, şiir ve müzik dinletileri, tiyatro, sergi ve atölyelerle Eskişehirliler dört gün boyunca edebiyatın farklı dünyalarıyla buluşacak.

3 Ekim Cumartesi, Haller Gençlik Merkezi Frigya Salonu’nda yazar Ali Lidar edebiyatseverlerle buluşurken, çocuklar Çiğdem Sezer’in “Şen Çiftlik Orkestrası” kitabı üzerinden yaratıcı okuma atölyesine katılacak. Aydan Çelik eşliğinde gerçekleştirilecek bisiklet turu ve ardından yapılacak bisiklet kültürü söyleşisinin yanı sıra, oyuncu Cengiz Bozkurt ve sanatçı Can Bonomo da söyleşileriyle şenlik programında yer alacak. Günün önemli buluşmalarından biri de Türkiye’den ve farklı ülkelerden şairlerin katılımıyla gerçekleştirilecek “Şiir Neşesi” olacak. Akşam ise Tuna Kiremitçi, “Şarkılar ve Sohbet” etkinliğiyle katılımcılarla buluşacak.

Şenliğin 4 Ekim Pazar günü gerçekleştirilecek final programında ise “Roman Neşesi: Edebiyat Üzerine Diyaloglar” başlıklı buluşmada yazarlar Ayfer Tunç ve Murat Gülsoy edebiyatseverlerle bir araya gelecek. Finalde ayrıca Başkan Ayşe Ünlüce ile ilçe belediye başkanlarının katılımıyla “Eskişehir Neşesi” buluşması gerçekleştirilecek. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Yunus Emre’nin sevgi, hoşgörü ve insanı merkeze alan anlayışından ilhamla düzenlenen şenlikle Eskişehir’i dört gün boyunca edebiyatın, sanatın ve müziğin buluşma noktası haline getirmeyi hedefliyor.

Şenlik ile ilgili tüm detaylar yunusemre.eskisehir.bel.tr adresinden ulaşılabiliyor.

ŞENLİK PROGRAMI

1 EKİM 2026 PERŞEMBE

AÇILIŞ GÜNÜ

17.30- Açılış kokteyli

18.00 – Açılış Konuşması
Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı
Ayşe ÜNLÜCE

18.15-19.00 – Gençlik Ödül Töreni
Kent Edebiyat Ödülü ile “Neşe” temalı gençlik ve lise ödüllerinin takdimi

19.00–20.00 – Kent Edebiyat Ödülü Töreni

Onur Konuğu Latife Tekin Söyleşisi

Moderatör: Haydar Ergülen

20.00 – Müzik Neşesi
Muammer Ketencoğlu ve Balkan Orkestrası

Yer: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı Opera

———————————————————————————————————-

2 EKİM 2026 CUMA

14.00–15.00 – Gençlik Neşesi
Devrim Horlu, Vuslat Çamkerten, Özgür Çırak

Yer: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genco Erkal Sahnesi

15.30–16.30 – Cumhuriyet Neşesi / Okuma Tiyatrosu

Yer: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genco Erkal Sahnesi

18.00-19.00 – Odysseia’da “Neşe”nin Kokusu

Nihat Özdal

Dönüş Olafaktif Sergi

Yer: Sanat Sokağı sergi salonu

Sergi 12 Ekim tarihine kadar ziyaret edilebilir.

19.00–20.00 – Tiyatro Neşesi/ Şiirin Suç Ortakları
Etos Performans

Yer: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genco Erkal Sahnesi

20.00–21.00 – Dünya Neşesi
Tuna Kiremitçi, Atina Abiltar – Romanya, Zeliha İbrahim – Bulgaristan, Altay Suroy – Kosova , Zeynep Hüseyin – Kuzey Makedonya , Lulzim Haziri – Arnavutluk , Mario Tiago De Sa Matos Paixao –Sylvain Cavailles French

Yönetenler: Kadriye Cesur, Erol Tufan

Yer: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genco Erkal Sahnesi

—————————————————————————————————————–

3 EKİM 2026 CUMARTESİ

11.00–12.00 – Deneme Neşesi
Ali Lidar

Yer: Haller Gençlik Merkezi

12.00–13.00 | Çocuk Neşesi
“Şen Çiftlik Orkestrası” ile Çiğdem Sezer
Kitap Üzerine Yaratıcı Okuma Atölyesi

Yer: Sanat Sokağı Sanatçı Atölyesi

12.30–14.00 | Bisiklet Neşesi
Aydan Çelik ile Bisiklet Turu ve Sunum

12.30 – Bisiklet Turu
Başlangıç: EBB Velespit Parkı
Bitiş: Haller Gençlik Merkezi

13.00 – Aydan Çelik ile Sunum
Yer: Haller Gençlik Merkezi – Frigya Salonu

15.00–16.00 – Cengiz Genciz Neşesi
Cengiz Bozkurt

Yer: Haller Gençlik Merkezi

16.30–17.30 – Şiir Neşesi

Konuk Şairler: Atina Abiltar, Zeliha İbrahim, Altay Suroy, Lulzim Haziri, Mario Tiago De Sa Matos Paixao,Zeynep Hüseyin, Sylvaın Cavaılles, Tuğrul Keskin, Rahmi Emeç, Emel İrtem, Nilüfer Altunkaya, Gürcan Banger, Ali Lidar, Nihat Özdal, Çiğdem Sezer, Haydar Ergülen, Hasan Erkek, Can Bonomo, Erol Tufan, Kadriye Cesur

Yer: Haller Gençlik Merkezi

18.30–19.30 – Can Neşesi
Can Bonomo ile Söyleşi

Yer: Haller Gençlik Merkezi

20.00–21.00 – Müzik Neşesi/ Şarkılar ve Sohbet
Tuna Kiremitçi
Yer: Haller Gençlik Merkezi

—————————————————————————————————————–

4 Ekim

13.00–14.00 | Şiirden Şarkıya Neşe
Gülçin Elif Yücel (Anlatıcı)
Ertan Bilgi (Ses Sanatçısı)

Şiir ve müziği buluşturan dinleti

Yer: Haller Gençlik Merkezi

14.30–15.30 – Roman Neşesi/ Edebiyat Üzerine Diyaloglar

Ayfer Tunç, Murat Gülsoy

Yer: Haller Gençlik Merkezi

16.00 – Eskişehir Neşesi

Ayşe Ünlüce – Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı
Kazım Kurt – Odunpazarı Belediye Başkanı
Habil Dökmeci – Sivrihisar Belediye Başkanı
Zehra Konakcı – Çifteler Belediye Başkanı
Uğur Tepe – Seyitgazi Belediye Başkanı
Gürbüz Güller – Alpu Belediye Başkanı
Haydar Çorum – Mihalıççık Belediye Başkanı
İshak Gündoğan – Mahmudiye Belediye Başkanı
Hakan Karabacak – Beylikova Belediye Başkanı

Moderatör: Haydar Ergülen

Katılım Koşulları

Katılım, seçici kurul üyelerinin birinci derece yakınları dışında 18 yaşını dolduran herkese açıktır.

Konu sınırlaması yoktur.

Sadece öykü türündeki başvurular kabul edilecektir.

Her katılımcı yalnızca bir öyküyle başvurabilir.

Öyküler en fazla 2000 kelime olmalıdır.

Daha önce herhangi bir basılı, dijital veya sosyal mecrada yayımlanmış ya da ödül almış öyküler kabul edilmeyecektir.

Değerlendirme süreci devam ederken eserin yayımlandığı tespit edilirse, yarışma dışı bırakılır.

Eser Biçimlendirme Kuralları

Yazı tipi: Times New Roman yazı karakteri

Punto: 12

Satır aralığı: 1,5

Sayfa kenar boşlukları: Üst 2,5 cm, alt 2 cm, sağ 2 cm, sol 2 cm

Dosya formatı: Word (.doc/.docx)

Başvuru Şekli

Eserler, servetyayinevi@gmail.com adresine e-posta yoluyla gönderilmelidir.

Posta, kargo veya elden yapılan başvurular kabul edilmez.

E-postanın konusu şu biçimde yazılmalıdır: “Servet Yayınevi Öykü Ödülü – [Rumuz] – [Öykü Adı]”

Gönderilecek iki ayrı Word dosyası:

Öykü dosyası: Sadece öykü metni yer almalı; yazarın kimliğine dair hiçbir bilgi bulunmamalıdır. Sağ üst köşeye rumuz eklenmelidir.

Kimlik dosyası: Yazarın adı-soyadı, doğum tarihi, iletişim bilgileri, kısa özgeçmişi ve kullandığı rumuz yer almalıdır.

Değerlendirme Süreci

Ön elemeden geçen eserler seçici kurula rumuzlarıyla sunulacaktır.

Katılım koşullarına uymayan eserler değerlendirmeye alınmaz.

Katılımı onaylanan yazarlar e-posta yoluyla bilgilendirilecektir.

Telif ve Yayın İzni

Yarışmaya katılan yazarlar, ödül alan veya yayımlanmaya değer görülen öykülerinin Servet Yayınevi tarafından basılı ve dijital ortamda yayımlanmasına, yayınevinin web sitesi ve sosyal medya hesaplarında tanıtım amaçlı kullanılmasına telif ücreti talep etmeksizin izin vermiş sayılırlar.

Yayımlanmayan eserlerin tüm hakları yazarlarına aittir.

Ödüller

Birincilik Ödülü: Servet Yayınevi Öykü Ödülü Plaketi + Anı Kitapta Yayımlanma + 5 Kitap

Diğer Seçilen Eserler: Anı Kitapta Yayımlanma + 1 Kitap

Ödül alan ve yayımlanmaya değer görülen öyküler, “Servet Yayınevi Öykü Ödülü 2026” adlı anı kitapta yer alacaktır.

Takvim

Son Başvuru Tarihi: 31 Aralık 2026

Sonuçların Açıklanması: 15 Şubat 2027

Sonuç Duyurusu: https://servetyayinevi.com ve @servetyayinevi sosyal medya hesapları üzerinden yapılacaktır.

Seçici Kurul

Başkan: Şadan Köse
Üyeler: Daha sonra açıklanacaktır.

İletişim

E-posta: servetyayinevi@gmail.com
Web: https://servetyayinevi.com
Sosyal Medya: @servetyayinevi

Timaş Yayınları tarafından neşredilen kitap 416 sayfadan oluşuyor.

DİCLE’NİN SANDALI TANITIM BÜLTENİNDEN

Onuncu yüzyılın Bağdat’ı. Abbasilerin kalbinin attığı; ilimlerin, inançların, kültürlerin, gerilimlerin, çatışmaların, savaşların ve iktidarların gölgesinin iç içe geçtiği bir dünya. Dicle gibi sürekli akan bir şehir. Mahiyeti sürekli olarak değişen bir sandal.

Dünyanın dört bir yanında konuşulan dillerin birbirine karıştığı Beytü’l Hikme’nin yetenekli ama asi talebesi, Süryani çevirmen Yuhanna.

Yuhanna kelimelerin arasında büyüyüp dillerin arasında dolaşmayı öğrenmiştir. Ta ki bir gün, bildiği bütün dillerin yetmediğini anlayana kadar.

Eğer anlam başka bir dile bütünüyle taşınamıyorsa çevirmenin yaptığı nedir?

Kelimeler gerçekten insanlar arasında bir köprü kurabilir mi?

İnsanları birbirine bağlayacak, mutlak anlaşmayı kuracak ortak bir dili bulmak mümkün müdür?

Dicle’nin Sandalı, Bağdat’ın renkli, zengin ve kaotik atmosferinden Babil Kulesi’nin gölgesine, oradan Endülüs medeniyetine kadar uzanan; aşkı, inancı, dili, insanın kusursuz anlaşma arzusunu ama birbirini anlayamama lânetini aynı hikâyede buluşturan görkemli bir roman.

NAZAN BEKİROĞLU KİMDİR?

3 Mayıs 1957 tarihinde Trabzon’da doğdu. İlk ve orta tahsilini aynı kentte yaptıktan sonra Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi (1979). Dört yıl lise öğretmenliği yaptı. KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bölümü’ne öğretim görevlisi olarak girdi. (1985).

Orhan Okay yönetiminde sürdürdüğü “Halide Edib Adıvar’ın Romanlarının Teknik Açıdan Tahlili” konulu doktorasını tamamladı (1987). Aynı bölümde öğretim üyesi olarak çalışmaya başladı. “Şair Nigâr Hanım” konulu çalışmasıyla doçent oldu (1995).

1998’den itibaren aynı fakültede açılan Türkçe eğitimi bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmakta olan Nazan Bekiroğlu 4 mayıs 2001’de profesör olmuştur.

Evli ve Leyla Didar ile Nilbeste adında iki kızı vardır.

ankaraedebiyat.com.tr

2017’den bu yana Üzümlü’de kültür ve sanat çalışmaları yürüten Yalınayak Kolektifi, festivalle farklı sanat disiplinlerini bir araya getirmeyi ve bölgenin kültürel belleğini görünür kılmayı amaçlıyor. Programda şiir okumaları, müzik dinletileri, sahne gösterileri, söyleşiler ve atölyeler yer alacak.

Sanat ve kültür herkes için

Festivalin çıkış noktasını sanata erişim hakkı, özgür üretim ve dayanışma olarak açıklayan kolektif, şiirden tiyatroya, resimden heykele, pantomimden dans ve müziğe kadar farklı disiplinleri buluşturacak.

Katılımcılar sanatçılarla birlikte üretme fırsatı bulurken, şair ve yazarlarla imza ve söyleşilerde bir araya gelecek. Programda Can Yücel, Ahmet Telli, Gülten Akın, Didem Madak, Adnan Yücel ve Cemal Süreya’nın şiirlerine özel bölümler düzenlenecek.

Çocuklar ve yetişkinlere yönelik atölyelerde linolyum baskı, doğaçlama oyunculuk, oyun yazarlığı, ekoloji, şiir ve masal, pantomim ve jonglörlük gibi çalışmalar yapılacak.

Üç gün sürecek

Festivalin ilk günü atölyeler, festival yürüyüşü ve açılış konuşmalarıyla başlayacak. Gün boyunca şiir okumaları, Can Yücel ve Ahmet Telli şiirleri, şiirli şarkılar, müzik dinletileri, mim gösterisi ve ateş dansı gerçekleştirilecek.

Cumartesi günü atölyelerin yanı sıra şair ve yazarların imza ve söyleşileri yapılacak. Programda Gülten Akın ve Didem Madak’ın şiirlerine ayrılan bölümlerin yanı sıra şiirli müzik yolculuğu ve ateş dansı yer alacak.

Festivalin son günü olan pazar günü şiir ve masal, pantomim ve jonglörlük atölyeleri düzenlenecek. Şair ve yazarların imza ve söyleşilerinin ardından Adnan Yücel ve Cemal Süreya’nın şiirlerine ayrılan bölümler gerçekleştirilecek.

