Hem “düşünce adamı” hem “edebiyatın dervişi” olarak anılan Nuri Pakdil, ürettiği metinlerle olduğu kadar temsil ettiği fikrî duruşla da edebiyat tarihine silinmez bir imza bıraktı.
KAHRAMANMARAŞ’TAN ANKARA’YA UZANAN BİR DÜŞÜNCE YOLCULUĞU
1934 yılında Kahramanmaraş’ta dünyaya gelen Nuri Pakdil’in yazıya yönelişi çok erken yaşlarda başladı. İlkokul döneminde kaleme aldığı metinler, ortaokul yıllarında tanıştığı Büyük Doğu dergisiyle birlikte bir düşünce ufkuna dönüştü. Ailesinin eğitime mesafeli yaklaşımını Bir Yazarın Notları kitabında anlatarak kendine özgü bir otobiyografik ses de inşa etti.
GENÇ YAŞTA DERGİCİLİK: HAMLE’DEN İSTANBUL’A
Nuri Pakdil, Maraş Lisesi’nde okurken arkadaşlarıyla beraber çıkardığı Hamle dergisiyle genç yaşta geniş bir çevrenin dikkatini çekti.
İstanbul Hukuk Fakültesi’ni bitirdikten sonra gazetecilik ve dergicilik alanındaki üretimleri artarak sürdü. Sezai Karakoç, Necip Fazıl Kısakürek gibi dönemin öncü isimleriyle yakın temas hâlinde olması, edebi ve düşünsel kimliğinin şekillenmesinde önemli rol oynadı.
EDEBİYAT DERGİSİ VE YEDİ GÜZEL ADAM’IN MANEVİ ÖNCÜSÜ
Ankara’da 1969’da başlayan Edebiyat dergisi, Rasim Özdenören, Erdem Bayazıt ve Akif İnan gibi isimlerin yer aldığı “Yedi Güzel Adam” kuşağının ortak sesi hâline geldi. Pakdil’in “sabır üssü” olarak nitelendirdiği dergi; hem biçim hem muhteva açısından yeni bir edebi atmosfer oluşturdu.
Kendisinin dergide 16 farklı müstear isim kullanması, üretim disiplininin ve mahremiyet hassasiyetinin dikkat çekici bir örneğiydi.
EDEBİYAT DERGİSİ YAYINLARI VE ÜRETİM DÖNEMİ
1972’de kurulan Edebiyat Dergisi Yayınları, Pakdil’in ilk büyük kitaplarından olan Batı Notları ile yayıma başladı. 1972–1984 arasında yayımlanan 45 kitabın 18’i kendisine aitti ve bu dönem usta kalemin en verimli yazı yıllarını oluşturdu.
Bir Yazarın Notları, Biat, Anneler ve Kudüsler, Klas Duruş, Edebiyat Kulesi gibi pek çok eserle hem deneme türünde yeni bir soluk getirdi hem de düşünce edebiyatına yön verdi.
PARİS’TEN KUDÜS’E: FİKİR COĞRAFYASI
Pakdil, Batı Notları ile Avrupa toplumuna özgün bir bakış sunarken; Kudüs üzerine yazdıklarıyla da modern Türk edebiyatında benzersiz bir ruh iklimi kurdu. “Kudüs Şairi” olarak anılmasına neden olan ünlü cümlesi, onun manevi yönelişini özetler niteliktedir:
“YÜREĞİMİN YARISI MEKKE’DİR, GERİ KALANI DA MEDİNE’DİR. ÜSTÜNDE BİR TÜL GİBİ KUDÜS VARDIR.”
81 yaşında Kudüs’e giderek Mescid-i Aksa’da cuma namazı kılması, uzun yıllar içinde büyüttüğü hayalin sembolik bir tamamlayıcısı oldu.
DERVİŞÇE BİR YAZI DİSİPLİNİ
Yazıya bir “ahlak” olarak bakan Pakdil, kendisini “devrimci bir yazar” olarak tanımlamış ve üretiminin temelini İslami duyarlılıklar üzerinden açıklamıştır. Onun için yazmak yalnızca bir ifade biçimi değil aynı zamanda bir mücadeleydi:
“Benim için yazı yazmak bir bakıma savaşmaktır.”
Sükut Suretinde kitabındaki ünlü “Edebiyat” şiirini 191 kez yazması da onun titizliğinin en güçlü göstergelerinden biri olarak bilinir.
ÖDÜLLER, SAYGI VE MİRAS
2019’da Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü, 2013’te Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü, 2014’te ise Necip Fazıl Saygı Ödülü ile onurlandırılan Pakdil, modern Türkiye edebiyatının en özgün seslerinden biri olarak kabul edildi.
18 Ekim 2019’da hayata veda eden usta yazar; vasiyeti doğrultusunda Taceddin Dergâhı’na defnedildi.