8 Haziran 2026 Pazartesi günü Ankara’da Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi’nde düzenlenecek olan çalıştayda; Türk işaret dili öğretiminde ortak başvuru metni oluşturulması, işaret dili öğreticisi yetiştirme programları, erken dönem işaret dili eğitimi, yabancı dil olarak Türk işaret dili öğretimi, işitme engelli okullarında yürütülen eğitim uygulamaları ve sağır öğreticilerin eğitim süreçlerindeki rolleri gibi konular ele alınacak.

UZMAN AKADEMİSYENLER YER ALACAK

Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamaya göre; Alanında uzman akademisyenler, eğitimciler ve kurum temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilecek çalıştayın açış konuşmalarında; Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ile Türkiye Sağırlar Millî Federasyonu Başkanı Bülent TEKİN, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Daire Başkanı Dr. Deniz ÇAĞLAYAN GÜMÜŞ yer alacak.

Türk Dil Kurumu, Türkçenin bütün iletişim alanlarında erişilebilirliğini güçlendirmeye yönelik çalışmalara destek vermeyi sürdürürken Türk işaret dilinin öğretimi ve yaygınlaştırılmasına katkı sağlayacak bu önemli etkinlikle alandaki bilimsel ve eğitsel çalışmalara destek sunmayı amaçlıyor.

Jay Gatsby: Fakir bir aileden gelen, kaçakçılık ve yasa dışı işlerle zengin olan fakat ruhu tamamen Daisy’ye ait olan romantik ve takıntılı ana karakter.

Daisy Buchanan: “Eski zengin” sınıfına ait, güzel ancak yüzeysel ve korunaklı dünyasından çıkmaya cesaret edemeyen kadın.

Tom Buchanan: Daisy’nin zengin, zorba, karısını aleni şekilde aldatan acımasız kocası.

Nick Carraway: Gelişmeleri tarafsız şekilde gözlemlemeye çalışan dürüst anlatıcı.

Eser, dünya edebiyatında “Caz Çağı”nın başyapıtı olarak kabul edilir ve sinemaya da (en bilineni Leonardo DiCaprio’nun başrolde olduğu 2013 yapımı film) birçok kere uyarlanmıştır.

MUHTEŞEM GATSBY KONUSU

F. Scott Fitzgerald’ın Muhteşem Gatsby’si, öğrencileri edebiyatı eleştirel bir şekilde okuma sanatına tanıtmak için en önemli metinlerden biri olarak kabul edilir (bu da okulda okumuş olabileceğiniz anlamına gelir). Roman, yakın zamanda New York’a taşınmış ve gizemli kökenlere sahip eksantrik yeni zengin komşusu Jay Gatsby ile arkadaş olan Nick Carraway adlı genç bir adamın bakış açısından ele alınır.

Muhteşem Gatsby, Amerika Birleşik Devletleri tarihinde 1920’lerin Caz Çağı’na içeriden bir bakış sunarken aynı zamanda “Amerikan Rüyası” fikrini de eleştirir. Romanın belki de en ünlü yönü, koyu mavi bir gece gökyüzüne ve şehir manzarasının ışıklarına yansıtılan delici bir yüzü gösteren kapak resmidir; bu görüntü, biraz farklı bir biçimde, metnin içinde de önemli bir sembol olarak bulunur.

Muhteşem Gatsby romanındaki “yeşil ışık” (green light), dünya edebiyatının en ünlü ve en çok katmanlı sembollerinden biridir. Daisy’nin iskelesinin ucunda yanan ve Gatsby’nin kendi evinin bahçesinden geceleri hayranlıkla izlediği bu küçük ışık, Ulaşılamayan Gelecek ve Umut, Geçmişi Geri Getirme Arzusu, Amerikan Rüyası ve Sınıf Uçurumu, Hayalin Gerçeğe Dönüşmesindeki Büyü Bozulması gibi temel anlamları taşır.

Bununla birlikte, Karayip yazarları çevrelerinin farkındaydılar . Haitili general ve kurtarıcı Toussaint-Louverture’un mektupları ve konuşmaları, en azından 18. yüzyılın sonlarından itibaren Karayip’in kültürel kimliğinin bilincinde olduğunu göstermektedir. Ancak, kendine özgü bir edebi biçim oluşturma zorluğu ancak 1920’lerde kabul edilmiştir. Daha sonra, İspanyol-Amerikan Modernizminin bir parçası olarak, İspanyol ve Fransız Karayip yazarları Avrupa ideallerinden uzaklaşmaya ve çoğunluğu siyah olan Batı Hint Adaları’ndaki hemşerileriyle özdeşleşmeye başladılar.

KARAYİP EDEBİYATI HAREKETİNİN LİDERLERİ

Bu hareketin önderleri, çoğunlukla şairlerdi. Luis Palés Matos (Porto Riko), Jacques Roumain (Haiti), Nicolás Guillén (Küba),Léon Damas (Fransız Guyanası) ve Aimé Césaire (Martinik).Haitili etnolog Jean Price-Mars , Ainsi parla l’oncle (1928; “Amca Böyle Konuştu”) adlı eserinde amacının “Haiti halkına folklorunun saygınlığını geri kazandırmak” olduğunu belirtmiştir. Bu zenci kültürünün başarısı , ince bir şekilde ifade edilmiştir.Césaire’in Cahier d’un retour au pays natal (1939; Anavatanıma Dönüş ) adlı şiiri , sembolist ve sürrealist teknikler kullanılarak adaların ritüellerinin ve konuşma biçimlerinin ritmik ve tonal unsurlarının şiirsel biçimlere dönüştürülmesidir .

Önemli Kişiler: Derek Walcott Louise Bennett-Coverley Claude McKay René Marqués Aimé Césaire
İlgili Konular: edebiyat Negritude Küba edebiyatı Karayip kültürü

1945’ten sonra ulusal edebiyatını geliştiren Britanya Karayipleri, halk lehçesi romanlarında kendi katkısını yaptı : Vic Reid’in Yeni Gün (1949), Samuel Selvon’un Daha Parlak Bir Güneş (1952) ve Yalnız Londralılar (1956), George Lamming’in Derimin Şatosunda (1953) ve V.S. Naipaul’un Gizemli Masör (1957) ve Bay Biswas İçin Bir Ev (1961) gibi eserler bunlardan bazılarıdır; ve şiir alanında da katkıları bulunmaktadır.Louise Bennett ( Jamaica Labrish, 1966).

MUHAFAZAKAR BİR EDEBİYAT

Paradoksal olarak, İngilizce konuşulan Karayip gelişimi biçimsel olarak muhafazakardı ve CLR James’in (Trinidad) çalışmalarında ve şiirlerinde görülen yerel veya otokton bir ifade yerine “açık” bir ifadeye doğru ilerliyordu. Derek Walcott (St. Lucia). Romanlarında Wilson Harris (Guyana), Modernistlerin Sembolist ve Sürrealist tekniklerihareket yeniden ortaya çıkıyor; ve şiirin Edward Brathwaite ( Rights of Passage [1967], Masks [1968], Islands [1969]), Afrika’nın Karayipler’deki yerini yeniden ortaya koymaya çalışıyor.

Vakıf, bu çarşamba Tarihçi Dr. Muhammed Emin Koçak’ı ağırlayacak.

Çarşamba Sohbetleri’nin bu haftaki konusu ise “Türk-İslam Tarihinde Bir Cihangir: Emir Timur” olacak.

Söyleşi, 3 Haziran 2026 Çarşamba günü gerçekleştirilecek. Program, vakfın Demirtepe’deki merkezinde saat 19.00’da başlayacak.

Etkinliği, Server Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Avukat Mehmet Ali Bulut yönetecek. Konuşma Server’in youtube kanalından canlı olarak da verilecek.

DR. MUHAMMED EMİN KOÇAK KİMDİR?

1994 yılında Ankara’da doğdu. Lisans eğitimini Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümünde 2018 yılında tamamladı. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı’nda 2020 yılında Yüksek Lisans diplomasını Siyasi ve Sosyal Hayatta Etkin Bir Güç: Timurlu Hanedan Kadınları başlıklı teziyle aldı.

2024 yılında hazırlamış olduğu Timurlularda Ordu ve Askerî Organizasyon (1370-1447) başlıklı tezi ile Doktora diplomasını aldı. Timurlular ile ilgili askerî, siyasi, sosyal ve kültürel konularda akademik çalışmalarına devam etmektedir.

ankaraedebiyat.com.tr

Katılım Şartları

– Yarışmaya katılacak yazarların daha önce roman türünde herhangi bir eseri yayımlanmamış olmalıdır.

-Yarışmaya gönderilecek dosyalar daha önce basılı veya dijital ortamda hiçbir şekilde yayımlanmamış olmalıdır.

-Gönderilecek dosyalar Word formatında 12 punto büyüklüğünde ve Times New Roman yazı karakteriyle yazılmalıdır.

-Roman dosyası yarisma@bilgiyayinevi.com.tr adresine e-posta ile gönderilmelidir. Ayrıca e-postaya ekli ayrı bir dosyada yazarın açık adı, kısa özgeçmişi, açık adresi ve telefon numarası bulunmalıdır. Yazarlar yarışmaya gerçek ad ve soyadlarıyla katılmalıdır.

-Birinci seçilecek dosyanın yayın hakkı Bilgi Yayınevi’ne aittir.

Ödül

-Seçici Kurul, birinciliğe değer bir eser bulamadığı takdirde ödül verilmez.

-Ödül, 25.000,00 TL olacaktır.

Teslim ve sonuçların açıklanması

Dosyaların gönderileceği e-posta adresi: yarisma@bilgiyayinevi.com.tr 

Son gönderme tarihi: 15 Haziran 2026

Sonuçların açıklanacağı tarih: 28 Eylül 2026

Seçici Kurul

İLKİ 2020’DE YAPILMIŞTI

Ankaraedebiyat.com.tr olarak Kitapyurdu sitesinden, edebiyat türündeki eserlerden derlediğimiz bilgilere göre Nisan-Mayıs aylarının en fazla satış yapan kitabı Dag Solstad’ın “Nihayet! Mutluluk.Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam” oldu.

İkinci sırada ise İsmail Kara’nın Kitapların Araladığı Kapılar kitabı kendine yer buldu. Necip Fazıl Kısakürek’ün O ve Ben isimli biyografi türü kitabı üçüncü sırada bulundu.

2026 yılının Nisan ve Mayıs aylarının en fazla satışı gerçekleşen on kitabının listesi şu şekilde:

1- Nihayet! Mutluluk.Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam-Dag Solstad- Yapı Kredi Yayınları
2- Kitapların Araladığı Kapılar-İsmail Kara-Dergah Yayınları
3- O ve Ben-Necip Fazıl Kısakürek-Ketebe Yayınevi
4- Can’ımın İçi-Müge Artuk-Nar Sahne Yayınları
5- İki Bıçağı Birbirine-Çilem Dilber-Budala Kitap
6- Rağmen-Kolektif-Banliyö Kitap
7- Yazı Hane Üstiçbükeyler-Enis Batur-Oblomov Yayınevi
8- Türkiye’nin Manzarası-Necip Fazıl Kısakürek-Ketebe Yayınevi
9- Invincible 8 – En Sevdiğim Marslı-Robert Kirkman-Athica Yayınları
10- Yazma Arzusu Yaratıcı Yazarlık ve Metin Yazarlığı-Mustafa Kurt-Çolpan Kitap

NECİP FAZIL İLK 20’YE 7 ESERİYLE GİRDİ

Bu döneme edebiyat dünyamızın önemli isimlerinden üstad merhum Necip Fazıl Kısakürek damgasını vurdu. Ketebe Yayınları tarafından kitapları yeniden neşredilen Sultanu’ş-Şuara (Şairlerin Sultanı) Necip Fazıl Kısakürek, ilk 20’nin içerisine toplamda 7 tane eseriyle girdi.