Program, şiirli müzik yolculuğu ve ateş dansıyla sona erecek. Festival boyunca tüm etkinliklerin ücretsiz olduğu belirtildi.

Antalya Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre;

Antalya Kitap Fuarı; çocukları, gençleri, aileleri, öğrencileri, öğretmenleri ve tüm kitap tutkunlarını 2-11 Ekim 2026 tarihleri arasında Antalya’da bu büyük kültür buluşmasının parçası olmaya davet ediyor. Antalya’nın kültür ve sanat yaşamının gelenekselleşen buluşmalarından Antalya Kitap Fuarı, Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin ev sahipliğinde 2–11 Ekim 2026 tarihleri arasında Cam Piramit Fuar ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek 16. Antalya Kitap Fuarı, 10 gün boyunca yayın dünyasını, yazarları ve okurları Antalya’da bir araya getirecek.

ANTALYA 10 GÜN BOYUNCA KİTAPLARIN BAŞKENTİ OLACAK

Bu yıl “Bugünü Oku, Geleceği Yaz” temasıyla düzenlenecek fuar; kitabın yalnızca bugünü anlamanın değil, geleceği şekillendirmenin de en güçlü yollarından biri olduğu düşüncesini öne çıkarıyor. Fuar boyunca Türkiye’nin farklı yayınevleri ve değerli yazarları okurlarıyla buluşurken, imza günleri, söyleşiler ve kültür-sanat etkinlikleri gerçekleştirilecek.

16. Antalya Kitap Fuarı’nın resmi açılış töreni, 2 Ekim 2026 Cuma günü saat 15.00’te Cam Piramit Fuar ve Kongre Merkezi’nde yapılacak. Her yaştan ziyaretçiye açık olacak 16. Antalya Kitap Fuarı, 2-11 Ekim tarihleri arasında her gün 10.00-20.00 saatleri arasında ziyaret edilebilecek.

“BUGÜNÜ OKU, GELECEĞİ YAZ”

Türkiye’nin önemli kültür buluşmalarından 16. Antalya Kitap Fuarı bu yıl 250 yayınevi, 300’ü aşkın ulusal, uluslararası ve yerel yazar, binlerce kitap ve milyonlarca okuru buluşturacak. Fuar on gün boyunca Antalya’yı kitabın, edebiyatın ve düşüncenin buluşma noktası haline getirecek. Eserleriyle yakın tarihin izlerini edebiyatla buluşturan, gerçek yaşam öykülerinden ve tarihin güçlü karakterlerinden beslenen romanlarıyla geniş bir okur kitlesine ulaşan Osman Balcıgil, 16. Antalya Kitap Fuarı’nın Onur Konuğu olarak kitapseverlerle buluşacak.

300’Ü AŞKIN YAZAR ANTALYA’DA

Fuar; usta kalemlerden genç kuşağın sevilen yazarlarına, gazetecilerden araştırmacılara, şairlerden düşünce insanlarına kadar farklı kuşakları ve farklı sesleri aynı çatı altında buluşturacak. Antalya Kitap Fuarı bu yıl da güçlü yazar kadrosuyla dikkat çekecek. Ayşe Kulin, Ahmet Ümit, Sinan Akyüz, Saygı Öztürk, Murat Kaplan, Burcu Bahar, Hidayet Karakuş, Fatma Şamata, Mustafa Balbay, Ümit Özdağ, Beyza Alkoç, N. G. Kabal, Işık Öğütçü, Mavisel Yener, Adil Yıldırım, İnci Aral, Maral Atmaca ve Loresima gibi birbirinden değerli isimler; imza günleri, söyleşiler ve okur buluşmalarıyla fuarda yer alacak.

16 YILDIR KİTAPLA BÜYÜYEN BİR KÜLTÜR BULUŞMASI

16 yıldır büyüyerek yoluna devam eden Antalya Kitap Fuarı, yalnızca kitapların sergilendiği bir organizasyon olmanın ötesinde; yazarla okurun buluştuğu, düşüncelerin paylaşıldığı, çocukların kitaplarla tanıştığı, gençlerin yeni dünyalar keşfettiği büyük bir kültür buluşmasına dönüştü. Bir fuarı 16 yıl boyunca yaşatmanın; yalnızca bir organizasyonu sürdürmek değil, bir şehrin kültür hayatına kalıcı bir iz bırakmak olduğunu söyleyen Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Özdemir, “Kitap, insana yapılan en kıymetli yatırımdır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kitapla kurduğu her bağ, geleceğimize atılmış güçlü bir imzadır. Bu yıl ‘Bugünü Oku, Geleceği Yaz’ diyerek herkesi kitabın etrafında yeniden buluşmaya davet ediyoruz. Antalya’nın bu büyük kültür buluşmasına emek veren, destek olan ve 16 yıldır bizi yalnız bırakmayan herkese teşekkür ediyorum” dedi.

A.Vahap Akbaş, okuyan ve yazan bir insan.

Göğe Çizilmiş Resimler adlı kitabında, “Okumak, definenin şifresini çözmektir.” diyen ve eline geçen her kitabı okumak çabası güttüğü denemelerinden anlaşılan Akbaş’ın defineden kastı sanıyorum ki hayattır.

Biraz İhanet adını taşıyan kitabındaki Kitaplar Ve Çiçekler isimli yazısında, “Çünkü okuyucusu olmayan kitaplar bir kıymet taşımazlar.” diyor ya, sanki her kitaba okumak suretiyle bir değer sağlamak çabasındadır. Üstelik iyi bir okuyucu tarafından okunmuş olacaktır o kitaplar.

Bana İstanbul’da kar yağarken yürümenin zevkini hatırlatan ve Vezneciler’e çıkılan caddede yeşil mercimek çorbası içmenin, Süleymaniye’de ise kuru fasulye yemenin tadını özlettiren bir romanı var: Alevler Ve Güller. Akbaş, yazmak ihtiyacını, belki daha yerinde bir söyleyişle yazmak zorunluluğunu bu romanında şöyle vurguluyor: “Bir defter, bir kalem edindim. Yazmasam ölebilirdim.”

Akbaş’ın kalemi okuyucuyu meraklandırmak ve yormak özelliği barındırıyor

İnziva Notları’nda yer alan Romanya Mektupları başlıklı yazısı beni meraklandırdı ve biraz zahmete soktu. Bu yazısında; Ahmet Rasim’in, Romanya’da yemiş olarak tüketilen ayçiçeğinin Türkiye’de o zamanlar yenilmediğini, papağan yemi olarak kullanıldığını yazdığını aktarıyor.

Üşenmedim, Ahmet Rasim’in Romanya Mektupları’nı daha geniş bilgi verdiği umuduyla taradım; Akbaş’ın aktardığından fazlası yoktu.

Ahmet Rasim, onca şehirde göremediği ayçiçeğini İbrail’de görmüş, üstelik de Türkiye’de insanlarca tüketilmediğini söylüyor..

Benim görgüye de dayalı bilgim ise çok değişik.

Gündöndü, günebakan, çekirdek gibi isimlerle de anılan ayçiçeği tohumu Trakya’da tam bir eğlenceliktir.

Kapı önlerine oturan hanımlar hem muhabbet ederler hem de çekirdek çitlerler. Parklarda ve dahası caddelerde aynı manzara söz konusudur. Ayçiçeği çıtlatmaya bir başlayınca bırakamazsın zaten.

Bu konuda ansiklopedi karıştırmak ihtiyacı da duydum. Rehber Ansiklopedisi’nde, özellikle Marmara ve Ege bölgelerinde çok ekilen ayçiçeği tohumlarının ülkemizde yaygın bir şekilde çerez olarak tüketildiği bilgisi veriliyor.

Ortaya şöyle bir netice çıkıyor: Ahmet Rasim’in devrinde ayçiçeği tohumu Türkiye’de yalnızca papağanlara yediriliyordu, sonradan çerez olarak yenilmeye başlandı veya Ahmet Rasim’in tespiti yerinde değil.

İnziva Notları’nda sözü edilen Raşit’e ne olduğunu merak etmekten de uzak duramadım.

Raşit bir meczupmuş. Müzik âleti çalabilen, kitap okuyan, Karagöz taklidi yapan, düşüncelerini insanlara açıklayabilen bir meczup. Meczupluğu nerede derseniz, eski giysilerle dolaşmasında ve mantıklı konuşurken birden dağıtmasında.

Raşit’i meczup olarak tanımlamak doğru mu diye Türk Dil Kurumu’nun çıkardığı Türkçe Sözlük’teki karşılığına bakıyorum. İki karşılık verilmiş. Biri: Tanrı aşkıyla aklını yitirmiş kimse. Diğeri: Aklını yitirmiş, deli, sapık.

Türk Dil Kurumu’nun tanımları beni kesmeyince Şemseddin Sâmi’nin Kâmûs-ı Türkî’sine de bakmak gerekti. Burada meczubun üç karşılığı var. İlki: Cezbedilmiş, bir yöne doğru çekilmiş. Diğeri: Cezbeli, gönlü Allah sevgisiyle dolu ve bu sevgi ile kendinden geçmiş. Sonuncusu: Deli, çıldırmış, abdal.

Raşit’in sapık olmadığı açık. Ancak meczupluğunun kaynağını açıklamamış Akbaş, yine de meczubun boş adam olmadığı anlaşılıyor.

Çorlu Hükûmet Konağı’nın gediklisiyken birden görülmezleşen meczuptan yeni bir haber alıp almadığını bir fırsatını bulup öğrenmek gerekiyor. Okuyucuya bu kişiyi tanıtan ve meraklandıran Akbaş’ın görevidir son durumu araştırıp bilgimize sunmak. O’na düşüyor yorulmak.

Belki yakın gelecekte, Çorlu yakınındaki bahçesinde bir kez daha ağırlar. Bu konuyu o zaman yüz yüze irdeleriz.

Vahap Akbaş’la ilgili sözü şair tarafıyla bağlamak yerinde olur sanırım.

Şu mısralar Mavi Sesli Şiirler adlı kitabındaki Bir Özge Sevda başlıklı dörtlüğünden: “Gelin, gelin benim kelimelerim;/ Gelişiniz düğün dernektir bize.”

*Erdal Noyan, Zaman Irmağı, İstanbul, 2017

1938 doğumlu Jean Louis Fournier, Fransız bir yazar ve komedyen. Bahse konu kitap, 2006 yılında yani Fournier 68 yaşındayken yayınlanmış. 2012’de de Türk okurla buluşmuş.

Kitabın Baskısına Eleştiri

Kitabın okurda oluşturacağı bir hayal kırıklığıyla başlamak istiyorum. Daha doğrusu yayıncıyla ilgili bir hayal kırıklığı bu. Aşağı yukarı 40-50 sayfaya sığdırılacak kitap, 220 sayfa olarak basılmış. Bunun YKY’den kaynaklanmadığını, Fransızca baskısının böyle olduğunu tahmin ederek araştırmaya koyuldum. Gerçekten de Fransızca temel baskısında bu şekilde olduğunu öğrendim. Orijinal yayıncısı Éditions Anne Carrière de yazarın bu tercihine karışmamış, ülkemizde ise YKY de özgün baskıya sadık kalmış.

Fragmanter Anlatı/Aforizmik Üslup

Yapay zekaya, daha az sayfa sayısıyla basılabilecekken 4-5 katı sayfayla basılmasını sordum. Edebi bir tarz anlamında böyle bir tarzın olduğunu, dünya edebiyatında buna fragmanter (parçalı) anlatı veya aforizmik üslup dendiğini ifade etti. Boş sayfalar ve tek cümlelik sayfalardaki boşluklar da yazarının vermek istediği mesajlar arasında yer alıyormuş. O boşluklar; ihtiyarlıktan kaynaklanan yavaşlığı, durup düşünme anlarını, “Ben diyeceğimi dedim, artık bu görüşün üstüne sen düşün” görüşünü ve yaşama karşı takındığı alaycı ve minimalist tavrın görsel yansımasını anlatıyormuş.

Mizah ve Yaşlılığın Gerçekliği

Kitap, hayatın kaçınılmaz gerçeği olan yaşlılık üzerine görüşleri içeriyor. Yazar bunu yaparken mizahın acımasızlığından da faydalanıyor. Mizahta başarılı olduğunu düşünüyorum. Onun ironiye vurarak anlattığı yaşlılık, gerçekten de kapıya konacak bir şey değil sanki.

Kitabı okurken Hz. Resulullah’ın şu hadisi aklıma geldi: “Ey Allah’ın kulları! Tedavi olun, çünkü Allah, yarattığı her hastalık için mutlaka bir şifa veya deva yaratmıştır. Ancak bir dert müstesna; o da ihtiyarlıktır.” (Tirmizî, Tıb 2; Ebû Dâvud, Tıb 1; İbn Mâce, Tıb 1; Ahmed bin Hanbel, III/156)  

Yine yazarın “Asla ‘Ben elli yaşındayım’ demeyin, hep ‘49,99’ deyin önerisi de geçmişte teşrik-i mesaimin olduğu İbrahim abinin tavsiyesini hatırlattı. “Ne yapın edin, sakın 40 yaşını geçmeyin gençler.” derdi. Dinlemedik İbrahim abinin nasihatini. Allah’ın verdiği izinle 40’ın üstüne birer birer koyarak gidiyoruz.

İnsan İhtiyarladığının Nasıl Farkına Varır?

Fournier, kitabın aralarında insanın yaşlandığının farkına nasıl varacağına dair yine mizahla karışık gerçekleri şu sözlerle ifade ediyor:

İnsan ihtiyarladığının nasıl farkına varır biliyor musunuz?

-Bronzlaştığında bile güzelleşmez

-“Artık gazeteler daha küçük harflerle basılıyor” demeye başladığında

-“Polis memurları gittikçe gençleşiyor” demeye başladığı zaman

-“Tiyatroda oyuncular artık gittikçe daha kısık sesle konuşuyorlar” demeye başladığı zaman

-“Toprak gittikçe daha yakında görünüyor” demeye başladığı zaman

-“Merdiven basamaklarını daha mı yüksek yapıyorlar acaba” diye kendisine sormaya başladığı zaman

-“Kendimi hiç bu kadar genç hissetmemiştim” dediği zaman

muslumisiklar@gmail.com

“İnsan bir damla kan, yüz binlerce endişedir.”

— Sadi Şirazi

Ben küçük çocuklar yetiştirmek istiyordum. Her gün onlarla uyanmak, her gün onlara bir şey öğretmek, her gün edebiyattan konuşmak, her gün yeniden başlamayı öğretmek istiyordum. Ben kendi elim kanadığında bile dokunamıyordum; kendi yarama nasıl doktor olabilirdim?

