”Ankara’da âşık olmak zor iki gözüm.” Şarkı sözü bize aşkı anlatmak isterken, edebiyata dair ipuçları veriyor. Aşk insanı dünyanın Gayya Kuyusuna atar. Âşık yandıkça şiir neşet eder. Dert inletir aşk söyletir. Aşığın nefesi edebiyatın sesi olur.
Ankara, Türkiye’nin başkenti olması hasebiyle her alanda önemli fırsatlar yakalamış ve ilerlemiştir. Devlet idaresinde olduğu gibi düşüncenin, sanatın ve edebiyatın önemli merkezlerinden biridir. Çağlar boyunca birçok şair, yazar ve düşünür bu şehirde yaşamış, eserlerini burada üretmiştir. Eserlerine Ankara’yı ya konu etmiştir ya da konuk etmişlerdir. Bu sebeple Ankara ile edebiyat arasında güçlü bir bağ oluşmuştur.
Ankara’nın başkent olması, şehrin kültürel hayatını da hareketlendirmiştir. 13 Ekim 1923’te başkent olduktan sonra basım, yayın ve kültür hayatı hızlı bir ivme yakalamıştır. 1940 ve 1950’li yıllarda Ankara’da yayınevleri, dergiler, tiyatrolar ve sanat çevreleri gelişmiş; birçok edebiyatçı burada bir araya gelmiştir. Üniversiteler, kütüphaneler ve kültür merkezleri sayesinde şehir, edebiyatın canlı olduğu bir ortam hâline gelmiştir.
Türk edebiyatında Ankara’yı anlatan pek çok eser bulunmaktadır. Ahmet Hamdi Tanpınar, Ankara’nın tarihî dokusunu ve insanlarını eserlerinde işlemiştir. Beş Şehir adlı kitabındaki şehrin biri Ankara’dır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu ise Ankara adlı romanında Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki toplumsal değişimi anlatmıştır. Bu eser, Ankara’nın gelişimini ve modernleşme sürecini göstermesi bakımından oldukça önemlidir.
Orhan Veli Kanık, Ankara’nın gündelik yaşamı, rüzgârı ve sokaktaki adamı; Cahit Külebi Kamyonlar ”Hikâye” şiiriyle bozkırın ve Anadolu’nun Ankara’ya uzanan sesi ve Attilâ İlhan Ankara’nın puslu havası, siyasi gerilimleri ve casus romanlarını andıran sokakları satırlarında resmetmişlerdir. Birçok şair de Ankara’yı şiirlerinde işlemiştir. Özellikle memur hayatı, yalnızlık, bozkır ve şehir yaşamı gibi temalar Ankara üzerinden anlatılmıştır. Ankara’nın sade görünümü, disiplinli yaşamı ve bozkır havası edebiyatçılara farklı duygular hissettirmiştir.
Ankara’daki edebiyat ortamı günümüzde de canlılığını sürdürmektedir. Kitap fuarları, şiir dinletileri, yazar söyleşileri ve üniversitelerde düzenlenen etkinlikler sayesinde şehir, edebiyatla iç içe yaşamaya devam etmektedir. Ayrıca Ankara’da bulunan kütüphaneler ve kültür merkezleri gençlerin edebiyata yönelmesine katkı sağlamaktadır.
Ankara, başkent olması hasebiyle devlet mekanizmasının işlediği siyasi merkezdir. Üniversitelerin ve Kültür Bakanlığının da bulunduğu şehir, Türk edebiyatının önemli şehirlerinden biridir. Şehir, hem yetiştirdiği sanatçılar hem de edebî eserlere konu olması bakımından kültürel değer taşımaktadır. ”Ankara’nın tren yolu gahi eğri, gahi doğru” türkü sözünden mülhem; edebiyat bir yol olup Ankara’da sanatı, şiiri ve sözü gelecek nesillere aktaracaktadır.