İlk 10’daki O ve Ben ile Türkiye’nin Manzarası kitaplarına ilaveten Babıali 12., At’a Senfoni 13., Cinnet Mustatili 14.,Çile (Hatıra Basım) 19., Hikayelerim ise 20. sırada yer aldı.

NİHAYET! MUTLULUK.YIL 2022. ZAMANIN YARATTIĞI TAHRİBATIN ACISINA DAYANMA ÇABAM.(TANITIM BÜLTENİNDEN)

“Zor olacak, anlıyorum, hatta belki de imkânsız, ama bunu, edebi metinler üzerinde hafızama dayanarak çalıştığım son bir yıldır yaptığım gibi yapmam gerekecek.”

Dag Solstad 2022 yılında yazdığı ve ölümünden sonra yayımlanmasını vasiyet ettiği son kitabına bu cümleyle başlıyor ve hayat hikâyesinin ancak ömrünün son yıllarında su yüzüne çıkan dönüm noktalarına yakından bakıyor. Nihayet! Mutluluk. Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam. zamana, hafızaya, çocukluğa ve aileye dair otobiyografik bir roman, Solstad’ca bir veda kitabı.

“Solstad’ın dili, eski görünen yeni bir zarafetle parıldar ve taklit edilemeyen, enerji dolu, kendine özgü bir ışıltı yayar.”
Karl Ove Knausgaard

“Varoluşun absürtlüklerini betimlemenin ustası.”
Sunday Times

KİTAPLARIN ARALADIĞI KAPILAR (TANITIM BÜLTENİNDEN)

Modern okuma ve anlama biçimleri hocadan ziyade kitaba ve kitapla “doğrudan” muhatap olan “bir kişi”ye dayanır. Problemleriyle bazı imkânları içiçe olan yeni bir durumdur bu. Dinî düşünce zaviyesinden bu yeni problem alanı müminlerin peygamber ve kutsal kitapla münasebetlerine, bu münasebetlerin yaslandığı inançlara ve anlayışlara, bunların zaman içinde değişmesine intikal edecektir. Bu kadar da değil; düşünce ve ahlâk olarak bireycilik, din, otorite ve gelenek karşıtlığı, nihayet bir ahlâkı-âdâbı olmaksızın her yerde ve her tarzda okunabilecek bir metinden istediğini istediği şekilde anlamak-almak, metin karşısında özgürlük/bir tür sorumsuzluk! arayışları da var.

Fakat değişmelerin getirdiği anlam ve statü kayıplarına rağmen bugün için kitapları da hoca edinmenin önünde bunlar mutlak birer engel değil. Büyük kitap her zaman ve her yerde bilgi, anlayış ve kavrayış vadilerinde hocalık ve yol göstericilik yapabilir.

O VE BEN (TANITIM BÜLTENİNDEN)

Hayatını, Abdülhakîm Arvasî Hazretleri’ni “Tanıyıncaya Kadar” ve “Tanıdıktan Sonra” diye iki ana bölüme ayıran Necip Fazıl, Efendisine doğru kendisini cezbeden hâdiseleri de mânâlandırdığı otobiyografik eseri “O Ve Ben”i 1975’de şöyle takdim etmiştir:

“Bu eser, dünyaya gelişimden bugüne kadar en hususî renkleri, çizgileri ve sesleriyle hayatımın hikâyesi ve asıl O’nu tanıdıktan sonra mânasını anlamaya başladığım vücut hikmetinin bende tecelli eden yakıcı ifadesidir. Bu bakımdan, kendilerini görünceye kadar malik olabildiğim birbuçuk esere nisbetle bugün 60 cildi aşan ve hepsini birden o nura borçlu bildiğim eserler arasında, şimdikini, baş köşeye oturtulması lâzım ve en mahrem iç ve dış iklimlere doğru bir belirtiş olarak takdim ederim.”

Kitap, 1965 senesinde “Büyük Kapı” ismiyle yayınlanmıştır.

CANIMIN İÇİ (TANITIM BÜLTENİNDEN)

Kısa bir ömür, büyük bir iz 28 yıla sığan sevgi, neşe ve umut Bu kitap, kısa bir ömrün hikâyesi değil. Birlikte geçirilen 28 yılın, içi dolu dolu yaşanmış bir hayatın hikâyesi. Bir annenin oğluna yazdığı bu satırlarda; çocukluk anıları, küçük mutluluklar, zorluklar, emek ve sevgi var. Hayatın içinden, olduğu gibi… Abartmadan, saklamadan. Can’ın hikâyesi, bir hastalığın değil; kendine özgü bir çocuğun, bir gencin ve onunla birlikte büyüyen bir ailenin hikâyesi. Okurken bazen gülümseyecek, bazen durup düşüneceksiniz. Belki de en çok, hayatın ne kadar kıymetli olduğunu hissedeceksiniz. Bu kitap, bir veda değil. Bir hatırlama ve yaşatma çabası.

ankaraedebiyat.com.tr

Kendini anlatmaya ihtiyaç duymadığı gibi artık “anlatılmaya” da ihtiyacı olmayan bir karakter Behzat Ç. yıllar önce bir telsiz cızırtısıyla başlayan macerası ise artık 20 yaşında. Ve bizi bu macerayla tanıştıran Her Temas İz Bırakır, Son Hafriyat, Çekiç ve Gül şimdi bir arada.

İletişim Yayınları’nca neşredilen kitap, 755 sayfadan oluşuyor.

BEHZAT Ç. HAKKINDA

EMRAH SERBES KİMDİR?

Modern dönemde Mehmet Âkif, Tevfik Fikret, Nazım Hikmet gibi isimler cemiyet elbisesi giymiş şairlerdi. Onlardaki ben topyekün cemiyetti. Cenap Şehabettin, Yahya Kemal gibi isimler daha çok kendi duygu dünyalarıyla öne çıkmaktadır. Toplumsal bağlayıcılıktan, millet değerlerinden bağımsız, kendi nefsinden ibaret ben’e teslim olan ruh için kendisini bağlayan hiçbir inanç sistemi kalmamaktadır. Batı’dan aldığımız “nefsî, dünyevî, maddeci, hayvanî ben” günümüzde her platformda yüceltilen “birey” kavramıyla maalesef hegemonyasını sürdürmektedir. Tanzimatla beraber ruh dünyası Doğu-Batı arasında gelgitler yaşayan Türk aydını tam anlamıyla bir kriz içerisindedir. Türk edebiyatçıları için yeni kızıl elma bilhassa Fransa ve İngiltere’nin maddeci sanat ve estetik anlayışı olmuştur. Onlar hem kendi toplumlarına yabancılaşmış hem Batılı olamamışlardır. Bu krizden Necip Fazıl da etkilenmiş olacak ki çocukluğunda ruhuna işlenmiş inanç kodları olduğu halde Paris’te bohem hayatına düşmüş, fakat bu düşkünlükten asla mesut olmamış, kendisiyle cebelleşip durmuştur. Kaldırımlar şairinin 1924’te yazdığı “Serseri” şiiri onun içinde bulunduğu buhranı, iki ben arasındaki çatışmayı göstermesi açısından dikkate değer:

Yeryüzünde yalnız benim serseri

Yeryüzünde yalnız ben derbederim

Herkesin varsa dünyada yeri

Ben de bütün dünya benimdir derim.

Necip Fazıl, ilk gençlik yıllarında nefsinin esareti altında yaşadığını, nefsine en bayağı yakıştırmalar yaparak ifade etmiştir. Gençlik yıllarına ait şiirlerin birçoğunu Çile’ye almamış, 1950’den evvel kaleme aldığı birçok yazıyı “yok” hükmünde saymış, eski şiirlerini, yazılarını, ilişkilerini gündeme getirenlere “çöp karıştırıcıları” olarak kabul etmiştir. Aslında Necip Fazıl kendi çöplüğünü kendisi ifşa eden biridir, evveliyatının tahammül edilemez biri olduğunu belirtmiştir:

“Ancak Mürşid kapısından üflenen, havanın yüzüme çarpmasıyladır ki, çözebildiğim bu sırra, o zamanlar alabildiğine başıboş, genç, pek genç sanatkâr… Sanatı sanat için bildiği gibi, toprak üstü sürüngen yaşayışım da gerçek hayat sanan ve başını göğe kaldıramayan mağrur cüce…

Olamamanın ve tam bulamamanın içine yerleştirdiği huzursuzluğu da hiçbir şey dağıtmıyordu. Geceleri beni topuklarımdan çekip:

—Hani ya, ne vakit?

diye yalvaran sesi duymamak için de, zaman zaman, kendimi kaba nefsaniyetime büsbütün bırakıyor, en sert nefs esareti altında yaşıyordum.”[1]

Necip Fazıl, adına “metafizik buhran” dediği bir ruh atmosferindedir. Bu metafizik buhran sonraki yıllarında buhranlıktan çıkıp mesuliyet duygusu ve aşkla sık sık nükseden metafizik sancıya dönüşmüştür. Necip Fazıl bu tarihten itibaren nefsinde yaşadığı iniş çıkışlarla, içine düştüğü tezatlarla beraber ağır ağır cemiyet adamı, çile adamı olmaya başlayacaktır ki 1934’ten sonra yaklaşık on sene sürecek olan sert iniş çıkışlardan sonra coşkun akan ruhu yatağını ancak bulmuştur. Ruh ve beden bütünlüğü… O, bu durumunu şöyle anlatmıştır:

“Genç şair ‘nokta nokta’yı, kabzasına kadar ciğerine girmiş bir bıçak gibi öz eliyle sökerek çöplüğe atmış, fakat şimdi o yaranın yerinde bambaşka bir iltihap peydahlanmıştır. Avrupalının ‘kriz entelektüel’ veya ‘kriz metafizik’ dediği, korkunç üstü korkunç bir buhran, madde ötesini kurcalama buhranı… Her şeyin künhünü, dibini, dayanağını, aslını, zâtını arama belâsı… Zaman nedir, mekân nedir, aydınlık nedir, karanlık nedir, var nedir, yok nedir, ‘ne’ nedir?

Aylarca gezindim, yıkık ve şaşkın,

Benliğim bir kazan ve aklım kepçe,

Deliller köyünden bir menzil aşkın,

Her fikir içimde bir çift kelepçe.

Ve işte Genç Şair’in ‘Senfoni’ diye başlayıp ‘Çile’ adında karar kıldığı şiirine kaynak:

Evet, her şey bende bir gizli düğüm:

Ne ölüm terleri döktüm, nelerden!