Derin bir oh çekmiştim kendi kendime. Bavulumu hazırladım, Antalya’ya biletimi almıştım. Yarın sabah yolculuk vardı. Rehber öğretmenim Serpil Hanım’la vedalaştım. Arkadaşlarımla da vedalaştım.

“Güzel İstanbul, bir daha görüşebilmek dileğiyle…”

Sanki peşimi hiç bırakmayacaktı bu şehir. Hissediyordum.

Bu gece yurttaki son gecemdi. Okulumuzun bahçesinde kocaman bir çınar ağacı vardı. Bir ses beni o ağacın içine çekti ve birdenbire yerin altına inmişim gibi oldu.

Martı sesleri, baykuşların sesleri, vapurların durmaksızın çalan düdükleri… Alabora olan güzelim İstanbul Boğazı… Elinde kandil tutan, karanlıkta bekleyen insanlar… Cadılar, develer, cüceler… Bomba sesleri, barut kokusu, koşturan askerler, siperler…

Mevlana’nın beyti kulaklarımda yankılanıyordu. Bir şeylerin acısını derinden derinden hissediyordum. Kirpiklerimin önünden, gözlerimin önünden bir dünya yükseliyordu; hiç bilmediğim, hiç tanımadığım bir dünya.

Yurttaki demir ranzalar yıkıldı, hepsi birbirine girdi. Her şey bir alabora içinde parça parça olmuştu. Barut kokularının arasında simsiyah bir perdenin içinden yerde sürüklenen solucanlar, köstebekler, baykuşların durmaksızın öten  çığlıkları…

Son yaptığımız edebiyat sınavından aklımda bir şeyler gidip geliyordu:

“Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün… Aruz vezninin temel mantığı nedir? Şiirde aruz vezni nedir?”

Bir sesle beraber etrafındaki cüceler, develer ve aydınlanmaya başlayan bir ışık belirdi. Hem korkunç hem de tarif edilemeyecek kadar güzeldi bu hayal dünyası.

Sanki kışın kar yağar da her şey iptal olur, hiç evden çıkamazsın ve çok güzel bir roman okursun ya… İşte öyle bir duygu hissettirmişti bu ses bana.

Yeraltında dirilmeyi bekliyormuş gibi duran iskeletler… Durmaksızın savaşan, canını feda eden babalar, analar, çocuklar… Mübarek şehitler…

Bir yandan da çok acıklı bir barut kokusu burnumun dibinden gitmiyordu. Yarasalar bile korkmuştu. Köstebeklerin hayvanların bakışları.

“Biz bugün buralardaysak, buraları bize verenler tarihin sesini nasıl duyabilir?”

Sanki biri ta uzaklardan soruyordu:

“İnsan başka ruhların sesini nasıl duyabilir?”

Şanlı zaferler… Ve onları durmaksızın yazmak isteyen ben…

“Piraye, uyan! Gidiyoruz, sabah oldu.”

Sapsarı bir şekilde uyanmıştım. Bavullarımızı alıp otogara doğru gittik. Rüya mıydı, gerçeklik miydi bilmiyordum dün gece yaşadığım şeyi. Sanki hâlâ üzerimdeydi. Her tarafım toprak kokuyor, ellerimin barut koktuğunu hissediyordum.

İnsanları seyrettim. Otogarda kimse başını telefonlardan kaldırmıyordu. Herkes birbirine karşı sabırsızdı. Herkesin kendince bir koşturması vardı.

“Hayal dünyamızdan hiçbirimizin haberi bile yok bu akıllı telefonlar yüzünden,” diye düşündüm hayal dünyası elinden alınmış 21 yüzyıl insanları ve bizler.

Artık yaza girerken mutlu olmalıydım. Mutlu olduğum şeyleri yapmalıydım. “Başkaları mutlu olsun diye niye ben başka bir hayat yaşayayım?” diye sordum kendi kendime.

Annem, romatizmayı iyileştirebileceğimi düşünüyor. Ama ben onları iyileştiremem. Defalarca savaştım içimdeki o duyguyla. İstesem doktor olurdum. Puanım gayet güzel yetiyordu. Ama istemiyorum.

Mola yerinde durdu otobüs. Bir gözleme ve bir ayran yedim. Annem beni çok güzel bir sofrayla karşıladı herkes.

Eve gittiğimde “Doktor hanım!” diye seslendi herkes. Kocaman bir aile masasının etrafında oturuyorduk. Ben, “Sayısaldan vazgeçtim, sözele geçtim,” diyerek masaya demir bir yumruk indirmiştim sanki.

Buz gibi oldu her şey.

O haziran günü, her yer kavrulurken bizim bahçede buz gibi rüzgârlar esti. Annem düşüp bayılacaktı ama bayılmadı.

Hiçbir zaman istemedim tıp fakültesini kazanmayı ve bunun için savaşmayı. Ben öğretmen olmak istiyorum. Çocuklar okutmak, hikâyeler yazmak, kitaplar okumak, sayfaların içinde kaybolmak, hayallerimin peşinden koşmak istiyorum.

“Bak, zaten teknoloji çok gelişti. Artık doktorlar romatizma için bir şeyler bulacaktır.”

“Ben hiçbir zaman voleybol oynamayı da sevmedim anne. Ben hamakta hayallerimin içinde kaybolmayı çok sevdim ama bunu hiç anlamadınız. Voleybol kursuna da isteyerek gitmedim. Kitaplarımla hep çok mutluydum. Masa tenisni daha çok seviyordum. Keşke anlasaydın anne.”

Kendi hayallerini bir başkası yaşayamaz, diyemedim anneme. Boğazımın ortasına oturdu o bütün cümleler. Ben öğretmen olacağım, dedim. Bunları gözlerimle söyledim.

Rehber öğretmenimle görüştüm. Derslerim gayet iyi, hiçbir sıkıntı yok. Duruma göre ilkokul öğretmeni, edebiyat öğretmeni olacağım ya da belki ana sınıfı öğretmeni… Hiç bilmiyorum.

Dayımlar da zaten, “Piraye, sende hep bir öğretmen havası var,” diye gülüştüler sofrada. Bana hak verdiler, tebrik ettiler. Ama böyle bir şey beklemiyorlardı benden.

Herkes gitti. Bahçede annemle baş başa kaldık. Koca bir tabak kiraz getirdi bana.

“Emin misin yavrum, öğretmen olmaktan?”

“Eminim anne,” dedim. “Sevdiğim mesleği yapmak istiyorum. Ne olursun, sen de bana destek ol.”

“Ben hep seninleyim evladım. Sen onu da en güzel şekilde başarırsın, onu biliyorum.”

Yine bir ses, bu sefer yıldırım sesleriyle, büyücülerin sesleriyle gelmeye başladı. Dua edenler, evlerde çığlık atanlar, antik mezarların sesleri… Uzaklardan gelen huzurlu bir musiki… Dağların başında tefler çalan, ruhları uyutmayan, toprağı dipdiri tutan binlerce ses… Hepsi birbirine karışmıştı.

Üzerimdeki kırmızı battaniye birdenbire kan oluvermişti. Kanlar içinde kalmıştım. Durmaksızın etrafımda çalan sesleri, baykuşların seslerini bu sefer bülbüller bırakmıştı.

Sesler kesildi.

Kimseler yoktu. Tektim. Yanımda beni koruyup kollayan birisi vardı sanki. Hissediyordum.

Bir bayram sabahıydı sanki. Birden oradaki sakinlik yerini kalabalığa bıraktı. Tatlı kokuları sarmaya başladı etrafımı.

Büyük şair ve filozof Sadi Şirazi’ye ait şu sözler yankılandı:

“Yek katre-i hûnest, saf hezârân endîşe.”

“İnsan bir damla kan, yüz binlerce endişedir.”

Simsiyah perdelerin içinden zeytin yeşili bir kaftanıyla, üstünde kahverengi bir sarığıyla biri çıkageldi. Bu sözleri söyledi, gül çizdi avucuma bu sözleri söylerken.

Sonra uçuşan siyah perdeler yerini bembeyaz güvercinlere ve serinliğe bıraktı.

Ayasofya’da sabah ezanı sesi geldi kulağıma. Bütün ruhumda hissettim.

Evet, bulmuştum artık ne olacağımı. Artık bundan emindim.

Ruhum rahatlamıştı.

Artık mutluydum.

FUARIN DETAYLARI 29 EYLÜL’DE AÇIKLANACAK

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre;

Türkiye’nin etkinlik ve ziyaretçi sayısı bakımında en büyük kitap fuarı olan Uluslararası Kocaeli Kitap Fuarı, 16. kez kapılarını kitapseverlere açmaya hazırlanıyor. Kentin marka değeri haline gelen fuar bu yıl 03-11 Ekim tarihleri arasında Kocaeli Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek ve 10.30-21.30 arasında ziyarete açık olacak. Uluslararası Kocaeli Kitap Fuarı’nın lansmanı ise 29 Eylül Salı günü saat 10.30’da Maide Restoran’da gerçekleştirilecek. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Dr. Hayri Baraçlı’nın katılımıyla düzenlenecek programda bu yılki fuarın detayları kamuoyuyla paylaşılacak.

16. KİTAP FUARI İÇİN GERİ SAYIM

Yıllar içinde Kocaeli’nin kültür takviminde önemli bir yer edinen Kitap Fuarı, her yıl farklı yaş gruplarından binlerce kitapseveri aynı çatı altında buluşturuyor. Kitap stantlarından söyleşilere, imza programlarından yazar buluşmalarına uzanan fuar heyecanı bu yıl da tüm kenti saracak. Fuarın bu yılki teması, etkinlik takvimi, konukları ve kitapseverleri bekleyen yenilikler 29 Eylül Salı günü düzenlenecek lansmanda açıklanacak.

Guba Halk Eğitim Müdürlüğü Başkanı, öğretmen, doçent, Gence’deki Azerbaycan Tarım Enstitüsü Azerbaycan ve Rus dilleri bölüm başkanı (1930 – 1933), Azerbaycan Devlet Yayınevi çeviri bölümü editörü (1934), “Azerbaijanfilm” stüdyosu belgesel film bölümü başkanı (1935 – 1936).

Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun 7 Mayıs 2019 tarihli 211 numaralı kararıyla Ahmed Cevad, Azerbaycan Cumhuriyeti’nde devlet mirası ilan edilen eserlere sahip yazarlar listesine dahil edilmiştir. Kendisi Azerbaycan Cumhuriyeti’nin milli marşının sözlerinin yazarıdır.

Türkiye’de daha çok “Çırpınırdı Karadeniz” adlı şiiriyle bilinen Ahmed Cevad, 5 Mayıs 1892’de Gence bölgesinin Şamkir ilçesine bağlı Seyfali köyünün Mehrili bölgesinde, din adamı bir ailede dünyaya geldi. Ahmed Cevad’ın aile bağları bir yandan İran, Güney Azerbaycan, diğer yandan Gürcistan ile ilişkilidir. Babası, Şamkir ilçesinde okuryazarlığıyla seçilmiş olan Akhund Mahammadali, kendisi de Gencebaşar bölgesinde din adamı bir ailede büyüdü. Annesi Yahşi Hanım, halk edebiyatı konusunda yetenekli bir uzmandı. İlk eğitimini üç yıl boyunca köyde aldı. Babası öldükten sonra annesi Yahşi Hanım, ilk ailesinin yanına, Gence’ye taşındı. Yahşi Hanım, Gence’de bir halı dükkanında çalışmaya başladı ve Zarrabi Caddesi’nde, eski Ali Rzayev’in mülkü olarak bilinen bir binada bir daire kiralayarak oğlu Cevad ile birlikte orada yaşamaya başladı.

1906 yılında Ahmed Cevad, kardeşleri Masim ve Gulu tarafından Şah Abbas Camii’nin altındaki Gence’deki Yelizavetpol Medresesi’ne kaydoldu. Medresede üstün notlarla eğitim gördüğü için, “Kheyriyye” topluluğu tarafından kendisine aylık yedi dinar altın sikke bursu verildi. Orada, Abdullah Sur, Hüseyin Cevad ve İdris Ahundzade (Mikail Muşfuk’un karısının amcası) gibi tanınmış entelektüellerden ders aldı. Türkiye’den Gence’ye gelen Cevad adlı bir öğretmen, Ahmed Cevad’ın gelişiminde büyük rol oynadı. Ona şiir kurallarını öğrettiği söylenebilir.  İkili ilerleyen dönemlerde kardeş gibi oldular.

1913 yılında şair, Kafkas Şeyslam Muhammed Pişnamazadeh’in yanında Gence’de bir sınava girdi, “Türkçe ve Farsça dillerinin şerefli öğretmeni” unvanını aldı ve bazı görevlerde çalışmaya başladı.

Şükriye Hanım ile evlilik yapan Ahmed Cevad’ın 5 çocuğu dünyaya geldi. Oğulları Niyazi, Aydın, Tukay ile Yılmaz ve kızı Almaz’dı. Kızı Almaz, 1936 yılında 6 yaşında sarkomdan öldü. Ahmed Cevad’ın suikastından ve Şükriye Hanım’ın sürgüne gönderilmesinin ardından 2 yaşındaki Yılmaz bir yetimhaneye, 14 yaşındaki Tukay zor şartlarda büyüyen çocuklar için bir yetimhaneye, 16 yaşındaki Aydın ve Keshla ise hapse gönderildi.

Ahmed Cevad, şiire ilk olarak Gence’de okul yıllarında ilgi duymaya başladı ve 1910’dan itibaren çeşitli gazete ve dergilerde lirik şiirler ve eleştirel makaleler yayınladı. Bu dönemde yazdığı örnekler, Arapça-Farsça kelimelerle zengin kıtalardan oluşmaktadır. Şair, aruz veznini yalnızca yaratıcılığının ilk aşamalarında kullandı. Ayrıca klasik rubai ve gazel biçimlerinde de yazmıştır. Bunlar arasında, nispeten halk diline özgü aşug yaratıcılığına dayanan örnekler de bulunmaktadır.

Dili yapay olarak yabancı unsurlarla ve yabancı kelimelerle dolduranlara karşı çıkmıştır:

Dilimizin ne gösterdiğine bakalım.

Okumak ve anlamak yazmaktan daha zordur.

Yazar düşünmeden yazsa bile,

Okuyucunun Arapça mı yoksa Farsça mı olduğunu anlamak için beş ila on gün düşünmesi gerekir.

Şair, diğer tüm ölçü ve şiir biçimlerinden daha çok beyit ve beyiti tercih etmiştir. Cevad’ın romantik ve gerçekçi beyit ve benzetme üslubuyla yazdığı “Yazım gəl”, “Sevgi candan yərəlmaz”, “Yukhuma meşmihdin”, “Sahar sehar”, “Olmaz” adlı eserleri daha çok dikkat çekmektedir.

