“İstanbul’u Dinliyorum”, “Güzel Havalar”, “Bir Garip Orhan Veli” ve “Anlatamıyorum” gibi unutulmaz şiirlerle tanınan usta şair Orhan Veli Kanık sadece Beykozlu değil aynı zamanda yaşamının 25 yılını Ankara’da geçiren bir “Ankaralı”ydı.
KISA ÖMRÜNE BÜYÜK ESERLER SIĞDIRDI
13 Nisan 1914’te Beykoz Yalıköy’de doğan Orhan Veli’nin edebiyat yolculuğu çocuk yaşlarda başladı. İlk hikayesi daha ilkokuldayken Çocuk Dünyası dergisinde yayımlandı. Cumhuriyet’in ilanından sonra babası Mehmet Veli Bey’in Ankara’daki görevi nedeniyle aile başkente taşındı ve şairin hayatında yeni bir dönem başladı.
ANKARA YILLARI: EĞİTİM, DOSTLUKLAR VE GARİP AKIMI
Orhan Veli ilkokulu Gazi İlkokulu’nda ortaöğrenimini ise Ankara Erkek Lisesi’nde tamamladı. Bu okulda hem edebiyat dünyasının güçlü isimleri olan hocalarla tanıştı hem de Garip Akımı’nın kurucuları olacak Oktay Rifat ve Melih Cevdet ile dostluk kurdu. İlk şiirleri Varlık ve dönemin önemli dergilerinde yayımlanmaya başladı.
ŞİİRDE YENİ BİR DÖNEMİN KAPISI: GARİP HAREKETİ
1930’lu yılların sonunda Fransız sembolizminin etkisinden uzaklaşan Orhan Veli serbest şiire yöneldi. 1941’de Oktay Rifat ve Melih Cevdet ile birlikte yayımladıkları “Garip” kitabı Türk şiirinde büyük bir kırılmaya işaret etti. Şiirin ölçü ve kafiyeden arındırılması gerektiğini savunan şair “sokaktaki insanın şiirini” yazmayı amaçladı.
MEMURİYET VE ŞİİR ARASINDA BİR HAYAT
İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü’ndeki eğitimini tamamlamadan bırakan Orhan Veli memur olarak PTT’de çalıştı. Bu dönemi şiirlerine de yansıdı. Ünlü “Güzel Havalar” şiirinde memuriyetten istifasını Ankara’nın dingin atmosferiyle anlatacaktı. Akşamlarını Posta Caddesi’nde ve Yenişehir’in sokaklarında geçiren şair Garip Akımı’nın ilk denemelerini de bu günlerde Özen Pastanesi’nde arkadaşlarıyla birlikte kaleme aldı.
ANKARA’DA GİZLİ BİR AŞK: NAHİT HANIM
Şairin duygusal dünyasında önemli bir yere sahip olan Nahit (Gelenbevi) Hanım ile tanışması da Ankara’da gerçekleşti. Hem edebiyat çevrelerinin buluşma noktası olan hem de birçok önemli ismi ağırlayan Vardar Apartmanı ikilinin anılarının biriktiği özel bir mekân oldu. Şair şiirlerinde bu aşkın izlerini sık sık taşıdı.
DARIO MORENO İLE AYNI ODADA
Tercüme Bürosu’nda çalıştığı dönemde işsiz kaldığı günlerde Orhan Veli ünlü sanatçı Dario Moreno ile Hergelen Meydanı’nda ucuz bir otelde aylarca aynı odayı paylaştı. Moreno şairi “her gece geç vakit gelen içen ama çok zarif bir oda arkadaşı” olarak anlatacaktı.
SON ANKARA YOLCULUĞU VE VEDA
1947-1950 yılları arasında sık sık Ankara’ya gidip gelen Orhan Veli “Saygılı Yosma” adlı çeviri çalışmasıyla ilgili olarak şehir tiyatrolarının siparişi üzerine başkente döndü. 11 Kasım 1950’de Konur Sokak ile Meşrutiyet Caddesi köşesinde son kez görüldü. İstanbul’a döndükten birkaç gün sonra beyin kanaması geçirerek 14 Kasım 1950’de hayata veda etti.
“BİR GARİP ORHAN VELİ” ANKARA’NIN KALDIRIMLARINDA İZ BIRAKTI
36 yıllık ömrünün büyük bölümünü Ankara’da geçiren şair burada dostluklar kurdu şiirini şekillendirdi aşık oldu ve Türk edebiyatında çığır açan eserler verdi. Onun izleri bugün hala Ankara’nın sokaklarında yaşamaya devam ediyor.