Dibi yok göklerden yeter ürktüğüm,

Yetişir çektiğim, mesafelerden![2]

Necip Fazıl iki şeyle çok uğraşır: Bir cemiyetle, cemiyetin yok edilen ruhuyla ve yok eden güruhuyla bir de kendi nefsiyle… Davası, ideolojisi, imanı, inancı ne ise onun gereğini yapmaya gayret etmiştir. İdeolocyasını örerken duruşuyla kendisinin ve davasının izzetini muhafaza etmeyi önemsemiştir. Bir yanda tek partinin dinî hayata ve Türk milletinin binlerce yıllık ruh dünyasına yaptığı uygulamaları karşısında iyice sinmiş, Batı ve ülkedeki Batılılaşma cereyanları karşısında mağlubiyet psikolojisine düşmüş, mücadele gücünü yitirmiş Hakk’a tapan milletin evlatları; diğer yanda sufilerin, dağ başındaki dervişlerin, içe dönük tasavvufî terbiyenin, menkıbelerin yontup ortaya çıkardığı pasif Müslüman tipi…  Müslüman şahsiyeti pasif ben’i mütevazılıkla karıştırmış; Hz. Ebubekir şahsiyetine sığınırken Hz. Hamza gücü ve cesaretini ve Hz. Ömer öfkesini kaybetmiştir. Oysa ki “Ebubekir-Hamza-Ömer” bir bütündür. Müslüman şahsiyeti adı altında şuuraltında pasifliği ve mağlubiyeti kanıksamış çağ ve kitleler; zalime, sahteliğe, ham ve kabalığa tahammülsüz, izzetine düşkün ve aksiyoner bir dava adamı olan Necip Fazıl’ın ortaya koyduğu şahsiyeti tabii ki yadırgayacaktır. Şükrü Karatepe’nin tarifi durumu özetler: “(Necip Fazıl) Fikir ve dava mücadelesine başladığı yıllarda ise, devletin baskısıyla şehirleri terk eden İslamiyet”in cahillerin, köylülerin, hamalların, ihtiyar ninelerin ve emeklilerin dini olduğu görüşü yayılıyordu.”[3] Başını içe çekmiş bir cemiyette Necip Fazıl duruşuyla cemiyete “Ayağa kalk Sakarya!” diye haykıran şairdir.

Konforlu bir hayatı terk edip davası uğruna mahkeme koridorlarını aşındıran, yaşadığı dönemin çetin şartlarına rağmen şehir şehir gezip verdiği konferanslarla cemiyeti bilinçlendirmeye çalışan, türlü hücumlara maruz kalan tek başına bir nesildir o. İçindeki cemiyet ben’ini inşa ederken nefsî (hayvanî) ben’iyle mütemadiyen çatışması süren Necip Fazıl hiçbir zaman “davasının izzeti” uğruna kendisini mağdur, mazlum, mağlup göstermemiş, alttan almamış; bilakis bozuk düzen karşısında mağrur duruş göstermiştir. Kan tükürse kızılcık şerbeti içtiğinin resmini vermiştir o. Şiirlerinde sıkça kendisi için kullandığı “sürüngen, alçak, pire, hiç, müflis, âdi, sıfır, uyuz, keçi, cüce, beygir, köpek, serseri, çamur, sefil, şaşkın, hayvan…” kelimeleri onun nefsîne verdiği sıfatlardır. O, Allah, Peygamber ve mürşidi karşısında kendisini en adî mertebede görür. Bu, ulvi bir muhasebenin neticesidir. “Rütbe” şiirinde şöyle der:

Düşünün, ben ne büyük rütbeye tutkuluyum!

Çünkü O’nun kulunun kölesinin kuluyum!

Ruhen mağlup olmuş bir cemiyetin sesi, nefesi olmuş; kalemini bir kılıç gibi kullanarak Hakk’ı tutup kaldırmanın mücadelesini vermiştir.

Necip Fazıl’ın ruhçu ben’i şiirlerinde kendisini oldukça güçlü gösterir: Türk milleti ve tarihi olarak Sakarya Türküsü’nde; ezilmiş, hor görülmüş, hapsedilmiş halk olarak Zindan’dan Mehmed’e Mektup’ta; yozlaşan ve bozulan cemiyet olarak Muhasebe’de ve Destan’da; maddî ben’iyle toplumsal ahlakçı ben’inin çatışmasıyla da Çile şiirinde en güçlü şekilde karşımıza çıkar. Cemiyetin Necip Fazıl’ın en çok bu şiirlerini ezberlemesi, bir manifesto gibi okuması bu şiirlerde kendisini bulmasındandır. Yani Necip Fazıl’ın toplumsal ben’i tastamam toplumun da kendi ben’ini, benliğini bulduğu ben’dir. Türk milleti Mehmet Âkif’te de, Sezai Karakoç’ta da, İsmet Özel’de de kendi ben’ini, öfkesini bulmuştur; bu ben’in zirvesi kuşkusuz Necip Fazıl’dır.

Necip Fazıl’ın millet adına sahiplendiği dava hor, öksüz, yetim ve büyüktür. Ondaki bu öfke, bu duruş olmasa, “Bin bir başlı kartalı nasıl taşır kanarya?” Kendisini öz vatanında garip öz vatanında parya hisseden bir milleti uyandırmak, ona vatanın aslî unsurunun kendisi olduğunu haykırmak ve bunu hiçbir menfaat, makam beklentisi olmadan yapmak… “Sonunda ne rütbe var ne mal” olan bir davanın gönüllüsü, fedaisi, önderi olmak maddeci ruhla, nefisle açıklanabilir mi? Böyle olsa bu hamallıktan başka nedir ki? O “Yüz üstü çok süründün, ayağa kalk Sakarya!” mısrasıyla Türk milletine sesleniyor. Bu sesin, bu davanın sahibi elbette hep ayakta kalmak, hep izzetini korumak zorundadır. Mütevazılık adı altında dağ başına çekilmiş, içe kapanmış, gelene ağam gidene paşam diyen, inanç ve değerlerini kendine kurduğu küçük dünyasında yaşayan bir şahsiyetten bu ses çıkabilir mi? Onun sesinde büyük Türk milletinin sindirilmiş iç sesi, onun dik duruşunda milletinin izzeti vardır.

[1] O ve Ben, s.73,74.

[2] Bâbıâli, s.206, 207.

[3] Şükrü Karatepe, Necip Fazıl Kısakürek’in Kişiliği ve Tesiri, Yeni Şafak gazetesi, 24 Mayıs 1999

Elbette Ankara’mız, edebiyat dünyamızda hatırı sayılır bir alan işgal ediyor ancak roman söz konusu olduğunda bu alan bir hayli daralıyor. Konusu bütünüyle ya da büyük oranda Ankara olan roman sayısı ne yazık ki bir elin parmaklarını geçmiyor.

Ankara ile alakalı roman söz konusu olduğunda, edebiyata ilgisi biraz yoğun olan birçok kimsenin olduğu gibi benim de aklıma ilk gelen Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun ‘Ankara’sı oldu. Lakin bu roman, hakkında ziyadesiyle yazılan, birçok analize konu olan eserlerden biriydi. Ayrıca, İbrahim Eryiğit Hocamız, bu sayı için hazırladığı ve önceden vâkıf olduğum hayli zengin içerikli yazısında, söz konusu kitapla ilgili de kısa ama tatmin edici bilgilere yer veriyordu. Ve ilk seçenek böylece elendi.

Bir de ‘Yaşanmayanların Romanı’ vardı tabii. Muhammed Ali Koçak ile tanışmama ve dergimizin yazarlarından biri olmasına vesile olan bu roman hem neredeyse bütünüyle Ankara’da geçiyor hem de Ankara’nın kadim tarihine dair birçok bilgi içeriyordu. Lakin onun hakkında da yakın zamanda web sayfamız ve e-dergimizde bir analiz yayınlamıştım.

Araştırmamı sürdürürken nihayet istediğim özelliklere sahip romanı yakaladım. Hem adı hem de hikâyesi Ankaralıydı. Başta da ifade etmeye çalıştığım gibi bu sefer kitabı ben arayıp bulmuştum; ‘Ankara, Mon Amour’. Üstelik yazarı her ne kadar İstanbul’da doğmuş olsa da Ankara’da büyümüştü. Yani O’da en azından yarı Angara’lıydı.

Yeri gelmişken yazarın kısa öz geçmişini, kitaptan aynen aktarayım: Şükran Yiğit 1961’de İstanbul’da doğdu. Ankara’da büyüdü. ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü mezunu. 2003’de Ankara Mon Amour, 2004’te Bir Akdeniz Kedisinin Hatıraları, 2008’de Çatıkatı Âşıkları, 2020’de Burası Radyo Şarampol (2021 Attila İlhan Roman Ödülü) ve 2022’de Bir Kış Yolculuğu adlı kitapları yayımlandı. Şükran Yiğit, halen Frankfurt’ta yaşıyor.

İletişim Yayınlarından çıkan 168 sayfalık bu dönem romanının hikâyesi, Ankara’da, ‘60’lı yılların sonlarında başlayıp ‘90’lı yılların sonlarına kadar uzanıyor. Yazarın yaşı ile ilk anlatıcı Suna’nın yaşları aşağı yukarı aynı. Künyesinden, 2003’ten 2025’e kadar kitabın 15 baskı yaptığı anlaşılıyor.

Şimdi biraz da spoiler yani sürprizbozan vermeden içerik hakkında birkaç noktaya değineyim. (Türkçe karşılığının da sürpriz’i Türkçe değil. Ne yapsak ki? Tatkaçıran daha iyi sanki.)

Önce olumlu bir eleştiri ile başlayayım:

*Özellikle küçük bir çocuğu gözünden anlatılan ilk bölümde, yazarın gözlem yeteneği ve anlatıcı ağıza uyumlu yazma becerisi açıkça hissediliyor.

*Romanda 12 Eylül darbesinin yıkıcı etkileri solcu yazarların ekseriyetinin yaptığı gibi tek yönlü ajite edilmemiş. Yani kışkırtmaya gidilmeden, tek cepheli duygu sömürüsü yapılmadan aktarılmış.

Olumsuz eleştirim ise şöyle:

*Ömer Dayı’nın tam olarak neden yurt dışına gittiğini ya da kaçtığını anlayamıyoruz.

*Ömer Dayı Fransız aktris Catherine Deneuve’e benzettiği Gülay Hanım’a ne ara abayı yakıyor ve karşılık alıyor bilemiyoruz.

*Elden yollanan zarfların içindeki mektuplarda neler yazdığını da açıkçası merak ediyoruz.

Taşıyıcı sistemi, fiziksel örtüsü ve mekânsal kurgusu fena olmayan bir yapının kullanım amacı ile doğrudan alakalı tefrişatının da eksiksiz olmasını beklemek hakkımızdır diye düşünüyorum. Yazar, kitapta kullandığı “aşkın dili sessizliktir” tabirinin kapsamına sadece Ömer ve Gülay’ı değil kendini de dahil etmiş görünüyor. Ezcümle, romanın adındaki aşk vurgusunun hikâyede yeterince desteklenmediğini söyleyebilirim.

Hikâyenin diğer anlatıcıları: Emel, Ömer ve Madam Litvak

Hikâyenin ilk anlatıcı Suna’nın çocukluk yıllarına denk düşen kısımlar, iki kişinin daha kendi penceresinden ve kısmen yansıtılıyor. Emel ve Ömer’in ağzından aktarılanlar, birinci kısımda karanlık kalan birkaç noktaya ışık tutuyor ancak az önce değindiğim gibi bu durum ana hattın aydınlanması için yeterli olmuyor.