Şair, yaratıcı çalışmalarının ilk yıllarından itibaren genç ve okul çağındaki çocuklar için güzel eserler yazmıştır. “Balalərıma” şiiri özellikle çocuklar için yazılmış ve “Beyit” şiir kitabında yayımlanmıştır.

Ahmed Cevad’ın yaşam ve çalışmalarındaki en verimli dönem, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kuruluş ve gelişme yıllarına denk gelmiştir. Pedagojik faaliyetin geliştirilmesine özel önem vermiş, ağırlıklı olarak öğretmenlik yapmış ve siyasi faaliyetlerde bulunmuştur.

Ahmed Cevad’ın 1918-1920 yılları arasındaki yaratıcı çalışmaları, özgürlük ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kazanımları temasına adanmıştır. Şiirleri “Ey asker” (1918 Bakü), “İngiliz” (1918 Bakü), “Rüyamı gördüm” (1919 Hacikend), “Yüksel”, “Şehitlere” (1919 Gence), “Ben kimim” (1919 Gence), “Bir sevgilinin acısı”, “Sen neyden yapılmıştın”, “Gel”, “Dağlar”, “Yürüyüş” (14 Ağustos 1918), “Türk ordusuna” (1918 Gence) o dönemin ürünleridir.

Şair, Azerbaycan savaşlarında şehit düşen Türk askerleri için Bakü’deki şehitler anıtının temel atma töreninde “Yüksel” şiirini okumuştur.

Ahmed Cevad’ın ayrıca bayrak temasına adanmış birçok şiiri de vardır.

“Türkistan toprakları alnınızı öpüyor.

Bayrağım size acısını anlatıyor.

Karadeniz’in üç renkli yansıması

Armagan size bayrağımı göndersin.”

Şiirlerinde çeşitli noktalarda “Bir kere yükselen bayrak asla düşmez” dizesini defalarca kullandı. Ahmed Cevad’ın ikinci şiir kitabı olan “Dalga” 1919 yılında yayımlandı. Ahmed Cevad, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti (ADR) döneminde aktif olan ve yeni fikirli yazarlar ile göçmenler tarafından kurulan ve 100’den fazla yazar ve şairi bir araya getiren Yeşil Kalemler Derneği’nin üyesiydi. Bu dernek, İstanbul’daki Türk Ocağı’nın Bakü şubesi temelinde kurulmuştu.

İstiklal Marşı’nın yazarı Mehmet Âkif Ersoy’un aynı zamanda çağdaşı da olan Ahmed Cevad, ADR’nin Gürcistan ve Dağıstan’daki olağanüstü ve tam yetkili temsilcisi olarak diplomatik çalışmalar yürüttü. Ahmed Cevad, 26-28 yaşlarında, 1918-1920 yılları arasında Azerbaycan Milli Bağımsızlığı’nın propagandacısıydı. Mehmet Emin Resulzade, faaliyetlerini ve yaratıcılığını çok takdir etti.

-Gulnara İsmailova, Gence Devlet Tarihi ve Kültürel Rezervi Nizami Gencevi Türbe Kompleksi Şubesi Başkanı.

Geçenlerde baktım pili bitmiş, saatin mi bitti pili, arkadaşın mı bitti bilemiyorum. Arkadaş olmayınca saat de durmuş ellâm.

Paraya kıyıp bir pil alayım dedim.

Saatin biten pilini cebime koyayım da markete gidince hatırlayayım derken eve varınca evde de pil olduğunu gördüm.

Aldım geldim pili.

Toplantı yapacağız odada, toplantıya başlamadan şu pili takayım dedim.

Taktım, saat çalışmıyor.

Gönderen arkadaş ortadan kaybolduğuna göre, kesin dedim, hediyesi de durdu, çalışmayacak. Çip mi taktın mübarek, ben yoksam saat de olmasın mı diyorsun?

Oksitlenme falan olmuştur düşüncesiyle kolonya falan döktüm pil yatağındaki metallere, tık yok.

Saat çalışmıyor.

Eşyaların da ruhu vardır, derler.

Mesela köyde kimi kimsesi olmayan evler çöker, gözlerimle gördüm.

Kullandığın eşyalara kötü davranırsan çabuk bozulur falan. Bunları hem bilirim hem de duyarım.

Bu hediyeye ruh üfleyen arkadaşım kayıplara karıştığına göre hediyesi de durdu, iş görmez hale geldi.

Masamda başka bir isimlik var, onun da saati vardı, onun da pili akmış saatin yüzü bana dönük olmadığından fark etmemişim pilinin aktığını. Yeni pil de alsak işe yaramadı, çalışmıyor; sadece isimlik çalışıyor, o da kırılmadığı sürece çalışmak zorunda çünkü duruyor durduğu yerde.

O isimliği de kurbanda danaya girer gibi birkaç arkadaş birlikte almışlardı ama onlar o zaman çalışmıyordu. Onlar da hediye işini sevmediğim için emrivaki etmişler, getirip masaya koymuşlardı. Geri çevirsen yazılan ismi kime verecekler? Hem geri çevirmek de olmazdı. Emek verilmişti, özveride bulunulmuştu, değer veriyorlardı…

Sonra onlar da kaybolup gitti, onlar gitti diye saatleri de çalışmaz oldu.

Eşyanın ruhu gerçekten vardı.

Seksen dört sene önce arkadaşımın biri de bana taaa Van’dan telefon göndermişti, telefonunu beğendiğimi söyleyince…

O zamanlar hediye olayına bu kadar mesafeli değildim. Henüz dokunmatik akıllı telefonlar piyasada yokken. Fotoğraf çeken türdendi.

Denizden çıkıp telefonu elime alıp kontrol ettikten sonra şortun cebine koyup arabaya binip gitmiştim. Sonra bir de ne göreyim? Telefon bozuldu.

Dedim, arkadaş bana gönülsüz verdi ellam. Eşyanın ruhu var ya hani? Ben olsam gönülsüz verirdim, ne o öyle beğendiğini söyler söylemez telefon mu gönderilir taaa Van’dan?

Garantisi de duruyor, hemen gönderdik servise, servisten gelen cevap: “Sorun bizde değil, kullanıcı hatası, içine tuzlu su kaçmış, bu da garanti kapsamına girmiyor.”

Teknoloji o kadar gelişmemiş, deniz suyu diyemiyorlar da tuzlu su diyorlar.

Arkadaşa mesaj gönderdim yeni aldığım bir başka telefonla:

“Gönülsüz mü gönderdin telefonu da işime yaramadı, bozuldu hemen?”

Gelen cevap:

“Telefonu ıslak şortun cebine koyan suçlu değil, ben suçluyum, öyle mi?”

Aynı arkadaşım bana çok kaliteli bir kazak hediye etmişti üniversitede okurken…

Çamaşır makinesinde oldukça yüksek ısıda yıkandığı için benim ilkokuldaki halime anca giydirilir hâle gelmişti kazak. Tabii o zamanlar bizde çamaşır makinesi yoktu, kesin o arkadaş eve göndermişti, onların evinde yıkanıp çekmişti kazak.

Bir de demezler mi bana: “Neden hediye sevmiyorsun?”

Konumuza dönecek olursak…

Her iki hediye de şu an gözlerimin önünde ama ruhsuz ruhsuz duruyorlar, onlara ruhu üfleyenler nefeslerini geri çekti falan derken bir de ne göreyim?

Elimi hırkanın cebine atınca bir pil daha buldum.

Evet, tam da tahmin ettiğiniz gibi…

Evden getirdiğim pili değil de saatten çıkardığım pili tekrar takmışım saate.

O yüzden çalışmazmış saat.

Hırkanın cebinden çıkardığım pili takınca çalışmaya başladı.

Meğer bozulan saat değil, benim kafaymış.

Eşyanın ruhu konusunda yine durduğum yerde duruyorum da ama bu saate taktığım eski pil olayı beni hayli düşündürdü.

Eşyaların değil de gidenlerin ardından bir Fatiha okusak yeridir.

Allah hepimize rahmet eylesin.

DİYARBAKIR KİTAP FUARI BAŞLIYOR

Türkiye’nin kültürel zenginlikleriyle bezeli şehirlerinden biri olan Diyarbakır, sadece tarihi ve doğal güzellikleriyle değil aynı zamanda kitaplarla kurduğu benzersiz ilişkisiyle de modern bir şehir kimliği oluşturmakta. Bu bağlamda Diyarbakır Kitap Fuarı, şehirde yaşayan binlerce kişi için önemli bir etkinlik ve buluşma noktasıdır.

Sektörün önde gelen yayınevlerinin katılımıyla gerçekleşecek fuar, geniş bir yelpazede gerçekleşecek kültürel etkinlikleri ile kitap tutkunları için unutulmaz bir kültür şöleni olacak.

Kitapseverler, sevdikleri yazarlarla bir araya gelirken aynı zamanda yeni kitaplar keşfetme fırsatı bulacak. Kitaplarla dolu bir dünyada kültürün ve bilginin izini sürmek için, Diyarbakır Kitap Fuarı’na adım atın ve bu eşsiz buluşmaya tanıklık edin.

Mezopotamya Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi’nde gerçekleşen Diyarbakır Kitap Fuarı, Türkiye Yayıncılar Birliği iş birliği ile düzenlenmektedir. Bu birliktelikten alınan güçle birçok yayınevi, yüzlerce yazarı ve binlerce kitabı okurlarla bir araya getiriyor.

Diyarbakır Kitap Fuarı:

Tarih: 26 Eylül – 4 Ekim 2026
Konum: Diyarbakır
Yer: Mezopotamya Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi

BAZI BİLGİLER

ULAŞIM

Sultanbeyli Belediye Başkanı Ali Tombaş, “Kitapların dünyasında yeni ufuklar açacağımız, kıymetli yazarlarımızı okurlarıyla bir araya getireceğimiz fuarımızı bu yıl 10’uncu kez düzenliyoruz. Söyleşileri, imza günleri ve özel etkinlikleriyle dokuz gün boyunca kültürün ve düşüncenin merkezi Kent Meydanı olacak. Tüm hemşehrilerimizi açılışımıza ve fuarımıza davet ediyorum.” dedi.

102 YAYINEVİ, 70 YAZAR

Sultanbeyli Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre; Türkiye’nin farklı yayınevlerini, alanında değerli yazarları ve okurları aynı çatı altında buluşturacak fuarda 102 yayınevi ile 70 yazar yer alacak. Ziyaretçiler, her gün 10.00–20.00 saatleri arasında fuarı gezebilecek; söyleşilere, imza programlarına ve çeşitli etkinliklere katılabilecek.

Başkan Tombaş, “Sultanbeyli Kitap Fuarı, on yıldır ilçemizin kültür hayatına değer katan önemli bir buluşma noktası oldu. Bu yıl da düşünce, tarih, edebiyat ve kişisel gelişim başta olmak üzere farklı alanlardan kıymetli isimleri ağırlayacağız. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kitapla bağını güçlendirmeyi, her yaştan hemşehrimizi nitelikli eserlerle buluşturmayı önemsiyoruz. Dokuz gün sürecek bu büyük kültür buluşmasına bütün kitapseverleri bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.

FUAR PROGRAMI

26 EYLÜL CUMARTESİ

15.00 – Fuar açılışı

16.00 – Prof. Dr. İhsan Süreyya Sırma

18.00 – Prof. Dr. Cengiz Tomar

27 EYLÜL PAZAR

14.00 – Zekeriya Efiloğlu

16.00 – Altay Cem Meriç

28 EYLÜL PAZARTESİ

18.00 – Hayati İnanç

29 EYLÜL SALI

16.00 – Kevser Şenel Yılmaz

18.00 – Dr. Ramazan Kurtoğlu

30 EYLÜL ÇARŞAMBA

18.00 – Coşkun Başbuğ ve Cihat Yaycı

1 EKİM PERŞEMBE

16.00 – Tuğba Coşkuner

2 EKİM CUMA

18.00 – Beyhan Budak

3 EKİM CUMARTESİ

14.00 – Saliha Erdim

17.00 – Pelin Çift ve Tufan Gündüz

4 EKİM PAZAR

14.00 – Hulki Cevizoğlu

16.00 – Sertaç Güngör

Trabzon Büyükşehir Belediyesi ev sahipliğinde Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Sinema Genel Müdürlüğü’nün katkılarıyla bu yıl ikincisi yapılacak Trabzon Film Festivali, sinemacıların yoğun ilgisiyle karşılandı.

Trabzon Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre; Festival için film başvuruları sona ererken, toplam 589 film festival seçkisinde yer almak üzere başvurdu. Başvuruların 67’sini belgesel filmler, 522’sini ise kısa filmler oluşturdu. Başvuru sürecinin tamamlanmasının ardından festivalin değerlendirme ve seçki sürecine geçildi.

BAŞKAN GENÇ: SİNEMACILARIMIZIN İLGİSİ BİZİ MUTLU ETTİ

Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, 2. Trabzon Film Festivali’ne gösterilen yoğun ilgiden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, başvuru yapan tüm sinemacılara teşekkür etti. Başkan Genç, Trabzon’un kültür, sanat ve sinema alanındaki potansiyelini daha da güçlendirmeyi hedeflediklerini belirterek, festivalin farklı şehirlerden ve ülkelerden sinemacıları Trabzon’da buluşturmasının önemli olduğunu ifade etti.

Festival kapsamında başvurusu alınan 589 filmin değerlendirme sürecinin ardından seçkiye giren eserler belirlenecek. Festival programı ve seçkiye ilişkin detaylar ilerleyen süreçte kamuoyuyla paylaşılacak.

Hem samimi hem de destansı, hem kişisel hem de politik olan bu kitaplar, aile bağları, kimlik, utanç, aşk, yalnızlık, hayatta kalma ve başkalarının nihai bilinmezliği üzerine düşünceler sunuyor. Dokunaklı, tempolu, komik, şiddet dolu, ilgi çekici, korkunç ve umut dolu eserler.

Seçilen kitaplar şunlar:

M. John Harrison’ın ”  Her  Şeyin Sonu” adlı eseri

Marlon James’in Kaybolanlar  adlı  eseri

Luke Kennard  imzalı  Siyah Çanta  adlı eseri

Rebecca Perry’nin  ”  Kralı Besleyebilir miyiz?” adlı eseri.

Elizabeth Strout’un ”  Asla  Söylemediğimiz Şeyler” adlı eseri

Douglas Stuart’ın John of John adlı eseri

Kazanan kitap, 9 Kasım 2026 Pazartesi günü Londra’daki Old Billingsgate’te düzenlenecek bir törenle açıklanacak.

Finalist listeye kalan kitapların konuları?

Bu kitaplar okuyucuları Dış Hebridlerin çorak tepelerinden ( John of John ) kıyamet sonrası Britanya’nın Kent kıyılarına ( Her Şeyin Sonu ), adı belirtilmeyen bir ortaçağ sarayından ( Kralı Besleyebilir miyiz? ) üniversite psikoloji derslerindeki bir deneyde kullanılan siyah bir çantanın içine ( Siyah Çanta ), 1980’lerin sonlarında Jamaika’nın Kingston şehrinden ( Kaybolanlar ) 2024 ABD seçimlerine giden süreçte Massachusetts kıyılarına ( Söylemediğimiz Şeyler ) götürüyor.  

M. John Harrison’ın kasvetli, hicivli ve distopik  romanı Her Şeyin Sonu, kıyamet sonrası Kent kıyısında teyzesiyle birlikte hayatta kalmaya çalışan bir hurdacı olan Phillip Tennant’ın, toplumsal çöküş ve gizemli bir uzaylı istilası fonunda yaşadığı olayları konu alıyor. Jüri üyelerimiz romanı ‘bir gerilim, bir gizem, bir hiciv, bir distopya, bir yol romanı, bir gerçekçilik eseri’ olarak tanımladı. ‘Manzara kasvetli, felaket sürükleyici olabilir, yine de kendimizi kahkaha atarken bulduğumuz anlar oldu.’  

Marlon James, Kaybolanlar (The Disappearers) adlı eserinde  , Booker ödüllü  Yedi Cinayetin Kısa Tarihi (A Brief History of Seven Killings) adlı romanına zemin oluşturan 20. ^yüzyıl sonu Jamaikasına geri dönerek  , bir eşcinsel erkeğin – bir tiyatro oyunu için prova yapan bir aktörün – cinayetini ve bunun trajik sonuçlarını inceliyor. Jüri üyelerimiz kitabı ‘Günümüzün en etkili Karayip romancılarından birinden bir Jamaika destanı’ olarak nitelendirdi ve ‘okuyucular, diyalogların değişen üslubunu ve sık sık keskin, iki ucu keskin bir mizahla delinmiş şiirsel ifadeleri sevecekler’ dedi.   

Luke Kennard’ın ” Kara Çanta”  adlı romanı, 1960’larda gerçek hayatta yaşanan bir psikoloji deneyinden esinlenerek yazılmış olup, zor durumda olan bir aktörün, bir üniversite psikoloji deneyinin parçası olarak bir rolü kabul etmesini konu alıyor: Bir dönem boyunca büyük siyah bir çantanın içinde kilitli olarak derslere katılarak diğer öğrencilerin nasıl tepki vereceğini gözlemlemek. Çarpık bir kampüs hicvi ve bir tür aşk hikayesi olan kitap, jüri üyelerimiz tarafından “harika derecede tuhaf bir kampüs romanı” olarak tanımlandı ve Kennard’ın “absürt bir deneyi, insan zaafı, tutku, kafa karışıklığı ve kimlik hakkında dokunaklı bir hikayeyle birleştirdiği” belirtildi. “Burada herkes için bir şeyler var.” 

Rebecca Perry’nin ilk romanı  May We Feed the King,  isimsiz bir ortaçağ sarayında isteksiz bir hükümdarın sıkıntılarını, isimsiz bir modern zaman küratörünün tarihi bir saraydaki halka açık sergileri düzenleme çalışmalarıyla karşılaştırıyor. Jüri üyelerimiz romanı, ‘günümüz dünyasından ortaçağ sarayına uzanan ve tek bir evrensel tarihsel gerçek olduğu fikrini sarsan, etkileyici ve zengin bir roman mücevheri’ olarak tanımladı.  

Elizabeth Strout’un “  Söylemediğimiz Şeyler” adlı romanı,  bizi Massachusetts’te sıradan, görünüşte rahat bir hayat süren ancak içten içe yalnızlık ve umutsuzluk duygularıyla boğuşan bir öğretmen olan Artie Dam ile tanıştırıyor. Jüri üyelerimiz, roman için “günümüz Amerika’sının son derece bölücü siyasetiyle ilgilenen, ancak kendisi bölücü olmayan bir roman. Bu, şu anda ihtiyacımız olan türden bir kitap: çağdaş olaylara sakin bir panzehir” yorumunu yaptı.   

Douglas Stuart’ın  ”John of John”  adlı romanı, adını taşıyan genç sanat mezunu John-Calum MacLeod’un, eski hayatına geri dönmek ve onunla yüzleşmek için isteksizce rüzgarlı, baskıcı ve son derece dindar Harris Adası’ndaki evine dönüşünü konu alıyor. Jüri üyelerimiz, romanı “1990’larda İskoçya’nın ücra bir adasında yaşayan bir baba ve oğul hakkında, küçük kasaba sırlarının ve gömülü utançların şaşırtıcı, yıkıcı ve hatta neşeli bir etkiyle yankılandığı zengin ve dokunaklı bir roman” olarak tanımladı. 

Özünde, kısa listeye kalan kitaplar hem bireysel hem de kolektif kimlik üzerine düşünceler içeriyor ve bizi şekillendiren güçleri gösteriyor. Aile bağlarının yanı sıra topluluk duygusunu da buluyoruz ( John of John, Her Şeyin Sonu, Asla Söylemediğimiz Şeyler ). Kendimizden ve başkalarından gelen beklentilerin ağırlığı, iktidarın yüküyle birlikte yer alıyor ( Kralı Besleyelim mi ?, Kara Çanta, John of John ). Romanlar, çevremizdekilerden sakladığımız sırları ( Kaybolanlar , John of John, Asla Söylemediğimiz Şeyler ) ve bunun ardından gelen yalnızlığı, utancı ve travmayı ( Kara Çanta , Kaybolanlar ) ele alıyor.  

Tarihi kurgudan çağdaş gerçekçiliğe ve yakın geleceğe dair manzaralara uzanan bu altı kitap, sürekli değişen bir dünyada insan olmanın ne anlama geldiğini sorguluyor. Hem destansı hem de samimi, hem kişisel hem de politik olan bu eserler, duygu, zekâ ve canlılıkla yazılmıştır.  

Son başvuru tarihine kalan yazarlar 

 Kısa listede dört ülkeyi temsil eden yazarlar yer alıyor: Marlon James Jamaika’dan; M. John Harrison, Luke Kennard ve Rebecca Perry İngiltere’den; Douglas Stuart İskoçya’dan; ve Elizabeth Strout ise ABD’den. 

Liste, yeni yetenekler ve kendini kanıtlamış isimlerin bir karışımını içeriyor; yükselen yazarlar ve kariyerlerinin derinliklerinde olanlar. Kısa listede daha önce ödül kazanmış iki isim yer alıyor:   2020’de  Shuggie Bain ile ödül kazanan İskoç-Amerikalı yazar Douglas Stuart ve 2015’te A Brief History of Seven Killings ile ödül kazanan Jamaikalı yazar Marlon James.  Booker Ödülü’nü iki kez kazanan sadece dört yazar var: JM Coetzee (1983 ve 1999), Peter Carey (1988 ve 2001), Hilary Mantel (2009 ve 2012) ve Margaret Atwood (2000 ve 2019). Listede daha önce aday gösterilen tek yazar Elizabeth Strout. 2022’de  Oh William!  ile kısa listeye , 2016’da ise  My Name is Lucy Barton ile uzun listeye girmişti .  

İlk roman ödülüne aday gösterilen tek eser Rebecca Perry’nin  “May We Feed the King” adlı romanı. Perry’nin romanı Temmuz ayında Waterstones İlk Roman Ödülü’nü kazandı. 57 yıllık tarihinde altı ilk roman Booker Ödülü’nü kazandı; en sonuncusu Douglas Stuart’ın “  Shuggie Bain” adlı romanı oldu .   

Öte yandan, M. John Harrison 13 roman, beş öykü derlemesi ve bir “anti-anı”nın yazarıdır. 2022’de Booker Ödülü jüri üyeliği yapmıştı. Ödülü kazanması durumunda, 81 yaşında ödülü kazanan en yaşlı kişi olacak. Bu unvan şu anda 2019’da ödülü ortaklaşa kazanan 79 yaşındaki Margaret Atwood’a aittir.  

“The Things We Never Say  ” Elizabeth Strout’un 11. romanı, Luke Kennard ise yedi uzun şiir kitabı yayınladı; “  Black Bag”  ise üçüncü romanı.  

Aday gösterilen yazarlardan üçü daha önce Booker Ödülü’ne layık görülmüş olsa da, hepsi de etkileyici edebi geçmişe ve çok sayıda ödüle sahip.   

New York’ta yaşayan Jamaikalı yazar Marlon James, Booker Ödülü’nün yanı sıra Amerikan Kitap Ödülü,  Los Angeles Times’ın Ray Bradbury Bilim Kurgu Ödülü, Anisfield-Wolf Kitap Ödülü ve Dayton Edebiyat Barış Ödülü’nü de kazanmıştır. 

Booker Ödülü’nü kazanan bir diğer yazar Douglas Stuart – Glasgow’da doğdu ve New York’ta yaşıyor – ayrıca Britanya Kitap Ödülleri’nde Yılın İlk Romanı ve Yılın Kitabı ödüllerini kazandı ve Ulusal Kitap Ödülü’ne aday gösterildi.  

Maine’de yaşayan Elizabeth Strout, bu yıldan önce iki kez Booker Ödülü’ne aday gösterilmesinin yanı sıra Pulitzer Ödülü sahibi ve PEN/Faulkner Ödülü ile Uluslararası Dublin Edebiyat Ödülü’ne de aday gösterilmiştir.  

Shropshire’da yaşayan M. John Harrison, Boardman Tasker Ödülü, Arthur C. Clarke Ödülü ve Goldsmiths Ödülü’nü kazanmıştır. Ödüllü bir şair ve Birmingham Üniversitesi Yaratıcı Yazarlık Profesörü olan Luke Kennard, 2014 yılında Şiir Kitapları Derneği’nin on yılda bir yayınladığı listede ‘Yeni Nesil Şairler’den biri olarak gösterilmiştir. En İyi Şiir Koleksiyonu dalında Forward Ödülü’nü kazanmış ve Desmond Elliott Ödülü için uzun listeye girmiştir.  

Rebecca Perry, iki uzun şiir kitabı kaleme almış İngiliz bir yazardır; TS Eliot Ödülü’ne aday gösterilmiş ve Michael Murphy Anma Ödülü’nü kazanmıştır.  

Not: Haber, thebookerprizes.com sitesi üzerinden otomatik tercüme edilmiştir.

İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın (İKSV) düzenlediği Talât Sait Halman Çeviri Ödülü, nitelikli edebiyat çevirilerini desteklemek amacıyla her yıl veriliyor.

Kazanan çevirmene 100.000 TL nakit destek verilecek.

Katılım Koşulları:

Özgün dilinden Türkçeye çevrilmiş, ISBN almış öykü ve roman çevirileri başvurabilir.

Başvurular yayınevleri (en fazla 3 çeviriyle) veya çevirmenler tarafından yapılabilir.
Ödülü daha önce kazanmış bir çevirmen tekrar aday olamaz; jüri de kendi belirlediği adayları önerebilir.

Başvuru formu iksv.org üzerinden temin edilir; dosyalar elden veya kargo/posta ile Nilay Kartal, Nejat Eczacıbaşı Binası, Sadi Konuralp Caddesi No: 5, 34433 Şişhane, Beyoğlu/İstanbul adresine ulaştırılır.

Son başvuru tarihi 2 Ekim 2026, saat 17.00’dir.

Kazanan, yıl sonunda seçici kurul tarafından açıklanacak.

Çeviri Ödülü Heyeti

Ayşe Sarısayın (yazar, çevirmen) — Jüri Başkanı

Emrah İmre (editör, çevirmen)

Begüm Kovulmaz (çevirmen)

Lale Özcan (akademisyen, çevirmen)

Ayşe Ece (akademisyen, çevirmen)

Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Kazananları

Talât Sait Halman Çeviri Ödülü, anısına ilk yarışma 2015 yılında başladı. O yıl Siren İdemen’in kazandığı ödülü son olarak 2025 yılında da Elif Ersavcı kazandı.

Yıllara göre Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nü kazanan isimler:

“Kitap Arkadaşım”, liseli gençlerle çocukları edebiyat etrafında bir araya getiren bir mentorluk modeli üzerine kurulu. Programda kolaylaştırıcılık rolünü üstlenen gönüllü Hisar Lisesi öğrencileri, çocuklara seçilen kitaplar etrafında gerçekleştirilecek okuma, tartışma ve yaratıcı çalışmalarda rehberlik edecek.

Çocukların ve gençlerin kültür-sanat yaşamına katılımını artırmayı hedefleyen İKSV Alt Kat ile “Derin Düşünme ve Araştırma” yaklaşımını odağına alan Hisar Okulları’nın, okulun 30. akademik yılında hayata geçirdiği “Kitap Arkadaşım” programı, sorgulama, ilişkilendirme ve öğrenme sorumluluğu gibi kavramları, okul dışında yeni bir öğrenme ortamına taşıyor. Program, lise öğrencilerinin mentorluk deneyimini çocukların okuma ve yaratıcı düşünme süreçleriyle buluşturarak farklı yaş grupları arasında karşılıklı öğrenmeye dayalı bir alan oluşturmayı hedefliyor.

Mentorluk modeli, çocukların edebiyatla kurdukları bağı desteklerken lise öğrencilerine de sorumluluk alma, iletişim ve liderlik becerilerini geliştirebilecekleri bir deneyim alanı sunuyor. Böylece liseli gençler ve çocuklar, edebiyat ve yaratıcı çalışmalar aracılığıyla birlikte öğrenebilecekleri bir ortamda buluşuyor.

Sezon boyunca “farkındalık” ana teması altında seçilen dokuz kitap etrafında şekillenecek on sekiz atölyede çocuklar, okumanın yanı sıra sorgulama, tartışma ve yaratıcı üretim çalışmaları gerçekleştirecek. Ayrıca her ay programa konuk olacak farklı yazarlar, atölye çalışmalarına eşlik edecek.

Program kapsamındaki tüm atölyeler ücretsiz olarak İKSV Alt Kat’ta gerçekleştirilecek.

Atölye programı ve katılım bilgisi

“Kitap Arkadaşım” programı, çocukların okuma alışkanlıklarını desteklemek amacıyla iki farklı katılım modeliyle yürütülecek.

Hafta içi atölye grupları (Devlet okulları): Hafta içi seanslarında devlet okulu öğrencileri İKSV Alt Kat’ta ağırlanacak. Atölyelerde çocuklar, liseli mentorlarla bir araya gelerek seçilen kitapları okuyacak, tartışmalar ve yaratıcı çalışmalar yürütecek.