Romanda adı geçen belli başlı Ankara mekânları:

Gençlik Parkı, Ulus, Kızılay, Yenimahalle, Küçükesat, ODTÜ, Kuğulu Park, Zafer Pasajı, Milli Kütüphane’nin arkasındaki tepe, Ankara Garı, Akman Pastanesi, Akın Caddesi, Zümrüt Pastanesi, Seyran Sineması, Alemdar Sineması, Papazın Bağı, Zafer Çarşısı, Soysal Çarşısı, Tuzluçayır Gecekonduları, Mamak

Ankara dışındaki diğer mekânlar:

İstanbul ve Paris

Yazılmaya başlanışı ile farklılık arz eden bu yazımın bitişini de farklı bir yöntemle yapmaya karar verdim ve sizleri kitaptan alıntılar ile baş başa bırakıyorum;

Toplumsal konularda kafam karışıktı. İnekleri, koyunları, kuzularıyla yaşayan Ali Baba’nın Atatürk Orman Çiftliği ile ilişkisi, Makaryos’un öyle kapkara elbiseler giyerek açık açık ne kadar kötü bir insan olduğunu belli etmesine rağmen bu konuda bir önlem alınmaması, Moşe Dayan’ın tek gözlü olduğu için mi devamlı dayanması gerektiği gibi konular ısrarlı sorularıma rağmen halen cevapsızdı. (Sayfa 12)

***

Daha o zamanlar Adorno gibi, Allah’ın göklerde değil “heryerlerde” olduğunu, “okşizen kibin” bizi çevrelediğini anlatan Din ve Ahlak hocam Hasan Ali de hayatıma girmediği için bakışlarım göklere doğru yola çıkmıştı… (Sayfa 23)

***

Onlar kahvelerini içtikten sonra, hep birlikte Gençlik Parkı’na gitmiştik, Ulus’tan geçerken Atatürk heykelinin önünde bir adam bağıra bağıra Akşam gazetesi satıyordu: Rus tankları Çekoslavakya’ya girmişlerdi. (Sayfa 34)

***

Ne kadar zaman geçmişti acaba? Saatlerle de işlemiyordu ki kafam. En uzak zaman dilimi yarındı, en güzel şeyler beş dakika sonra olacaklardı, öğleden sonra belki beklenebilir bir şeydi, akşama doğru ise hâlâ belirsizliğini koruyordu. (Sayfa 48)

***

Annemle babam akşam gezmeye gittiklerinde babamın terliklerinin, annemin terlikleriyle yan yana durmasının onların geri dönmeleri için şart olduğunu, evde olmadığım zamanlarda benim terliklerimin, bütün gün yalnız duran babamın terliklerinin yanına konmasının yerinde bir davranış olduğunu, eğer kışın ablamın paltosuyla benim paltomu üst üste asarsak paltolarımızın geceleri daha az üşüyeceklerini ve ertesi sabah bizi daha iyi ısıtacaklarını, mutfak rafında su bardakları ile çay bardakları arasındaki savaşı önlemenin tek yolunun onları belirgin bir mesafe bırakarak dizilmesi olduğu konularında yaptığım açıklamalar Emel’i tam olarak tatmin etmemişti nedense: … (Sayfa 70)

***

Önce alttaki gazeteyi çıkardık. Beyaz, gelinlik gibi bir şey giyinmiş bir adamın arkadan çekilmiş bir fotoğrafı vardı ilk sayfada, iki askerin arasında gidiyordu adam:

“Kim bu adam?”

“Menderes.”

“Nereye gidiyor?”

“İdama.”

“Sen nerden biliyorsun?”

“Yazıyor burda.”

“İdam ne demek?”

Arkamızdan bir ses “cinayet demek” diye cevapladı soruyu…

(…)

Tekrar beyazlı adamın olduğu gazeteye döndük. Ablam “yazık” dedi. Dayım başını resimden ayırmadan: Yazık tabii, insan canı bu” dedi kısaca. (Sayfa 82-83)

***

…bazı analar babalar bu kez “anarşiye karışanın” kendi çocukları olduğunu eşten dosttan saklamaya çalışarak Mamak’ın yolunu tutmuşlar, “dağ başını duman almış” romantizmiyle büyüyen çocuklarının “dağlarına bahar gelmiş memleketimin” diyerek içlenmeleri karşısında ne yapacaklarını şaşırmışlardı. (…) “esrara başlasa bundan daha iyiydi, hiç olmazsa tedavi ettirirdik” diyerek karabasanlı uykulara dalıyorlardı. (Sayfa 107-108)

Bu şehirde edebiyat, sokakların arasına gizlenmiştir. Bir köşede eski bir kahvehanenin önünden geçerken, belki bir zamanlar Ahmet Hamdi Tanpınar’ın zihninden geçen cümlelerin izine rastlanır. Çünkü Ankara, yazarları yalnız bırakmaz; onları düşünmeye zorlar.

Ankara’nın edebiyatla ilişkisi biraz da bu “iç ses” üzerinde kuruludur. Şehir, bağırmaz; fısıldar. Ve bu fısıltıyı duymak için sadece okumak yetmez, yürümek gerekir.

Ankara Kalesi çevresinde dolaşırken, taş sokaklar insanı modern hayatın gürültüsünden uzaklaştırır. Dar yollar, ahşap evler ve eski duvarlar, geçmişin sessiz tanıkları gibidir. Burada her adım sanki bir hatıranın üzerinden geçer.

Hamamönü, şehrin eski dokusunu en iyi hissettiren mekânlardan biridir. Restore edilmiş evler, avlular ve sokak aralarındaki küçük detayla, geçmişin günlük yaşamını bugüne taşır. Kavaklıdere, Ayrancılar, Gaziosmanpaşa… Buralarda gezerken insan, bir anda kendini bir başka zaman diliminde bulabilir.

Ulus Meydanı bu şehrin en eski hafızalarından biridir. Buraya yürürken yalnızca insanların değil, zamanın da kalabalığı hissedilir. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki heyecan, bu meydanın taşlarına sinmiş gibidir.

Kızılay Meydanı’na doğru ilerledikçe şehir değişir. Kalabalık artar, tempo hızlanır. Ama bu hızın içinde bile bir duraklama hissi vardır. İnsan, fark etmeden kendi iç dünyasına yönelir. Belki de bu yüzden Ankara, birçok yazar için “düşünme şehri” olmuştur.

Ankara’ya bakmak, bu yönüyle biraz da kendine bakmaktır. Gri tonların arasında saklı olan anlamı fark etmek bu şehrin en önemli öğretisidir. İlk bakışta sade görünen şehir, zamanla derinleşir. Belki de Ankara’nın edebiyatla kurduğu en güçlü bağ tam olarak burada başlar: Şehir, kendisini anlamaya çalışanlara hikâyelerini yavaş yavaş açar.

Ankara, Cumhuriyet’in ilanını takip eden yıllarda Türk edebiyatına yön veren önemli edebî muhitlerden biri olmuştur. Ankara’nın bu dönemde edebî muhit olmasında başkent seçilmesinin ve devletin bu şehirden yönetilmesinin önemli bir etkisi vardır. Bununla birlikte Cumhuriyet öncesinde de Ankara’da belirli bir edebî birikiminin varlığı dikkat çekmektedir. Şehirde, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde kuvvetli bir tasavvuf ve divan edebiyatı geleneği var olmuştur. Ankara’nın, tarih boyunca pek çok divan ve halk edebiyatı şairi yetiştirdiği görülür. Bu dönemlerde medrese, tekke, cami gibi edebiyat mahfillerine ilave olarak bazı meyhaneler, hanlar, kahvehaneler, konaklar, bağ ve bahçeler de edebiyat mahfili özelliği gösterir.
Özellikle 1919-1922 yılları arasında şehrin, Millî Mücadele merkezi yapılmasına bağlı olarak Ankara’daki edebiyat hayatı canlılık kazanmıştır. Millî Mücadele Dönemi’nden Cumhuriyet’in ilanına kadar olan sürede Tâceddin Dergâhı, Kuyulu Kahve, Merkez Kıraathanesi, Hakimiyet-i Milliye ve Yenigün gazetelerinin idarehaneleri, Anadolu Lokantası, Teceddüt Lokantası, Abdullah Efendi Lokantası, Muallimler Birliği, Şehir Bahçesi, Dayko’nun Tütüncü Dükkânı ve Efe Haydar’ın Meyhanesi Ankara’daki edebiyat hayatını zenginleştiren önemli edebiyat mahfilleri olmuştur.

Ankara’nın başkente dönüşümü sadece siyasi değil, kültürel ve edebi bir kırılmayı da beraberinde getirmiştir. Yeni kurulan devletin modernleşme, batılılaşma ve yeni bir ulus inşa etme idealleri, yazar ve şairler için yeni bir anlatı alanı oluşturmuştur. Özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara, yalnızca bürokratların değil; aynı zamanda yazarların, şairlerin ve düşünürlerin de buluşma noktası haline gelmiştir. Devletin merkezinde yer almak, edebiyatçıların hem gözlem alanını genişletmiş hem de onları ideolojik tartışmaların merkezine taşımıştır.

Ankara’da edebiyatın nabzı, çoğu zaman kahvehanelerde ve küçük buluşma mekânlarında atmıştır. Özellikle Kızılay çevresi, uzun yıllar boyunca yazar ve şairlerin bir araya geldiği önemli merkez olmuştur. Bu mekânlarda yapılan sohbetler, yalnızca gündelik konuşmalar değil; aynı zamanda edebi tartışmaların, fikir alışverişlerinin ve yeni eserlerin ilk kez dillendirildiği ortamlardır. Bir şiirin ilk mısraı ya da bir romanın ilk fikri çoğu zaman bu masalarda doğmuştur.

Ulus, özellikle Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde edebi ve entelektüel hayatın kalbinin attığı yerdir. Buradaki tarihi dokunun yazarların metnine ilham verdiği söylenebilir.

Ankara’da edebiyat çevrelerinin oluşumunda üniversitelerin rolü yadsınamaz. Ankara Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Gazi Üniversitesi. Yıldırım Bayezid Üniversitesi, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, Hacı Bayram Veli Üniversitesi gibi kurumlar yalnızca akademik bilgi üretiminin değil; aynı zamanda edebi düşüncenin de merkezleri olmuştur. Kampüsler edebi tartışmaların yapıldığı, şiirlerin paylaşıldığı ve fikirlerin şekillendiği sosyal alanlar olarak öne çıkmıştır.

Ankara’daki edebiyat çevrelerinin en dikkat çekici özelliklerinden biri, yazarlar arasındaki etkileşim ve dayanışmadır. Aynı mekânlarda buluşan, aynı dergilerde yazan ve benzer konular üzerinde düşünen yazarlar, birbirlerinin üretim süreçlerini doğrudan etkilemiştir. Bu etkileşim zaman zaman ortak edebi akımların doğmasına, zaman zaman da farklı görüşlerin çatışmasına yol açmıştır. Ancak her iki durumda da ortaya çıkan tartışma ortamı edebiyatın gelişimine katkı sağlamıştır.

Örneğin Cemal Süreya, Turgut Uyar ve Orhan Veli Kanık gibi isimlerin içinde bulunduğu çevreler, modern Türk şiirinin yönünü belirleyen önemli oluşumlar arasında yer alır.

Türk şiirinde önemli bir kırılma noktası olan Garip akımı, gündelik dili şiire taşıyarak büyük bir dönüşüm yaratmıştır. Bu akımın öncülerinden Orhan Veli Kanık, her ne kadar İstanbul ile özdeşleşmiş olsa da, Cumhuriyet dönemi atmosferi ve Ankara’nın sadeleşen dili bu şiir anlayışıyla örtüşür. Garip şiirinde görülen: Sadelik, gündelik hayat, sıradan insan Ankara’nın “memur şehri” kimliğiyle paralellik gösterir. Ankara’nın bürokratik yapısı, süsten uzak, doğrudan ve yalın bir anlatımı beslemiştir. Bu da Garip şiirinin ruhuyla örtüşen bir zemin oluşturur.