Atölye Alanı: İKSV Alt Kat

Katılım Türü: Okul gruplarına yönelik rezervasyon formu 30 Eylül’den itibaren İKSV web sitesi üzerinden doldurulabilir.

Okul Grupları İçin 2026 Güz Dönemi Tarihleri: 21 Ekim Çarşamba, 25 Kasım Çarşamba, 2 Aralık Çarşamba

Hafta sonu atölye grupları (Genel katılıma açık): Ayda bir kez cumartesi günleri düzenlenecek atölyeler, 7-10 yaş grubundaki tüm çocukların katılımına açık olacak. Çocuklar, liseli mentorlar ve her ay programa konuk olacak sanatçılarla birlikte yaratıcı okuma pratikleri geliştirecek.

Atölye Alanı: İKSV Alt Kat

Katılım Türü: Genel katılıma yönelik rezervasyon formu 30 Eylül’den itibaren İKSV web sitesi üzerinden doldurulabilir.

Genel Katılım için 2026 Güz Dönemi Tarihleri: 24 Ekim Cumartesi, 28 Kasım Cumartesi, 5 Aralık Cumartesi

“Cemâlnur Sargut’un Tasavvufî ve Felsefî Düşüncesi” alt başlığını içeren kitap, Sargut’un hayatları, yetiştiği manevi çevreyi ve tüketildiğin günün toplumundaki karşılıklarını inceliyor. Biyografik deneme niteliğindeki eser, bir hayat hikayesinden hareketle gelenek, modernlik, manevi rehberlik ve eleştirel düşünceler arası ilişkiler tartışmaya açılabilir.

Mehmet Sait Uluçay, = Ken’an Rifâî’den Sâmiha Ayverdi’ye uzanan irfan geleneği içerisinde Cemâlnur Sargut’un yerini değerlendiriyor. Hiçlik, aşk, tevhid, hizmet ve insan-ı kâmil kavramlarını ele alan yazar, tasavvufî yaşayabilecek insanın ahlâkında, davranışlarında ve toplumsal sorumluluklarında nasıl karşılık bulduğunu sorguluyor.

KADINLARIN MANEVİ OTORİTESİ

Eserde kadınların manevi otoritesi, tasavvufun kamusal görünümleri ve modern insanın anlam arayışı da, durulan konular arasında yer alıyor. Sargut’un ilgisini çekenlerin yaklaşımlarıyla kendisine yöneltilen eleştirileri birlikte değerlendiren Uluçay, okuru farklı gösterilen bağlamları inceledikçe davet ediyor.

Dosyanın bloğu ise günümüzün manevi araştırmalarına uzanan sorular bulunuyor: Gelenek, özünü koruyarak çağın diliyle konuşulabilir mi? Manevî mülkiyeti ile eleştirel düşünceler nasıl bir arada var olabilir? Sevgi ve teslimiyet, insanın dışı aklını ve vicdanını devretmekten nasıl yaşanabilir? İç huzur arayışı, adalet ve toplumsal sorumluluk bilinciyle nasıl bütünleşebilir?

Şiir, roman, deneme ve biyografi alanlarında eserler veren Mehmet Sait Uluçay, bu çalışmasıyla insan, inanç ve kültür hayatındaki düşünce yolculuğunu sürdürüyor. Yazar, Cemâlnur Sargut’un şahsında çağdaş tasavvufun sunduğu imkânlar ve tartışmaya açık kaydedilen ölçülü bir yaklaşımla ele alınıyor.

TÜM İNTERNET KİTAP SATIŞ MAĞAZALARINDA

Mitosera Yayınları arasında çıkan “Bir Gönül Dilinin İmkânı ve Sınırları — Cemâlnur Sargut’un Tasavvufî ve Felsefî Düşüncesi” , tüm internet kitap satış mağazalarından temin edilebiliyor.

Yazar Mehmet Sait Uluçay’ın, Cemâlnur Sargut’un tasavvufî ve felsefî düşüncelerini ele aldığı “Bir Gönül Dilinin İmkânı ve Sınırları” adlı eseri, Mitosera Yayınları etiketiyle okurlarla buluştu.

“Cemâlnur Sargut’un Tasavvufî ve Felsefî Düşüncesi” alt başlığını içeren kitap, Sargut’un hayatları, yetiştiği manevi çevreyi ve tüketildiğin günün toplumundaki karşılıklarını inceliyor. Biyografik deneme niteliğindeki eser, bir hayat hikayesinden hareketle gelenek, modernlik, manevi rehberlik ve eleştirel düşünceler arası ilişkiler tartışmaya açılabilir.

Mehmet Sait Uluçay, = Ken’an Rifâî’den Sâmiha Ayverdi’ye uzanan irfan geleneği içerisinde Cemâlnur Sargut’un yerini değerlendiriyor. Hiçlik, aşk, tevhid, hizmet ve insan-ı kâmil kavramlarını ele alan yazar, tasavvufî yaşayabilecek insanın ahlâkında, davranışlarında ve toplumsal sorumluluklarında nasıl karşılık bulduğunu sorguluyor.

Eserde kadınların manevi otoritesi, tasavvufun kamusal görünümleri ve modern insanın anlam arayışı da, durulan konular arasında yer alıyor. Sargut’un ilgisini çekenlerin yaklaşımlarıyla kendisine yöneltilen eleştirileri birlikte değerlendiren Uluçay, okuru farklı gösterilen bağlamları inceledikçe davet ediyor.

Dosyanın bloğu ise günümüzün manevi araştırmalarına uzanan sorular bulunuyor: Gelenek, özünü koruyarak çağın diliyle konuşulabilir mi? Manevî mülkiyeti ile eleştirel düşünceler nasıl bir arada var olabilir? Sevgi ve teslimiyet, insanın dışı aklını ve vicdanını devretmekten nasıl yaşanabilir? İç huzur arayışı, adalet ve toplumsal sorumluluk bilinciyle nasıl bütünleşebilir?

Şiir, roman, deneme ve biyografi alanlarında eserler veren Mehmet Sait Uluçay, bu çalışmasıyla insan, inanç ve kültür hayatındaki düşünce yolculuğunu sürdürüyor. Yazar, Cemâlnur Sargut’un şahsında çağdaş tasavvufun sunduğu imkânlar ve tartışmaya açık kaydedilen ölçülü bir yaklaşımla ele alınıyor.

Mitosera Yayınları arasında çıkan “Bir Gönül Dilinin İmkânı ve Sınırları — Cemâlnur Sargut’un Tasavvufî ve Felsefî Düşüncesi” , tüm internet kitap satış mağazalarından temin edilebiliyor.

MEHMET  SAİT ULUÇAY KİMDİR?

1955 yılında Adıyaman ili, Kahta İlçesi’nin Salkımbağı (ALUT) Köyünde dünyaya geldi. İlkokulu köyünde, ortaokulu Kahta İlçesi’nde lise öğrenimini ise Amasya İmam-Hatip Lisesi’ne tamamladı. 1999 yılında Anadolu Üniversitesi İş İdaresi Bölümünü bitirdi. 1977 yılından itibaren muhtelif tarihlerde Hergün ve Türk Edebiyatı Dergisinde çalıştı. İki yıl süre ile öğretmenlik yaptı.

Diyanet İşleri Başkanlığı Taşra teşkilatında memurluk, müftülük şefi görevlerinde bulundu. On yıl süre ile Şanlıurfa İl Kültür Müdürlüğü’nde şube müdürü ve il müdürü olarak çalıştı. 2000- 2012 yılları arasında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Adıyaman Sanayi ve Ticaret İl Müdürü olarak çalıştı. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nda bakanlık müşaviri olarak görev aldı.

Yazı hayatına lise yıllarında başladı. Yazı ve şiirleri Yeşilırmak, Hür Fikir, Millet Örnek Yazılar, Yedi İklim Dergilerinde, Hizmet, GAP Gündemi, Adıyaman Söz, Olay, Kalem gazetelerinde yayınlandı. Yayınlanmış iki şiir kitabı bulunmaktadır. Evli ve 4 çocuk babası olan Uluçay, Türkiye Yazarlar Birliği Ankara Şubesi’nde uzun yıllar Başkanlık görevini yürüttü.

Mehmet Sait Uluçay, kendisinin kurucu Genel Başkanı olduğu Yazarlar Akademisi’nin Başkanlığı görevini sürdürmektedir.

Ankara Edebiyat olarak  Türk edebiyatının önde gelen ustalarından Özel’in doğum gününü kutlar, sağlıklı bir yaşam dileriz.

İsmet Özel (1944-)
1944’te Kayseri’de doğdu. 1955’te Abdülhak Hâmit Tarhan İlkokulu’nu (Kastamonu) bitirdi. Ortaokulu Çankırı’da okudu. Ankara Gazi Lisesi’nden mezun oldu. 1962’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne kayıt yaptırdı. Birinci ve ikinci sınıfları ikişer yıl okudu. Dört yıl sonra Siyasal’dan ayrıldı.

1972’de Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne girdi. Buradan 1977 yılında mezun oldu. İlk şiiri 1963 yılında Yelken dergisinde çıktı. 1969’da edebiyat dünyasında büyük yankılar uyandıran ikinci kitabı Evet, İsyan, modern şiirimizin İkinci Yeniyle kazandığı ivmeye yeni bir açılım getirdi. Birey toplumsal yaşantıyla buluşturuldu.

Şiirlerinde imge yoğunluğu ve kelime seçimine önem veren Özel, yazdığı her şiirle mükemmel şiirin örneklerini verdi. 1970’te Halkın Dostları’nı çıkaran Özel, Yeni Devir, Millî Gazete ve Yeni Şafak gazetelerinde köşe yazıları yazdı. Sosyalist bir dünya görüşüne bağlıyken 1970’li yılların başlarında Müslümanlığı seçti.

1974 yılında Sezai Karakoç’un çıkardığı Diriliş dergisinde yayınlanan “Amentü” şiiriyle Müslümanlığını herkese ilân etti. Ocak 1976’da Necla Hanım’la evlendi. İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca bilen Özel, 1970’lerden günümüze edebiyat ve düşünce hayatımızın merkezinde duran yazarlardan biri oldu.

Şiirleri Yelken, Türk Dili, Dönem, Papirüs, Yeni Dergi, Diriliş, Sanat Olayı, Dergâh, Adam Sanat, Gerçek Hayat, Merdiven Şiir, Karagöz ve Aşkar gibi birçok gazete ve dergide şiir ve yazıları yer aldı.

Kitaplarından Bazıları: Şiir: Geceleyin Bir Koşu (1966), Evet, İsyan (1969), Cinayetler Kitabı (1975), Şiirler 1962-1974 (1980), Şiir Kitabı (1982), Cellâdıma Gülümserken Çektirdiğim Son Resmin Arkasındaki Satırlar (1984), Erbain / Kırk Yılın Şiirleri (1987), Bir Yusuf Masalı (1999).

Düşünce: Üç Mesele (1978), Zor Zamanda Konuşmak (1984), Taşları Yemek Yasak (1985), Bakanlar ve Görenler (1985), Faydasız Yazılar (1986).

Poetika: Şiir Okuma Kılavuzu (1980).

Söyleşi: Sorulunca Söylenen (1988), Toparlanın Gitmiyoruz I-II-III

İsmet ÖZEL-AMENTÜ
İnsan
eşref-i mahlûkattır derdi babam
bu sözün sözler içinde bir yeri vardı
ama bir eylül günü bilek damarlarımı kestiğim zaman
bu söz asıl anlamını kavradı
geçti çıvgınların, çıbanların, reklamların arasından
geçti tarih denilen tamahkâr tüccarı
kararmış rakamların yarıklarından sızarak
bu söz yüreğime kadar alçaldı
damar kesildi, kandır akacak
ama kan kesilince damardan sıcak
sımsıcak kelimeler boşandı
aşk için karnıma ve göğsüme
ölüm için yüreğime sürdüğüm eczâ uçtu birden
aşk ve ölüm bana yeniden
su ve ateş ve toprak
yeniden yorumlandı.
Dilce susup
bedence konuşulan bir çağda
biliyorum kolay anlaşılmayacak
kanatları kara fücur çiçekleri açmış olan dünyanın
yanık yağda boğulan yapıların arasında
delirmek hakkını elde bulundurmak
rahma çağdaş terimlerle yanaşmak için
bana deha değil
belgeler gerekli
kanıtlar, ifadeler, resmi mühür ve imza
gençken
peşpeşe kaç gece yıllarca
acıyan, yumuşak yerlerime yaslanıp uçardım
bilmezdim neden bazı saatler
alaturka vakitlere ayarlı
neden karpuz sergilerinde lüküs yanar
yazgı desem
kötü bir şey dokunmuş olurdu sanki dudaklarıma
Tokat aklıma bile gelmezdi
babam onbeşli olmasa.

Hazırlayan: Talip IŞIK/Ankaraedebiyat

Yarışma, Tarık Buğra anma etkinlikleri kapsamında ikinci kez yapılıyor.

ŞARTNAME

1. AMAÇ:

Akşehir Belediyesi tarafından düzenlenen Tarık Buğra Ulusal Öykü Yarışması, Türk edebiyatına yeni eserler kazandırmak, öykü yazarlarını teşvik etmek ve Akşehir’in bir değeri olan Tarık Buğra’nın edebi mirasını yaşatmak amacıyla düzenlenmektedir.

2. KATILIM KURALLARI:

Yarışmaya, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan herkes katılabilir. (Tüzel kişilerin başvuruları
kabul edilmeyecektir.)

Eserler daha önce herhangi bir yarışmada ödül almamış ve basılı veya dijital ortamda yayımlanmamış özgün eserler olmalıdır.

Katılımcılar en fazla bir (1) öykü ile yarışmaya başvurabilirler.

Eserler Türkçe yazılmalıdır.
Yarışmaya sunulan eserlerin edebî nitelik taşıması ve öykü türünün özelliklerine uygun olması
gerekmektedir.

Konu kısıtlaması bulunmamaktadır.
Yarışma 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa uygun olarak yürütülecektir.

Başvuru yapılan hikâye yazımında Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve Türk Milli Eğitimin genel ve özel amaçlarına, uluslararası sözleşmelere, politika belgelerine aykırı, siyasi amaçlara
hizmet eden, genel ahlak kurallarına uymayan, hakaret ve reklam unsuru içeren herhangi bir söylem ve/veya eyleme müsaade edilmeyecektir. Bu şekilde hazırlanan hikayeler
değerlendirmeye alınmayacaktır.

Yarışmaya katılımlar gönüllülük esasına uygun olarak gerçekleştirilecektir.
Engelli katılımcılar için başvuru kolaylığı sağlanacaktır.

Akşehir Belediyesi, 2. Tarık Buğra Ulusal Öykü Yarışmasında ticari kazanç hedeflememektedir.

3. BAŞVURU ŞEKLİ:

Eserler, A4 formatında, Times New Roman yazı tipi ile 12 punto büyüklüğünde, 1,5 satır aralığıyla yazılmalı, en az 2, en fazla 5 sayfa olacak şekilde Word formatında ve ayrı Word dosyası içinde kişisel bilgiler tarikbugraoykuyarismasi@aksehir.bel.tr mail adresine iletilmelidir.

Bekir Sıtkı Sezgin’in sesi benim için biraz böyle bir sestir.

Aramızdan ayrılalı otuz yıl oldu. Otuz yıl… Bir insan ömründe azımsanmayacak kadar uzun, fakat Bekir Sıtkı Sezgin gibi bir sanatçının bıraktığı iz için oldukça kısa bir zaman. Çünkü onun kayıtlarını dinledikçe, aslında otuz yıl önce vefat etmiş bir sanatçıyı değil, bugün hâlâ bizimle konuşan bir musiki insanını dinlediğimizi hissediyoruz.

Onu dinlemek yalnızca bir eser dinlemek değildir.

Bazen bir makamın içine girersiniz. Bazen bir güftenin yıllardır fark etmediğiniz bir kelimesini yeniden keşfedersiniz. Bazen de daha önce defalarca dinlediğiniz bir eserde, bu defa başka bir şey duyarsınız. İşte Bekir Sıtkı Sezgin’in asıl büyüsü biraz da buradadır.

Her dinleyişte kendisinden yeni bir şey öğrenirsiniz.

Bir eseri söylemekten fazlası

Bekir Sıtkı Sezgin’i farklı kılan şeylerden biri, okuduğu eserin yalnızca notasını ve güftesini değil, ruhunu da taşımasıydı.

Türk musikisinde bir eseri doğru okumak elbette önemlidir. Makamını bilmek, usulünü bilmek, güftenin anlamına hâkim olmak, bestecinin dünyasını tanımak gerekir. Fakat bütün bunların ötesinde, eserin kalbine dokunabilmek vardır.

Sezgin’in okuyuşunda bunu hissedersiniz.

Sanki eser onun karşısında duran bir metin değil de yıllardır içinde taşıdığı bir hatıradır.

Bu nedenle onun icrasında gösterişten çok derinlik vardır. Sesi kendisini göstermek için değil, eseri göstermek için kullanır. Dinleyiciye “Bakın, ne güzel söylüyorum” demez. Daha ziyade, “Bu eserin içinde böyle bir dünya var” der.

Belki de onu yıllar sonra bile dinleten en önemli özelliklerden biri budur.

Her gün başka bir Bekir Sıtkı Sezgin

Onu dinlemeye devam ettikçe insanın karşısına farklı Bekir Sıtkı Sezginler çıkar.

Bir gün bir ilahiye takılırsınız, başka bir gün bir klasik eserine. Bir başka gün eski bir şarkının nasıl söyleneceğini ondan öğrenirsiniz. Sonra fark edersiniz ki daha önce dinlediğiniz bir eser, bu kez bambaşka bir anlam kazanmıştır.

Benim için onun sanatının en kıymetli taraflarından biri de budur: Dinleyicisini yerinde bırakmaz.

İnsan her dinleyişinde biraz daha ilerler.

Musikimizin ne kadar büyük bir hazine olduğunu onun kayıtları üzerinden yeniden fark eder. Bir makamın inceliğini, bir güftenin anlamını, bir bestekârın hassasiyetini daha iyi kavramaya başlar.

Bazen yalnızca birkaç dakikalık bir kayıt, insana saatlerce musiki düşündürür.

Bu yüzden Bekir Sıtkı Sezgin’i dinlemek, bir bakıma musiki üzerine yeniden düşünmektir.

Bir geleneğin sesi

Onun sanatını yalnızca güzel bir sese indirgemek haksızlık olur.

Çünkü Sezgin, büyük bir musiki geleneğinin içinden geliyordu. O geleneğin terbiyesini, dikkatini, ölçüsünü ve inceliğini taşıyordu.

Bugün hızlı tüketilen bir dünyada yaşıyoruz. Bir şarkıyı birkaç saniye dinleyip değiştirmeye, bir eseri ilk dinleyişte tüketmeye alıştık. Oysa Türk musikisinin bazı eserleri insandan zaman ister.

Bekir Sıtkı Sezgin’in icraları da böyle.

Dinlemek için biraz sabır, biraz dikkat, biraz da gönül gerekiyor.

Fakat karşılığında insana çok şey veriyor.

Çünkü bu musikinin asıl zenginliği ilk anda ortaya çıkmıyor. Zamanla açılıyor. Bir kapı gibi… Her dinleyişte başka bir odasına giriyorsunuz.

Sezgin’in kayıtları da o kapıları açan anahtarlardan biri.

Otuz yıl sonra

Otuzuncu ölüm yıl dönümü vesilesiyle Bekir Sıtkı Sezgin’i anarken yalnızca geçmişten söz etmek istemiyorum.

Çünkü onu sadece “rahmetle andığımız büyük bir sanatçı” olarak geçmişte bırakmak, bence onun sanatına yapılabilecek en büyük haksızlıklardan biri olur.

Onu bugün de dinlemek gerekiyor.

Gençlere dinletmek gerekiyor.

Bir eseri onun okuyuşundan dinleyip ardından başka icralarla karşılaştırmak, aynı güftenin ve aynı makamın farklı yorumlarda nasıl başka dünyalara dönüştüğünü görmek gerekiyor.

Çünkü musiki, yalnızca geçmişten bize kalan bir hatıra değildir. Dinlendiği, öğrenildiği ve aktarıldığı sürece yaşamaya devam eder.

Bekir Sıtkı Sezgin de bu anlamda hâlâ yaşıyor.

Bir kayıtta…

Bir meşk sırasında…

Bir genç musikişinasın okuyuşunda…

Bir makamı anlamaya çalışan meraklı bir dinleyicide…

Ve belki de hiç beklemediğimiz bir anda açtığımız eski bir kayıtta yeniden karşımıza çıkıyor.

Sesin bıraktığı iz

Bazı sanatçıların eserleri vardır, bazı sanatçıların ise izleri.

Bekir Sıtkı Sezgin’in geride bıraktığı şey bana göre yalnızca kayıtlar değildir. Bir okuma biçimi, bir musiki anlayışı, bir zevk ölçüsü ve en önemlisi de dinleyene “biraz daha dikkatli dinle” diyen bir mirastır.

İnsanın onu dinledikçe musikiye bakışı değişiyor.

Daha önce güzel dediği bir şeyin neden güzel olduğunu düşünmeye başlıyor. Bir kelimenin nasıl söylendiğine, bir nağmenin nereye yaslandığına, bir makamın nasıl hissettirdiğine kulak kesiliyor.

İşte büyük sanatın ölçüsü biraz da burada saklı.

Size yalnızca güzel bir şey dinletmez.

Sizi değiştirmeye başlar.

Bekir Sıtkı Sezgin’in sanatında benim hissettiğim en büyük taraflardan biri budur.

Son söz yerine

Otuz yıl önce bir ses sustu.

Fakat bazı sesler sustuğunda bile bitmez.

Bekir Sıtkı Sezgin’in sesi de bitmedi.

Bugün bir kaydını açtığımızda, aradan geçen onca yıla rağmen hâlâ aynı incelikle bize ulaşabiliyor. Bazen bir akşamın sessizliğinde, bazen uzun bir yolculukta, bazen de yalnızca geçmişi hatırlamak için…

Ve her defasında bize başka bir şey söylüyor.

Belki de onun sanatının büyüklüğü tam olarak burada.

Her gün onu yeniden dinleyebiliyor, her gün sanatının başka bir tarafıyla tanışabiliyoruz.

Musikimizin ne kadar derin, ne kadar zarif ve ne kadar büyük bir dünya olduğunu bize yeniden hatırlatıyor.

Otuz yıl geçmiş olmasına rağmen…

Hâlâ öğretiyor.

Hâlâ düşündürüyor.

Hâlâ hayran bırakıyor.

Ve en güzeli, hâlâ dinleniyor.

Bir sanatçı için bundan daha güzel bir ömür olabilir mi?

Bekir Sıtkı Sezgin’i vefatının otuzuncu yılında rahmet, saygı ve minnetle anıyorum.

Sesine kulak veren herkesin gönlünde bıraktığı iz hiç silinmesin.

Son yıllarda çevrimiçi kitap kulüplerinin büyük ilgi görmesi, kitap temalı sosyal etkinliklerin çoğalması ve ünlü isimlerin edebiyat dünyasına yönelmesi bu kültürel değişimin en dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor. Özellikle sosyal medyada sürekli tekrar eden yüzeysel içeriklerden bunalan insanlar için kitaplar daha derinlikli bir deneyim sunuyor. Okuma eylemi artık yalnızca bireysel bir alışkanlık değil aynı zamanda bir sosyalleşme biçimi olarak da dikkat çekiyor.

DUA LİPA’NIN KİTAP KULÜBÜ DÜNYA ÇAPINDA ETKİ YARATTI

Bu dönüşümün en görünür temsilcilerinden biri İngiliz şarkıcı ve söz yazarı Dua Lipa oldu. Sanatçının kurduğu çevrimiçi kitap kulübü Service95, kısa sürede milyonlarca kişiye ulaşarak küresel ölçekte dikkat çekti. Lipa’nın edebiyat dünyasındaki etkisi öylesine büyüdü ki ünlü sanatçı, geçtiğimiz günlerde Uluslararası Booker Ödülü’nün 10’uncu yıl etkinliğinde konuşmacı olarak yer aldı.

Konuşmasında kitapların genç insanların hayatındaki dönüştürücü gücüne dikkat çeken Dua Lipa, kitap kulübünü kurma sürecine dair dikkat çekici bir anısını paylaştı. İngiltere’deki Downview Kadınlar Hapishanesi’nde bir okuma grubuna katıldığını anlatan sanatçı, burada yapılan derinlikli kitap tartışmalarının kendisini çok etkilediğini söyledi. Özellikle bir mahkûmun “Gençken daha fazla kitap okusaydım bugün burada olmayabilirdim” sözleri, edebiyatın insan hayatındaki etkisini güçlü biçimde ortaya koydu.

TİKTOK VE YOUTUBE’DA YENİ NESİL KİTAP TOPLULUKLARI DOĞDU

Dua Lipa’nın başarısında zamanlamanın da önemli bir rolü bulunuyor. Çünkü sosyal medya kullanıcıları artık yalnızca hızlı tüketilen videolarla yetinmek istemiyor. İnsanlar daha anlamlı ve zihinsel olarak besleyici içeriklere yöneliyor. İşte tam da bu noktada kitap kulüpleri yeni kuşağın dikkatini çekmeyi başardı.

Özellikle TikTok’ta “BookTok” ve YouTube’da “BookTube” adıyla oluşan topluluklar milyonlarca takipçiye ulaştı. Genç kullanıcılar burada kitap önerileri yapıyor, roman analizleri paylaşıyor ve okuma deneyimlerini anlatıyor. Bu dijital topluluklar zamanla fiziksel buluşmalara da dönüştü.

Türkiye’de de benzer etkinlikler giderek yaygınlaşıyor. Kafelerde düzenlenen toplu okuma etkinlikleri ve kitabevlerinde gerçekleştirilen kitap kulüpleri özellikle gençlerin yoğun ilgisini görüyor. İnsanlar artık yalnızca kahve içmek için değil birlikte kitap okumak ve edebiyat üzerine konuşmak için de bir araya geliyor.

KİTAP OKUMAK ARTIK “HAVALI” KABUL EDİLİYOR

Uzun yıllar boyunca kitap okumak toplumun belirli kesimleri tarafından içine kapanık ya da sosyal yönü zayıf insanlarla ilişkilendiriliyordu. Ancak günümüzde bu algı tamamen değişmeye başladı. Artık kitap okuyan insanlar entelektüel, kültürlü ve hatta çekici bulunuyor.

Bu değişim moda dünyasına da doğrudan yansıdı. Ünlü tasarımcı Jonathan Anderson, 2026 İlkbahar-Yaz koleksiyonunda klasik edebiyat eserlerinden ilham alan tasarımlara yer verdi. Dior’un ikonik çantaları Bram Stoker’ın “Dracula” ve James Joyce’un “Ulysses” gibi eserlerinden esinlenen baskılarla yeniden yorumlandı.

Moda markaları yalnızca kitaplardan ilham almakla da yetinmiyor. Bazı markalar doğrudan kitap temalı aksesuarlar üretmeye başladı. Penguin Random House iş birliğiyle hazırlanan minik kitap görünümlü çanta süsleri bunun en dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor. Jane Austen ve Maya Angelou gibi önemli yazarların eserleri artık moda aksesuarı olarak da karşımıza çıkıyor.

Öte yandan oyuncu Ryan Gosling ve rap sanatçısı ASAP Rocky gibi ünlü isimlerin kullandığı okuma gözlüğünü andıran çerçeveler de bu kültürel dönüşümün simgelerinden biri haline geldi.

MODA VE EDEBİYAT BİRBİRİNE DAHA FAZLA YAKLAŞIYOR

Lüks moda dünyası artık edebiyatı yalnızca estetik bir unsur olarak değerlendirmiyor. Birçok marka kültürel etkinliklerle edebiyat dünyasına doğrudan dahil olmaya çalışıyor. Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri İtalyan moda markası Miu Miu oldu.

Marka, Milano’da kadın yazarların ve akademisyenlerin katıldığı edebiyat buluşmaları düzenlemeye başladı. Tarihi kültür merkezi Circolo Filologico Milanese’de gerçekleştirilen etkinlikte Nobel ödüllü yazar Annie Ernaux’nun “A Girl’s Story” adlı romanı tartışıldı. Böylece moda markaları yalnızca kıyafet değil aynı zamanda kültürel bir yaşam tarzı da sunmaya başladı.

Benzer şekilde bazı mağazalar müşterilerine mini kütüphane deneyimi sunuyor. İnsanlar alışveriş yaparken aynı zamanda kitap okuyabiliyor, kahve içebiliyor ve uzun süre vakit geçirebiliyor. Bu yaklaşım, tüketim kültürünün bile daha “yavaş” ve düşünsel bir yapıya evrilmeye başladığını gösteriyor.

EDEBİYAT YENİDEN HAYATIN MERKEZİNE YERLEŞİYOR

Tüm bu gelişmeler, kitapların yeniden gündelik yaşamın merkezine yerleştiğini ortaya koyuyor. Dijital dünyanın hızına karşı daha sakin, daha derin ve daha anlamlı bir deneyim arayan insanlar için edebiyat güçlü bir alternatif sunuyor.