Ankara’nın şiirdeki asıl güçlü etkisi, İkinci Yeni şairlerinde belirginleşir. Bu bağlamda Cemal Süreya ve Turgut Uyar, Ankara ile anılan önemli isimlerdir.

Ankara’da doğan ve uzun yıllar burada çalışan Turgut Uyar’ın şiirlerinde Ankara’nın etkisi daha belirgin hissedilir. Özellikle modern şehir hayatına yönelik eleştirileri, başkent yaşamının bir yansıması olarak okunabilir. Ankara, şiirde çoğu zaman açıkça adı geçen bir şehir değildir. Ancak: bir devlet dairesi, soğuk bir cadde, kalabalık ama yalnız bir meydan gibi imgeler, doğrudan Ankara’yı çağrıştırır.

Ankara, Türk romanında yalnızca bir şehir olarak değil; aynı zamanda bir dönüşümün, bir ideolojinin ve bir modernleşme projesinin mekânı olarak karşımıza çıkar. Özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren Ankara, Romancılar için adeta bir “laboratuvar” işlevi görmüştür.

Adalet Ağaoğlu, Yusuf Atılgan ve Erendiz Atasü bu laboratuvarda yetişen önemli isimlerdir.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara’yı en kapsamlı şekilde ele alan yazarlardan biridir. Onun eserlerinde Ankara, sadece bir mekân olmaktan çıkıp bizzat Cumhuriyet fikrinin ve modernleşme serüveninin bir sembolü haline gelir.

Ankara romanında Karaosmanoğlu, Türkiye’nin geçirdiği toplumsal ve siyasi dönüşümü, başkentin üç farklı dönemini (Milli Mücadele, Cumhuriyet’in ilk yılları ve inkılap dönemi) kadın kahraman Selma Hanım’ın hayatı üzerinden üç ayrı bölümde kurgulayarak sosyokültürel açıdan inceler.

Eserde ele alınan üç temel dönem ve kentin dönüşümü şu şekildedir:

Birinci Bölüm (Milli Mücadele Dönemi): Sakarya Savaşı öncesindeki zorlu yılları anlatır. Şehir; heyecanlı, idealist, yokluk içinde ama vatansever bir ruhla kenetlenmiş durumdadır. İnsanlar arasında büyük bir dayanışma vardır.

İkinci Bölüm (Cumhuriyet’in İlanı ve İlk Yıllar): İnkılapların yapıldığı, yeni bir devletin inşa edildiği dönemdir. Başkent yavaş yavaş modernleşmekte, ancak aydınlar ile halk arasında kopukluklar baş göstermeye başlamaktadır.

Üçüncü Bölüm (İnkılap Sonrası / İdeal Cumhuriyet Dönemi): Yazarın geleceğe dair ütopik veya idealize ettiği bir Ankara tasviridir. Şehirleşmenin arttığı, bürokrasinin oturduğu, tiyatro ve stadyum gibi modern yaşam alanlarının çoğaldığı bir vizyon sunulur.

Ahmet Hamdi Tanpınar Ankara’yı doğrudan anlatan bir romancı olmaktan çok, şehri zaman-mekân sorgusu içinde ele alır.

Tanpınar’ın Beş Şehir’de ele aldığı ilk şehir Ankara’dır. Onun gözünde Ankara, yalnızca coğrafi bir mekân değil, aynı zamanda modernleşme sürecinin ve toplumsal dönüşümün bir simgesidir. Cumhuriyet’in başkenti olması nedeniyle Ankara, gelenek ile modernleşmenin kesişim noktasıdır ve bu yüzden metinde önemli bir yer tutar. “O, bütün Orta Anadolu’ya bir iç kale vazifesini görmüş, eteklerinde daima tarihin büyük düğümleri çözülüp bağlanmıştır. Etilerin, Frigyalıların, Lidyalıların, Roma ve Bizans’ın, Selçuk ve Osmanlı Türklerinin zamanlarında bu, hep böyle olmuştu.” Beş Şehir’de geçen bu satırlarda Tanpınar, Ankara’nın tarih boyunca pek çok medeniyetin merkezi olmasını vurgulayarak, onun zamansal katmanlarını gözler önüne serer. Ancak, Ankara’yı yalnızca geçmişin bir yansıması olarak değil, aynı zamanda modern Türkiye’nin yeni yüzü olarak ele alır.

Yirminci yüzyılda mekân kavramı, sadece mimari açıdan değil, özellikle toplumsal bağlamda da önem kazanmaya başlamıştır. Her toplum, kendi yaşam tarzına göre yeni mekânlar üretir. Dolayısıyla mekân, bireyin ve toplumun yaşantısı, deneyimleri yoluyla genişleyen bir yapı arz eder. Tanpınar’ın Ankara’ya bakışı da bu çerçevede şekillenir. Osmanlı’nın tarihî dokusuyla örülmüş İstanbul ve Bursa gibi şehirlerin aksine, Ankara’da modernleşmenin izleri daha belirgindir. Ancak Tanpınar, bu modernleşme sürecini bir kopuş olarak değil, geçmişin yeniden inşa edilmesi ve yeni bir kimlik yaratılması olarak değerlendirir. Bu noktada, onun Ankara tasviri, sadece bir şehir anlatısı değil, aynı zamanda Türkiye’nin dönüşümünü anlamlandırmaya yönelik bir bakış açısıdır.

Ankara edebiyat çevresini İstanbul’dan ayıran en temel özellik bana göre, daha az gösterişli ama daha derinlikli, ,daha az popüler ama daha kalıcı bir üretim anlayışıdır.

Edebiyat çevrelerinin en önemli yapı taşlarından biri de dergilerdir. Ankara’da yayımlanan dergiler yalnızca eserlerin yayımlandığı mecralar değil; aynı zamanda edebi hareketlerin şekillendiği platformlar olmuştur. Bu dergiler etrafında oluşan çevreler, edebiyatın yönünü belirleyen, tartışmaların yapıldığı, yeni akımların doğduğu ve eleştiri kültürünün geliştiği ortamlar haline gelmiştir.

1950-1980 yılları arasında Ankara’da Hisar dergisi etrafında toplanan şair ve yazarlar, gelenekten kopmayan fakat yeniliğe açık, Batı taklitçiliğine karşı milli bir sanat anlayışı savunmuşlardır.

Mehmet Çınarlı, İlhan Geçer, Munis Faik Ozansoy, Gültekin Sâmanoğlu, Mustafa Necati Karaer ve Turgut Özakman bu gurubun önemli simalarıdır.

Nuri Pakdil öncülüğünde Ankara’da çıkan Edebiyat dergisi, özellikle İslami duyarlılığı merkeze alan estetik bir dil ve anti-emperyalist düşünce yapısıyla Türk fikir ve sanat hayatında derin bir iz bırakmıştır.

Nuri Pakdil, Rasim Özdenören, Cahit Zarifoğlu, Erdem Bayazıt ve Akif İnan, Edebiyat dergisi etrafında birleşen önemli isimlerdir.

Hece Dergisi, Edebiyat Ortamı, Türk Dili, Dil ve Edebiyat Dergisi, Olağan Şiir Dergisi, Olağan Hikâye Dergisi, Buzdokuz, Kayıp Kayıt, Geçerken, Kardelen Çocuk Dergisi Ankara’da yayımı süren dergilerdendir.

Şair Abdulkadir Budak’ın yönetiminde çıkan Sincan İstasyonu Dergisi, Kasım –Aralık 2025’te 140. sayısına ulaşarak veda etti. Sincan İstasyonu ilk çıktığı 2007 yılından son sayısına kadar Ankara edebiyatında önemli bir boşluğu doldurdu.

Milli Kütüphane, Türk Dil Kurumu, Türkiye Tiyatroları Genel Müdürlüğü, TRT, Türkiye Yazarlar Birliği, Avrasya Yazarlar Birliği, Edebiyat Müze Kütüphaneleri, Cemal Süreya Kültür Merkezi, Dil ve Edebiyat Araştırmaları Merkezi,  Server Vakfı, Dil ve Edebiyat Derneği, Hamamönü, Cinnah Caddesi, Kocatepe ve Tunalı Hilmi çevresi gibi yerler Ankara’nın edebi belleğini besleyen ve yaşatan alanlardır.

Kahvehanelerden üniversitelere, sivil toplum kuruluşlarından okullara, yayınevlerinden öğrenci evlerine, edebiyatın konuşulduğu kafelerden fuarlara, dergilerden bireysel dostluklara edebiyat dünyasını ilmek ilmek dokuyan Ankara edebiyat çevresi sayesinde bugün Ankara, sessiz ama güçlü bir edebiyat merkezi haline gelmiş, birçok önemli şair ve yazarın yetişmesine zemin hazırlamıştır.

Ankara, edebiyatımızda çoğu zaman İstanbul’un tarihsel ihtişamının ve estetik ağırlığının gölgesinde anılsa da, aslında Türk modernleşmesinin zihinsel haritasını çizen başlıca merkezlerden biridir. Bu şehir, görünürlüğünü yüksek sesle değil; düşüncenin, yalnızlığın ve kuruculuğun diliyle inşa etmiştir.

İstanbul’un yüzyılların biriktirdiği hafızası, katmanlı tarihi ve kendiliğinden çoğalan estetiği karşısında Ankara, daha bilinçli bir kuruluşun, iradi bir başlangıcın mekânıdır. Bu nedenle Ankara’nın edebiyattaki karşılığı yalnızca coğrafi değildir; o aynı zamanda bir ruh hâlidir. Cumhuriyet’in idealleriyle şekillenmiş geniş bulvarlar, devlet dairelerinin tekdüzeliği, memuriyetin ağır ritmi, bozkırın suskunluğu ve modernleşmenin yarım kalmış cümleleri… Bütün bunlar Ankara’yı edebiyatımızda yalnızca fon olmaktan çıkarır; onu başlı başına bir karaktere dönüştürür.

Nitekim Ankara edebiyatı denildiğinde karşımıza çoğu zaman gösterişli anlatılar değil; içe dönük sesler çıkar. Bu şehir, insanı kalabalığın içine değil, kendi içine doğru yürütür. Burada masa, oda, dosya ve pencere; kimi zaman melankolisi, taşralılıkla modernlik arasındaki gerilim, büyük ideallerin zaman içinde gündelik hayata karışarak solması; Ankara’nın edebî iklimini belirleyen temel izleklerdir. Belki de bu yüzden Ankara, düşünceye bakan bir şehirdir. Öte yandan Ankara yalnızca edebiyatın konu edindiği bir mekân değildir; aynı zamanda onu üreten, besleyen ve çoğaltan bir havzadır.

Başkentin dergicilik geleneği bunun en somut göstergelerinden biridir. Uzun yıllar boyunca Ankara’da yayımlanan dergiler, yalnızca metinlerin dolaşıma girdiği mecralar olmamış; aynı zamanda fikirlerin tartışıldığı, estetik yönelimlerin şekillendiği ve edebî hafızanın kurulduğu alanlar hâline gelmiştir. Bu yönüyle Ankara, bir vitrin değil; bir çalışma masasıdır. Gürültüden uzak ama üretken; gösterişsiz ama kurucu… Belki de Ankara’nın Türk edebiyatındaki asıl kıymeti burada saklıdır. Ankara insanı kendi içine çağırır.

Bu sebeple Ankara’yı “sessiz ama kurucu ses” olarak görmek, yalnızca estetik bir benzetme değil; edebiyat tarihimize dair derinlikli bir okuma biçimidir.

Ankara’nın edebî kimliği günümüzde önemli ölçüde değişti. Artık Ankara’nın sesi eskisi kadar kurumsal yapılardan değil; bağımsız yayınlardan, küçük çevrelerden ve bireysel üretim alanlarından yükseliyor. Yalnızlık, kentleşme, bürokratik hayatın insan üzerindeki etkisi, modern bireyin iç sıkışmaları, aidiyet meselesi ve taşra-merkez gerilimi bugün de genç yazarların metinlerinde yaşamaya devam ediyor. Sadece ifade biçimleri değişti. Bir dönem “memuriyet melankolisi” olarak karşımıza çıkan duygu, bugün güvencesizlik, kent yabancılaşması ve bireysel yalnızlık biçiminde yeniden ortaya çıkıyor. Ankara’nın eski devlet koridorlarıyla simgelenen sessizliği, artık modern hayatın görünmez yorgunluğuna dönüşmüş durumda.

Öte yandan, Ankara’nın “sahicilik” meselesi bugün belki de daha kıymetli hâle geldi. Çünkü çağımızın edebiyatı giderek hızın, görünürlüğün ve dolaşımın baskısı altında şekilleniyor.

Bugünün Ankara’sı, Cumhuriyet kuşağının ya da 1960–80 arası düşünce merkezli Ankara’sı değildir. O dönemin güçlü dergi çevreleri, yoğun entelektüel kamusallığı ve ortak tartışma alanları bugün aynı ölçekte görünmüyor. Dolayısıyla gelenek aynı güçle sürüyor demek güç; fakat aynı damarın yeni biçimler altında yaşamaya devam ettiğini söylemek mümkün.

Belki de Ankara’nın edebî kaderi gürültülü dönemler yaşamaktan çok, alttan alta akmak. Görünür olmaktan ziyade kalıcı olmak. Yüksek sesle değil, derinlikle iz bırakmak… Bu yüzden Ankara’nın “sessiz ve sahici” geleneği sona ermiş değildir; yalnızca çağın ruhuna uyum sağlayarak başka bir tona bürünmüştür diyorum.

Ankara, Türkiye’nin başkenti olması hasebiyle her alanda önemli fırsatlar yakalamış ve ilerlemiştir. Devlet idaresinde olduğu gibi düşüncenin, sanatın ve edebiyatın önemli merkezlerinden biridir. Çağlar boyunca birçok şair, yazar ve düşünür bu şehirde yaşamış, eserlerini burada üretmiştir.  Eserlerine Ankara’yı ya konu etmiştir ya da konuk etmişlerdir. Bu sebeple Ankara ile edebiyat arasında güçlü bir bağ oluşmuştur.

Ankara’nın başkent olması, şehrin kültürel hayatını da hareketlendirmiştir. 13 Ekim 1923’te başkent olduktan sonra basım, yayın ve kültür hayatı hızlı bir ivme yakalamıştır. 1940 ve 1950’li yıllarda Ankara’da yayınevleri, dergiler, tiyatrolar ve sanat çevreleri gelişmiş; birçok edebiyatçı burada bir araya gelmiştir. Üniversiteler, kütüphaneler ve kültür merkezleri sayesinde şehir, edebiyatın canlı olduğu bir ortam hâline gelmiştir.

Türk edebiyatında Ankara’yı anlatan pek çok eser bulunmaktadır. Ahmet Hamdi Tanpınar, Ankara’nın tarihî dokusunu ve insanlarını eserlerinde işlemiştir. Beş Şehir adlı kitabındaki şehrin biri Ankara’dır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu ise Ankara adlı romanında Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki toplumsal değişimi anlatmıştır. Bu eser, Ankara’nın gelişimini ve modernleşme sürecini göstermesi bakımından oldukça önemlidir.

Orhan Veli Kanık, Ankara’nın gündelik yaşamı, rüzgârı ve sokaktaki adamı; Cahit Külebi Kamyonlar ”Hikâye” şiiriyle bozkırın ve Anadolu’nun Ankara’ya uzanan sesi ve Attilâ İlhan Ankara’nın puslu havası, siyasi gerilimleri ve casus romanlarını andıran sokakları satırlarında resmetmişlerdir. Birçok şair de Ankara’yı şiirlerinde işlemiştir. Özellikle memur hayatı, yalnızlık, bozkır ve şehir yaşamı gibi temalar Ankara üzerinden anlatılmıştır. Ankara’nın sade görünümü, disiplinli yaşamı ve bozkır havası edebiyatçılara farklı duygular hissettirmiştir.

Ankara’daki edebiyat ortamı günümüzde de canlılığını sürdürmektedir. Kitap fuarları, şiir dinletileri, yazar söyleşileri ve üniversitelerde düzenlenen etkinlikler sayesinde şehir, edebiyatla iç içe yaşamaya devam etmektedir. Ayrıca Ankara’da bulunan kütüphaneler ve kültür merkezleri gençlerin edebiyata yönelmesine katkı sağlamaktadır.

Ankara, başkent olması hasebiyle devlet mekanizmasının işlediği siyasi merkezdir. Üniversitelerin ve Kültür Bakanlığının da bulunduğu şehir, Türk edebiyatının önemli şehirlerinden biridir. Şehir, hem yetiştirdiği sanatçılar hem de edebî eserlere konu olması bakımından kültürel değer taşımaktadır. ”Ankara’nın tren yolu gahi eğri, gahi doğru” türkü sözünden mülhem; edebiyat bir yol olup Ankara’da sanatı, şiiri ve sözü gelecek nesillere aktaracaktadır.

Derginin sunuş yazısında, Ankara’nın bozkırın ortasında yükselen bir şehir olmanın ötesinde, şiirin, düşüncenin, hikâyenin ve insan sesinin de merkezi olduğu ifade edildi. Ankara Edebiyat’ın, şehrin kültürel birikimini ve edebî hafızasını canlı tutma amacıyla yayın hayatını sürdürdüğü belirtildi.

Sunuş metninde, Ankara’nın yalnızca coğrafi bir mekân olarak değil; bir düşünce iklimi, bir ruh hâli ve edebî bir duruş olarak ele alındığı kaydedildi. Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze kadar birçok şairin, yazarın ve fikir insanının yollarının Ankara’da kesiştiğine dikkat çekilirken, şehrin tarih boyunca önemli bir kültür havzası oluşturduğu vurgulandı. 12’nci yüzyıldan itibaren Ankara’da kurulan her cümlede tarihin, mücadelenin, yalnızlığın ve umudun izlerinin bulunduğu ifade edildi.

Yeni sayıda yer alan yazıların, Ankara’nın kültürel dokusunu farklı yönlerden ele aldığı belirtilirken; şehir hafızası, edebiyatın kentle kurduğu ilişki, kültür sanat hayatındaki dönüşüm ve insanın iç dünyasına yönelen metinlerin dosyanın temel çerçevesini oluşturduğu aktarıldı. Her yazının, okuru yalnızca bir metinle değil aynı zamanda düşünsel bir yolculukla buluşturmayı amaçladığına dikkat çekildi.

Dergi yönetimi, Ankara Edebiyat’ın yalnızca bir yayın organı değil, edebiyat çevresinde oluşan ortak bir vicdanın ve kültürel dayanışmanın sesi olmayı hedeflediğini belirtti. Hızla tüketilen çağda kelimenin derinliğine yeniden dönmenin önemine işaret edilen sunuşta, şiirden öyküye, eleştiriden düşünce yazılarına kadar her metnin insanın kendisini ve yaşadığı zamanı yeniden anlamlandırmasına katkı sunduğu dile getirildi.

“Ankara’da Edebiyat” dosyası, başkentin edebî hafızasını, kültürel dönüşümünü ve edebiyatla kurduğu güçlü bağı farklı bakış açılarıyla ele alan yazılarıyla dikkat çekiyor.

BU SAYIDA YER ALAN YAZARLAR İLE METİNLERİ ŞÖYLE:

Cumhuriyet öncesi Ankara edebiyatı: Başkentin edebî mirası ve gizli mahfilleri

MEHMET POYRAZ

Edebiyatta Ankara: Hiçbir zaman tamamlanmayan büyük bir metindir

İBRAHİM ERYİĞİT

Edebiyatta Ankara:  Bir şehrin edebî yolcuğu

EYÜP BEYHAN

Ankara’da edebiyat: Edebiyatta Ankara

BURHANETTİN SAYGILI

Ankara’da edebiyatın izleri

FUAT OSKAY

Ankara’da şair öldüren sokaklar

SERKAN ORAL

Ankara Edebiyatı’nda cumhuriyet dönemi dergicilik faaliyetleri

MÜSLÜM IŞIKLAR

Ankara’nın edebiyattaki karşılığı yalnızca coğrafi değildir

ERBAY KÜCET

Üç başı mamur bir Ankara romanı: Ankara, mon amour!

ABDURRAHİM ZARARSIZ

Taceddin Dergâhı: Ankara’nın kalbinde sessizliğin hafızası

İSMAİL NERİMANOĞLU

Bir Ankara hikayesi: Gülünesi aşklar

MUHAMMED ALİ KOÇAK

Abdurrahim Karakoç ile Ankara hatırası: Bırakıyor mu ki geçim derdi

DURDU GÜNEŞ

Ankara’da siyasetin edebiyata etkisi

MEHMET TAŞTAN

Ankara’yı edebiyatın neresinde konumlandırabiliriz: Edebiyatta Ankara nerede?

MEHMET POYRAZ

Ankara’nın edebî hafızası: Yalnızca bir şehir edebiyatı değil

MEHMET SAİT ULUÇAY

Ankara ve edebiyat

SADIK YALSIZUÇANLAR

Ankara edebiyata öncülük eder duruma gelmiştir

MEHMET ALİ BULUT

İstanbul sultansa Ankara vezirdir

MEHMET NURİ PARMAKSIZ

Poetika ile politika arasında bir bağ kurabilmek!