Bugün kitap kulüplerinin popülerleşmesi, modanın edebiyatla iç içe geçmesi ve gençlerin yeniden okuma alışkanlığı kazanması kültürel bir dönüşümün işareti olarak değerlendiriliyor. Görünen o ki artık yalnızca lüks tüketim ürünleri değil, okunan kitaplar da yeni dönemin önemli statü göstergeleri arasında yer alıyor.

Ankaraedebiyat.com.tr

Genel Katılım Koşulları:

Türkiye’nin yanı sıra dünyanın her ülkesinde öğrenim gören öğrenciler, kategoriye göre belirlenen okul kademesi şartıyla katılabilir.

Eser kesinlikle yardım alınmadan, kişiye ait ve özgün olarak hazırlanmalı; yapay zekâ (AI) programlarının kullanılması kabul edilmemektedir.

Katılımcı bir kategoriye en fazla bir eserle başvurabilir; farklı kategorilere ayrı ayrı başvurmak isteyenlerin her biri için ayrı üyelik açması gerekir.

Üyelik ve başvurular ahievran.org üzerinden yapılır; elden veya posta yoluyla başvuru kabul edilmez.

Son başvuru tarihi 15 Haziran 2027’dir. Sonuçların Eylül 2027 içinde açıklanması planlanıyor.

Katılım ücretsizdir.

Masal/Öykü Yarışması Özel Şartları

Ortaokul düzeyinde öğrenim gören tüm öğrencilerin katılımına açıktır.

Eser Türkiye Türkçesiyle, masal veya öykü türüne uygun yazılmalıdır.

Katılımcı en fazla bir masal veya bir öykü ile başvurabilir.

Eser bilgisayarda 12 punto Times New Roman yazı karakteriyle, 1,5 satır aralığıyla, en az 2 en fazla 6 A4 sayfa uzunluğunda, DOC veya PDF formatında hazırlanmalı ve sisteme yüklenmelidir.

Dosya adında, eser adında, açıklamasında ve içeriğinde yarışmacının kimliğini belli edecek hiçbir ibare bulunmamalıdır.

Deneme Özel Şartları

Lise düzeyinde öğrenim gören tüm öğrencilerin katılımına açıktır.

Katılımcı, Ahi Evran’ın kim olduğunu veya Ahiliğin tarihini anlatmak yerine, Ahilik’e dair kendi şahsi duygu/düşüncelerine, günümüz toplumundaki karşılığına ve uygulanabilirliğine dair görüş ve önerilerine yer vermelidir.

Katılımcı en fazla bir deneme ile başvurabilir.

Eser bilgisayarda 12 punto Times New Roman yazı karakteriyle, 1,5 satır aralığıyla, en az 2 en fazla 10 A4 sayfa uzunluğunda, DOC veya PDF formatında hazırlanmalı ve sisteme yüklenmelidir.
Dosya adında, eser adında, açıklamasında ve içeriğinde yarışmacının kimliğini belli edecek hiçbir ibare bulunmamalıdır.

Diğer Alanlar

Yarışma ayrıca Resim (ilkokul/ortaokul/lise), Reels Video ve Video Röportaj (ortaokul/lise) kategorilerini de kapsıyor; bu kategorilerin kendi özel katılım şartları ahievran.org/tr/katilimsartlari sayfasında yer alıyor.

Yarışmanın Ödülleri

Tüm kategorilerde dereceye giren öğrencilere Lenovo marka dizüstü bilgisayar hediye edilecektir.
Ödüller kargoyla gönderilir; isteyen katılımcılar ödül ve sertifikalarını vakıf merkezinden elden de teslim alabilir.

Gülhane Yayınları tarafından neşredilen eser, 254 sayfadan oluşuyor, Kitap, deneme türünde yayımlandı.

DAĞDA DAĞ’LANANLAR TANITIM BÜLTENİNDEN

“Dağ, yeryüzü talebeleri için bir evdir. O evin koyağından, zirvesinden, yokuşundan; dimağdan dile, dilden kaleme, kalemden kâğıda düşenlerle çıkmalı.” dedi ustam okuyucunun karşısına…

Yürekteki sancıların kamufle edilerek yüzde oluşturduğu tebessümleri bulacaksınız bu kitapta.

Bazen şiir tadında hikâyeler, bazen yokuş yukarı koşmak zorunda kalan bir seyyahın birbirine dolaşan ayakları ve bazen meydana çıkıp da bağıramayışları…

Şehirdeki sükûtun dağdaki çığlıkları.

“Her kelime toprağa düşen bir tohum olsun.” duasıyla

MUSTAFA SÜS KİMDİR?

Türkiye Yazarlar Birliği Bolu temsilcisi Mustafa Süs 1974 yılında Kayseri Yahyalı’da doğdu.

İlkokulu Derebağ İlkokulunda okuduktan sonra Yahyalı İmam Hatip Lisesinde liseyi bitirip 1994 yılında Şehit Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim Fakültesine başlayıp 1998 yılında Öğretmen olarak atandı.

2012 yılında Necmettin Erbakan Üniversitesinde Eğitim Yöneticiliği ve Teftiş dalında Yüksek Lisans yaptı.

2007 yılından itibaren yerel gazetelerde, internet haber sitelerinde eğitim ve toplumsal içerikli köşe yazıları yazmaya başladı.

2016 yılında “Yitik Kadınlar” adlı hikâye kitabını çıkardı.

Diriliş Postası adlı ulusal gazetede köşe yazarlığı yapan Süs, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Basın Yayın Müdürlüğünde görev yapmaktadır.

Mustafa Süs, Türkiye Yazarlar Birliği Bolu Şubesi Başkanlığı görevini yürütmektedir.

MUSTAFA SÜS’ÜN ANKARA EDEBİYAT’TAKİ YAZILARINI OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Birçok eseri Yapı Kredi Yayınları’ndan neşredilen ünlü yazar ve çevirmen, 23 Eylül Çarşamba saata 17:00’de Beyoğlu Kitabevi’nde kitaplarını imzalayacak, Manguel, saat  19:00’da da Yapı Kredi Kültür Sanat – Loca’da söyleşi yapacak.  Söyleşide çevirmen ve sinema yazarı Kutlukhan Kutlu ile “Alberto Manguel İlyada ve Odyyseia’yı Anlatıyor” başlıklı bir söyleşi yapacak.

24 EYLÜL’DE DE İZMİR’DE

İzmir BüyükşehirBelediyesi’nce 24-27 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek 10. İzmir Uluslararası Edebiyat Festivali, bu sene “Edebiyat İyileştirir” temasıyla gerçekleştirilecek.

Festivalin onur konukları arasında  Alberto Manguel ve Zülfü Livaneli de yer alıyor.

Festivalin açılış programı 24 Eylül Perşembe günü Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Açılışın ardından saat 19.30’da Alberto Manguel ile Zülfü Livaneli, “Edebiyat İyileştirir mi?” başlıklı söyleşide bir araya gelecek. Söyleşi 21.00’e kadar sürecek.

Kitaptaki gelişmeler, İtalya ve Türkiye’de geçiyor. Ahmet Ümit, hem Roma İmparatorluğu hem de Anadolu’nun köklerini ele alıyor. Aydın’ın Karacasu ilçesindeki Afrodisias antik kentinden Roma’ya uzanan gizemli bir entrikayı anlatıyor.

512 sayfadan oluşan roman, Yapı Kredi Yayınları tarafından neşrediliyor.

“Oysa adına dünya denilen bu vahşi gezegende ayakta kalmaya çalışan sıradan canlılarız sadece…”

Ahmet Ümit’ten toplumsal çürümüşlüğün beslediği suç ve onun felsefi doğasına edebi bir bakış: Roma’nın Beş Günü

Roma ölülerin omuzlarında yükselir…
Müziğin, ışığın, kültürün başkenti Roma peş peşe işlenen sıra dışı ve teatral cinayetlerle sarsılır. INTERPOL adına özel bir görev için şehirde bulunan Berlin Emniyeti Cinayet Masası’ndan Yıldız Karasu ve yardımcısı Tobias Becker bir anda kendilerini Afrodisias’tan Roma’ya uzanan bir suç öyküsünün tam ortasında buluverir.

İlk kez Kayıp Tanrılar Ülkesi romanıyla okurların karşısına çıkan Yıldız Karasu ve Tobias Becker bu kez felsefi bir suç çetesinin izinde Roma sokaklarını arşınlarken, bir yandan da Afrodisias’ın kadim ve gizemli tarihiyle karşı karşıya kalıyor.

Ahmet Ümit Roma’nın Beş Günü‘nde okuyucuyu klasik müzik ile arkeolojinin iç içe geçtiği bir şehrin sokaklarında heyecanın hiç eksilmediği cinai bir maratona davet ediyor.

“İnsanlığın aptallaşma seviyesini küçümseme Carlo. O kadar da akıllı bir mahluk değiliz biz. Yazıyı bulmamızın üzerinden sadece beş bin yıl geçti. Daha uygarlığın şafağında bile değiliz.”

Adana Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre;

Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Muzaffer İzgü, Demirtaş Ceyhun gibi usta yazarları yetiştiren Adana’nın zengin edebiyat mirasını sinemayla buluşturan yarışmada bu yıl 6 senaryo; yazar Murat Gülsoy, yapımcı Zeynep Atakan ve yönetmen Vuslat Saraçoğlu’ndan oluşan jürinin karşısına çıkacak.

54 projeden 6 finalist

Sinemamızın edebiyatla bağını güçlendirmeyi ve yeni kuşak senaristleri teşvik etmeyi amaçlayan yarışmanın koordinatörlüğünü senarist, senaryo danışmanı ve film eleştirmeni Burak Göral üstlendi. Bu yıl 54 projenin başvurduğu yarışmada; yazar ve senarist Doğu Yücel ile yazar Hakan Bıçakcı’dan oluşan Seçici Kurul’un belirlediği 6 finalist proje ise şöyle:

Eyüp Tan ve Eylem Ata’nın, Eylem Ata’nın “Uzak Değil” adlı öyküsünden uyarladığı “Kaçak Elektrik”; Gonca Gülbey’in “Karadutun Ölümü” adlı kendi öyküsünden uyarladığı “Dünyanın Öbür Ucunda”; Onur Doğan’ın Ömer Seyfettin’in aynı adlı öyküsünden uyarladığı “Bomba”; Salihcan Sezer’in Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın “Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç” adlı romanından uyarladığı “Halley”; Ramazan Kılıç’ın Eyüp Tosun’un aynı adlı romanından uyarladığı “Kör Islık” ve Raşel Meseri’nin kendi romanından uyarladığı “Küt Oynayan Kadınlar”.

26 Eylül’de başlayacak 33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nin kazananları, 3 Ekim’de düzenlenecek Kapanış ve Büyük Ödül Töreni’nde belli olacak.

Festival coşkusu 01 Burda AVM’de yaşanacak

Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nin film gösterimleri, geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi bu yıl da 01 Burda AVM’de gerçekleştirilecek. Festivalle kurduğu güçlü bağla geleneksel bir sinema deneyimi sunan 01 Burda AVM’de filmler, CinemaPink by Maximum salonlarında izleyiciyle buluşacak. 

33. Adana Altın Koza Film Festivali

26 Eylül-4 Ekim 2026

FESTİVAL TAKVİMİ 

26 Eylül 2026, Cumartesi

Orhan Kemal Emek Ödülleri Töreni & Açılış Gecesi

1 Ekim 2026, Perşembe

Onur Ödülü Töreni

3 Ekim 2026, Cumartesi

Büyük Ödül Töreni & Kapanış Gecesi

EDEBİYAT UYARLAMASI UZUN METRAJ SENARYO YARIŞMASI

FİNALİSTLER 

Bomba | Onur Doğan (Ömer Seyfettin’in aynı adlı öyküsünden)

Dünyanın Öbür Ucunda | Gonca Gülbey (‘Karadutun Ölümü’ adlı öyküsünden)

Halley | Salihcan Sezer (Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın ‘Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç’ adlı romanından)

Kaçak Elektrik | Eyüp Tan, Eylem Ata (Eylem Ata’nın ‘Uzak Değil’ adlı öyküsünden)

Kör Islık | Ramazan Kılıç (Eyüp Tosun’un aynı adlı romanından)

Küt Oynayan Kadınlar | Raşel Meseri (Kendi aynı adlı romanından)

TANITIM BÜLTENİNDEN

İsmet Özel’in yeni kitabı “Sondan Beş” neşrolundu. Serinin beşinci kitabı olan “Sondan Beş” İsmet Özel’in hem Türk yazısıyla hem de Latin yazısıyla neşrolunan ondördüncü kitabıdır.

Yalnız aşk değil, haysiyetli yaşamak da esrarlı bir şeydir. Kendimizi bir saçak altında hissetmeden ne özgürlüğün, ne de güvenliğin tadını alabiliriz. O halde insan için bir saçağa tekabül eden şey nedir? Bağlandığımız, uğruna ölümü göze aldığımız her şeydir. İnsan ancak ihtiyaç içinde olduğu halde başkasının ihtiyacını giderdiğinde kendine gelebilir. Kendimize gelmeğe beşeriyetin bir ferdi olarak hangi sebeple yaratıldığımızı kavrayarak başlarız. Kişi bulunduğu yerde kalmaması kastıyla yaratılmıştır. Bedenimizin yaratılışı öne doğru ilerleme gayesine müteveccihtir. Savaşacağız. Ne için savaşacağız? Müslümana saçaklık eden şeye Kelime-i Tevhid diyoruz. Müslümanlaşmağa duhul etmek insanlaşmağa başladığımızın ilk belirtisidir.

ÖZEL’İN ŞİİR KİTAPLARI

Geceleyin Bir Koşu

Evet İsyan

Cinayetler Kitabı

Celladıma Gülümserken

Erbain: Önceki kitaplarını tümü bu kitapta birleştirilmiştir. 1987 yılında çıkan kitap, 40 yaşına kadar yazdığı kitapların derlenmiş halidir. Erbain, Arapça’da kırk demektir. 

Bir Yusuf Masalı: Modern formda ele aldığı kıssa şeklindeki şiirlerinden oluşur. 

Of Not Being A Jew

DENEME KİTAPLARI

Üç Mesele (Teknik, Medeniyet, Yabancılaşma)

Waldo Sen Neden Burada Değilsin?

Taşları Yemek Yasak

Zor Zamanda Konuşmak

Surat Asmak Hakkımızdır

Tehdit Değil Teklif

İrtica Elden Gidiyor

Bakanlar ve Görenler

Faydasız Yazılar

Sorulunca Söylenen

Tahrir Vazifeleri

Türk Olamadıysan Oldun Amerikalı

Dil ile İkrar

Kırk Hadis

Ve’l-Asr

Toparlanın Gitmiyoruz 

Sondan Bir / Sondan İki / Sondan Üç / Sondan Dört /Sondan Beş