ABDURRAHMAN DİLİPAK

**

ANKARA EDEBİYAT E-DERGİYİ OKUMAK İÇİN

Necip Fazıl portresini ortaya koyan yazıların tümü kuşkusuz onun fıtratından/mizacından beslenmektedir. Hal böyleyken evvela onun mizacını ortaya koymamız gerekir. Talebesi olmaktan onur duyduğum, kıymetli hocam Prof.Dr. Orhan Okay (Allah’ın rahmeti üzerine olsun) Necip Fazıl’ın mizacını “Bir Fikir ki Sıcak Yarada Kezzap” başlıklı yazısında etraflıca tahlil etmiştir. Okay’a göre onun mizacındaki öfke hali, yazılarının da alâmet-i fârikasıdır:

“…Türk kültürüne yön vermiş fikir yazılarından bir seçme yaparken ihtiyatlı olmayı gerektiren başka bir mekanizması var: Asabiyet. Bu kelimeyi Necip Fazıl için kullanırken bugün unutulmuş olan taassup manâsını da, bilinen hiddet manâsını da kastediyorum. Her ikisi de ona yakışıyor ve şahsiyetinin önemli bir parçası oluyor.”[1]

Orhan Okay hocamızın öne çıkardığı öfke, çocukluğundan ölümüne kadar Necip Fazıl’ın konferanslarının, yazılarının, sosyal ilişkilerinin adeta lokomotifidir. O, öfkesini yalnız yaşamaktan rahatsızlık duymazken öfkesini arkasına takılan kalabalıklara da aşılamak istemiştir. Ona göre öfke fikrin dinamizmidir. “İnsan başını, sıçan kafasından ayıran tek hassa… Ha tüfeği olmayan asker, ha öfkesi olmayan fikir!… Fikir öfkesi, düşünüş tarzlarının asabî cihazı, manivelâsı, icra müessiridir… Onsuz fikir, duvarda veya sandıkta, evde veya dükkânda kalabalıkta veya tenhada, ikide bir ötmekten başka hikmeti olmayan aptal bir guguklu saattir. Fakat o öfkesiz fikir ne kadar acıklı manzaraysa, fikirsiz öfke de o nispette merhamete lâyık levha…”[2]

1927’de yazmış olduğu “Azgın Deniz” adlı şiirde görüldüğü üzere Necip Fazıl daha yirmi iki yaşında öfke saçmaktadır:

Hangi öfkeyle yüzün, böyle karıştı yer yer?
Sana yan mı baktılar, bir şey mi söylediler?
Bir şey dinleme artık, artık bir şey dinleme!
Çağır, bütün günahkâr ruhları cehenneme!
Karşına sahil, kaya, insan kim çıkarsa vur!
Vur başına, alemde, kör, sağır, ne varsa vur!
Sal her taraftan, dağdan, gökten, pencereden sal!
Nihayet kala kala dünyada tek kişi kal!

Necip Fazıl’ın mizacının en önemli unsurlarından olan öfkesinin davası için mi, nefsi için mi olduğunu sorgulamak bu durumda anlamını kaybediyor. Öfke onun fıtratında var; aceleciliği gibi, çetin zevki gibi, haksızlığa ve samimiyetsizliğe tahammülsüzlüğü gibi… Ondaki “ben” kalabalıklar içinde tek başına kalmayı göze alabilen güçlü bir “ben”dir.

Necip Fazıl genç yaşında birbirinden farklı inançların, yaşantıların, mesleklerin, şehirlerin, ideallerin zevkini tatmış; bu varlıkları tüm fikrî inceliklerine kadar hissetme, idrak etme ve tanıma ayrıcalığını yaşamıştır. Onu, birbirinden farklı, birbirine zıt muhitlerde şahsına münhasır, paradoks bir sanatkâr, bir gerilim ve öfke adamı olarak kabul etmek, en doğrusu…

İlk gençlik yıllarında kadın, içki, kumar gibi en sert nefis esaretleri altında yaşamış, buna rağmen “fikirde daima ruhçu, tecritçi, sezişçi, keyfiyetçi; sır idrakine bağlı ve ilahi vahdeti tasdikçi” olduğunu iddia eden Necip Fazıl bu hallerini “ateşe kartpostal üzerinden bakmak onu resimden tanımak gibi bir şeydi” şeklinde izah etmiştir. O tam olamamanın, içinde bulunamamanın huzursuzluğuyla dağılırken bu dağılma durumu, yaşadığı bohem sadece kendisine münhasır değildi. Kendisinin de mensup olduğu nesil bir kriz nesliydi. Tanzimatla beraber Türk münevverlerinde (Batı’nın tesiriyle ve yaklaşık bir asırlık mağlubiyet psikolojisiyle) maddeci anlayışla insan nefsini “ben” olarak kabul etmenin, böylelikle Doğu ve Batı arasında ruhen yersiz yurtsuz kalmanın tezahürüydü.

Çocukluk insanın cennetidir ve insan ömrü boyunca çocukluğunda yaşadıklarına özlem duyar. İnsanın şahsiyet terbiyesi, mizacı çocukluğunda tamamlanır ve meşhurdur ki kişi yedisinde ne ise yetmişinde odur. Necip Fazıl çocukluğunda kalbinde taht kurmuş ümmî bir anneanne ile tablolaşan İslâmî hayat yaşamıştır. Oldukça hareketli, kabına sığmaz çocukluk dönemi geçiren Necip Fazıl’ın şahsiyetinde en büyük tesir annesinin ve anneannesinindir. Din hakkındaki dağınık malumâtı onun o dönemine aittir. Necip Fazıl babasını küçük yaştayken kaybetmiştir. Ayrıca Necip Fazıl’ın büyük babası Necip Bey de Maraş müftüsüdür. Çemberlitaş’ta doğduğu konak ise içinde aşçıların, yamakların, hizmetlilerin, halayıkların, arabacıların ve evlenmemiş Fransız mürebbiyelerin olduğu Osmanlı devletinin yıkılış döneminin klasik konağıdır.

Necip Fazıl; büyükbabasının konağındaki afacan çocukluğunda, Paris’te bohem hayatı yaşayan öğrenciliğinde, Ankara’da ve İstanbul’da yüksek zümre ve edebiyatçılar arasında geçen gençliğinde ve nihayet 1935’ten sonra Efendisinin dizinin dibinde hep aynı mizaçla karşımıza çıkmıştır. Tüm insanlar gibi… Mizaç değişmez, değişen fikir ve alışkanlıklardır…

Necip Fazıl içinde yaşadığı gelgitleri, nefsiyle yaptığı çetin muharebeyi yazılarında ve şiirlerinde sıkça itiraf etmekten çekinmemiştir. Onun hikayesi insanın kadim hikayesinden başka bir şey değildir esasında. O yazılarında ve bilhassa şiirlerinde hiçbir insanın cesaret edemediği biçimde orta yerde bu acizliğini, tutarsızlıklarını ve içindeki fırtınaları yüksek sesle itiraf etmiştir. Onun bir türlü kaçamadığı zıtlıklar, nefsiyle yaşadığı çatışma “Çile” şiirinde şöyle dile gelmiştir:

Ne yalanlarda var ne hakikatta,

Gözümü yumdukça gördüğüm nakış

Boşuna gezmişim, yok tabiatta,

İçimdeki kadar iniş ve çıkış.

Necip Fazıl mürşidi Abdülhakim Arvasî’yle tanıştıktan sonra dünyevî duyguları, ihtirasları, kederleri, içlenmeyi ve diğer ruh polemiklerini işleyen şairliği reddediyor artık. Allah’ı aramak, sonsuzluğa sevdalanmak gibi bir derde düştükten sonra ancak şair yüce bir sanatkâr olabilir:

Ver cüceye, onun olsun şairlik

Şimdi gözüm, büyük sanatkârlıkta…

…

Diz çök ey zorlu nefs, önümde diz çök!

Heybem hayat dolu, deste ve yumak

Sen, bütün dalların birleştiği kök;

Biricik meselem, Sonsuza varmak… (Çile)

Necip Fazıl “Sen” başlıklı şiirinde nasıl bir kirliliğe düştüğünü itiraf eder:

Seni buldum bulduysam

Gökten bir davet duysam

Ben ki, suçumu yuysam,

Su biter kurnalarda…

“Allah Derim” şiirinde şair “Sırtımda, taşınmaz yükü göklerin / Herkes koşar, zıplar, ben yürüyemem!” derken “Olmaz mı?” şiirinde “Bir parçacığım ben, bütüne hasret!” mısralarıyla Allah’ın karşısındaki acziyetinin farkında olduğunu göstermektedir. Abdülhakim Arvasî ile tanıştığı 1934 yılına ait “Tam otuz yıl saatim işlemiş, ben durmuşum; / Gökyüzünden habersiz, uçurtma uçurmuşum…” mısraları aslında Necip Fazıl’ın kimin, neyin karşısında tevazu gösterdiğinin, göstereceğinin ilanıdır.  Şöyle ki; 1928’de Cumhuriyet gazetesinde Yaşar Nabi Necip Fazıl’ı “Bir mısraı, bir millete şeref verecek şair!” Abdülhâk Hamit Tarhan‘ın eşi Lüsyen Hanım da, 1934 kışında Necip Fazıl İstanbul’da bir bankada muhasebe şefliği yaptığı sırada onu ecnebilere “Otuzdan aşağı şairlerimizin en üstünü!” cümleleriyle takdim ettiği görülür. 1934 öncesi şairliği dönemin otoriteleri tarafından takdir gören Necip Fazıl yüreğinde uhrevî kımıldanmaların başlamasından evvelki bu dönemine “çocukça” bir ad veriyor: Uçurtma uçurmak! Hatta aynı tarihlerde yazdığı başka mısralarda ruhî dönüşümünden evvelki şairliğini “çelik çomak oynamak”la tanımlar.

Anladım işi, sanat, Allah’ı aramakmış

Marifet bu, gerisi yalnız çelik çomakmış…

Kaç şair vardır, kendisinin dünyevî en parlak dönemiyle ilgili herkesin içinde bu cümleleri kullanan:

Ensemin örsünde bir demir balyoz;

Kapandım yatağa son çare diye

Bir kanlı şafakta bana çil horoz;

Yepyeni bir dünya etti hediye…

Necip Fazıl , Abdülhakim Arvasî’yi şiirlerinde “Allah dostu ve mürşid” kelimeleriyle anar:

Allah dostunu gördüm, bundan altı yıl evvel

Bir akşamdı ki, zaman, donacak kadar güzel. (Allah Dostu)

“Mürşid” şiirinde:

Bakan yakan gözlerle, bir kerecik baktınız;

Ruhuma, büyük temel çivisini çaktınız!

“Çile”nin başına aldığı “Şiirlerim ve Şairliğim” takdim yazısını şöyle tamamlar: “Şiir bu mukaddes eşiğin süpürgesi; şair de boynundaki süpürücülük borcuyla insanoğlunun en yüksek rütbelerinden birisi… Ben, bu rütbelerin en yükseği içinde, O’nun ümmetlik liyakatinin en alçak ferdi olarak, o mukaddes eşiğin süpürücüsüyüm! Kendimi böyle takdim edeyim!” derken o yücelik içerisinde, O’nun huzurunda kendisini “alçak fert” olarak ifade etmesi Necip Fazıl’ın ömrünce değişmeyen takdimidir.

[1] Orhan Okay, Kendi Sesinin Yankısı-Necip Fazıl Kısakürek, İst.2001, s.11,12

[2] Necip Fazıl Kısakürek, Hücûm ve Polemik, Büyük Doğu yay. İst.1992, s.43.

Kitâbiyat isimli X hesabından alınan bilgiye göre, ünlü yazar Orhan Pamuk’un yeni kitabı Kelimeler ve Resimler, roman değil, seçme hatıralar ve yazılardan oluşacak.

Ayrıca ismi şu anda belli olmayan bir hikâye de kitapta bulunacak.

Kelimeler ve Resimler’in 15 Haziran’da çıkması bekleniyor. Pamuk’un, üstünde  çalıştığı son romanının  ise sonbahara tamamlanması bekleniyor.

KELİMELER VE  RESİMLER KONUSU (TANITIM BÜLTENİNDEN)

Orhan Pamuk bu yeni kitabında kişisel hatıralarını ve edebiyat ve sanatının sırlarını açıklamaya ve tartışmaya devam ediyor. Pamuk, askerlik günlerini, ilk kitabını yayımlama zorluklarını bu kitap için kaleme aldığı yazılarla ilk defa anlatıyor.

Masumiyet Müzesi’ne ayrılmış özel bir bölümde Pamuk müze ve romanın ilk fikrini nasıl bulduğunu, nasıl geliştirdiğini, müzeyi nasıl yaptığını hikâye ediyor ve bütün dünyada ilgiyle izlenen Masumiyet Müzesi dizisini kahramanlar ve oyuncular üzerinden tartışıyor.

Pamuk hayatının iki büyük tutkusu yazmak ve resmetmek arasında geçen günlerini, düşüncelerini kendi özel üslubuyla anlatırken daha önceden Türkiye ve dünya dergilerine yazdığı yazılarına elinizdeki kitabın bütünlüğü için eklemeler yaptı, bazılarını yeniden kaleme aldı ve arşivinden ilk defa yayımlanan pek çok eski fotoğraf ve resimle metni zenginleştirdi.

Columbia Üniversitesi’ndeki hocalığından Cannes Film Festivali’ndeki jüri üyeliğine, Türkiye’nin ilk kadın hukuk profesörü, teyzesi Türkân Rado’dan babası Gündüz Pamuk’un Genel Müdürü olduğu Aygaz hatıralarına uzanan Kelimeler ve Resimler’de Pamuk’un arkadaşlık ettiği Ara Güler, Umberto Eco, Paul Auster ve Anselm Kiefer gibi yazar ve sanatçılar hakkında içtenlikle kaleme alınmış yazıları da var.

“Pamuk’un düzyazılarını da çok beğeniyorum. Romanlarını iyi anlamak için onun poetikasının da kesinlikle bilinmesi gerekiyor.”
UMBERTO ECO

Geleneksel Türk tiyatrosundan modern sahne anlayışına, Tanzimat döneminden günümüz tiyatrosuna kadar geniş bir perspektif sunan özel sayı; akademisyenleri, tiyatro araştırmacılarını, yazarları ve sanat insanlarını aynı çatı altında buluşturuyor. Dosyada Karagöz, orta oyunu, köy seyirlik oyunları, Cumhuriyet dönemi tiyatrosu, modern tiyatro, feminist tiyatro, absürt tiyatro ve postmodern sahne anlayışları gibi pek çok başlık derinlikli incelemelerle ele alınıyor.

Özel sayının ilk cildinde geleneksel Türk tiyatrosunun kökleri, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tiyatro mirası ve önemli tiyatro yazarları üzerine kapsamlı yazılar yer alıyor. Şinasi, Namık Kemal, Abdülhak Hâmid Tarhan, Ahmet Mithat Efendi, Musahipzade Celâl ve Nâzım Hikmet gibi isimlerin tiyatro anlayışları farklı yönleriyle inceleniyor.

İkinci ciltte ise 1960 sonrası Türk tiyatrosu merkeze alınırken: Melih Cevdet Anday, Ferhan Şensoy, Murathan Mungan, Memet Baydur ve Behiç Ak gibi çağdaş isimlerin eserleri üzerine değerlendirmeler dikkat çekiyor. Ayrıca tiyatro kuramı, sahne estetiği, tiyatro çevirisi, radyo tiyatrosu ve iklim değişikliği tiyatrosu gibi güncel konular da dosyada yer buluyor.

Özel sayı yalnızca akademik makalelerle sınırlı kalmıyor. Söyleşiler, tanıklıklar, soruşturmalar ve bibliyografya bölümleriyle Türk tiyatrosunun hafızasına ışık tutan çalışma; araştırmacılar, öğrenciler ve tiyatro meraklıları için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Türk tiyatrosunun tarihsel serüvenini çok yönlü biçimde ele alan bu kapsamlı dosya, hem tiyatro edebiyatına hem de kültürel belleğe katkı sunan önemli bir yayın olarak dikkat çekiyor.

HECE DERGİSİ TÜRK TİYATROSU ÖZEL SAYISI (2 CİLT) 354/355/356. SAYI HAZİRAN-TEMMUZ-AĞUSTOS 2026’IN İNDEKSİ İSE ŞÖYLE:

1. CİLT

GİRİŞ

Ahmet Keskin, Yâr Bana Bir Eğlence Medet!:

Bireysel ve Toplumsal Tekâmülün Dir(i)lik-Düzenlik Sahnesi Olarak Geleneksel Türk Tiyatrosu

Bünyamin Aydemir, Modern Türk Tiyatrosunun İnşasında Osmanlı Kurucu Dinamikleri

Alemdar Yalçın- Orçun Aydoğdu, Tiyatro Edebiyatı Açısından Naum Efendi Tiyatrosu

Prof. Dr. Ayşegül Yüksel ile Türk Tiyatrosu Üzerine, Konuşanlar: Nurtaç Ergün Atbaşı, Koray Üstün

Prof. Dr. Dikmen Gürün ile Türk Tiyatrosu Üzerine, Konuşan: Nurtaç Ergün Atbaşı

Nurhan Tekerek, Cumhuriyet Dönemi Tiyatromuzu Besleyen Kaynaklar:

Tanzimat’tan Günümüze, Kentten Kıra Klasik Batı Tarzı Tiyatro ve Geleneksel Tiyatromuz

Bilal Demir, Telif, Çeviri ve Adaptasyon Tartışmaları: Türk Tiyatrosunda Dilin ve Metnin Dönüşüm Süreci

Hilmi Zafer Şahin ile Türk Tiyatrosu Üzerine Söyleşi, Konuşan: Nurtaç Ergün Atbaşı

2. BÖLÜM: GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU

Ezgi Metin-Basat, Bir Arayüz Olarak Kutsal ve Dünyevi Arasında Karagöz Oyunları

Hüseyin Aytuğ Çelik, Geçmişten Günümüze Karagöz Oyunlarının Teknik Dönüşümü

Çağla Yılmaz, Perdenin Arkasında Bir Ömür: Karagöz’ü Bugüne Taşıyanlar veyahut Karagöz Ustalığının Yarını

Nazlı M. Ümit, Türk Kukla Tiyatrosunda Batılılaşma Etkisi: Karagöz Üzerine Tiyatro-İkonografik Bir İnceleme

Gülnaz Çetinkaya, Halk Hikâyesinden Gölge Tiyatrosuna: Karagöz Oyununda Ferhat İle Şirin Anlatısının Dönüşümü

Pınar Karataş, Geçmişten Günümüze Orta Oyunu ve Etkileri.

Gürkan Korkmaz, Dramatik Köy Seyirlik Oyunlarında Hakikatin Performatif Üretimi ve Psişik Gerçeklik

Yücel Özdemir, Anadolu Köy Seyirlik Oyunlarında Pitoresk Estetik

İlayda Yıldırım, Hayalîn Perdesinde Üç Katmanlı Mekân: Ankara Karagöz Müzesi

3. BÖLÜM: DÖNEMLER, İSİMLER, ESERLER

Eren Ekinci, Tanzimat Tiyatrosu’nda Kültürel Dirijizm, Güdümlü Modernleşme

Burak Armağan, Şairlik, Şuur ve Körlük: Aydın Figürünün İnşası Bağlamında Şinasi’nin Şair Evlenmesi

Abide Doğan, Ünlü Bir Tarihçinin Oyunu: Hikâye-i İbrahim Paşa ve İbrahim-i Gülşenî

Murat Koç, Siyasi Hürriyet ve Fert Hürriyeti Bağlamında Namık Kemal’in Tiyatrolarına Bir Bakış

Veysel Şahin, Namık Kemal’in Tiyatro Anlayışı Bağlamında Vatan Yahut Silistre

Sibel Bulut, Ahmet vefik Paşa Uyarlamaları Örneğinde “Kültür Planlaması” ve “Yeniden Yazım” Yöntemi Olarak Uyarlama,

İnci Enginün, Türkçede Shakespeare

Ayşe Demir, Ahmet Mithat Efendi Tiyatrosu Üzerine Bir Değerlendirme

Can Şahin, Türk Edebiyatı Tarihi İçin Bir Düzeltme:

Ahmet Mithat Efendi’ye İsnat Edilen Derebeyleri Ahmet Münif’in mi?

Oğuz Arıcı, Sergüzeşt-i Perviz: Osmanlı’nın Trajik Çağında Tragedyanın Sergüzeşti

Emir Ali Şahin, Direktör Âli Bey

Yasin Yavuz – Salim Çonoğlu, Türk Seyircisi Önünde Oynanan İlk Mensur Dram: Ecel-i Kazâ ve Politik Söylemi

Oğuzhan Karaburgu, Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Millî Tiyatro Anlayışı ve Tarihî Tiyatroları

Can Şen, Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Finten Piyesine “Ucube” Odaklı Bir Bakış

Selçuk Atay, Tezhib-i Ahlâk ve Telâhuk-i Efkâr: Recaizâde Ekrem’in Tiyatro Evreninde Uyum ve Adaptasyon

Macit Balık, Ara Nesil’de Tiyatro

Bilge Ercilasun, Tiyatro, Sahne Sanatları ve Halit Ziya

Esra Sazyek, İbsen’in Nora’sından Cenab Şahabeddin’in Bedia’sına: Körebe’de “Yeni Kadın” Figürü

Rahim Tarım, Mehmet Rauf’un Tiyatro Anlayışı

1. Meşrutiyet Dönemi Türk Tiyatrosu

Mustafa Dere, Stendhal’in Düşünceleri Etrafında Hüseyin Suad’ın Kirli Çamaşırlar Piyesinde Kıskançlık

Müjde Şamiloğlu, İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci’nin Tiyatrolarında Bulvar Komedisi Etkisi

Bilgin Güngör, Toplumcu Türk Tiyatro Edebiyatının Doğuşu: İki Oyun Örneği

Merve Akbaş, Sahnede “Levs”, Mahfillerde Polemik: Şehabettin Süleyman ve Çıkmaz Sokak Piyesi

Gonca Bingöl, Tahsin Nâhid Tiyatrosunda Kadın Temsilleri

Berkay Şen, İkinci Meşrutiyet Döneminde Türkçü Tiyatro

Dinçer Atay, II. Meşrutiyet Devri Türk Tiyatrosu’nda Namık Kemal’in ve

Vatan Yahut Silistre Piyesinin İzini Sürmek

Egemen Ozan Sönmez, Şairin Sahneye Teşrifi:

Mithat Cemal Kuntay’dan Bir Tarihî Tiyatro Örneği Olarak “Kemâl”

1923-1940 Dönemi Türk Tiyatrosu

Emrah Seferoğlu, Türk Tiyatrosunda Türsel Eşik:

Okuma Tiyatrosu (Closet Drama) Bağlamında Metin Üretim Biçimleri

Bünyamin Aydemir, Erken Cumhuriyet’te Dirijist Kültür Rejimi ve Tiyatronun Araçsallaştırılması

M.Fatih Kanter, Reşat Nuri Güntekin’in İlk ve Son Sığınağı: Tiyatro

Erdem Dönmez, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Tiyatroları

Nedim Saban, Halide Edib Adıvar’ın Tiyatrocu Kimliği

Halil İbrahim Yücel, Atatürk Dönemi (1923-1938)

Türk Tiyatrosunda İnkılâp Temsilleri ve Aka Gündüz’ün Mavi Yıldırım’ı

Dinçer Apaydın, Erken Cumhuriyet Dönemi’nde Patronaja Dair Tuhaf Bir Gösterge:

Mediha Mithat Ömer’in En Son Fırçalar Piyesi

Eyyüp Akyüz, Kavuk Devrilirken: Musahipzade Celâl Oyunlarında Toplumsal Çöküşün Sosyolojisi

Arda Korkmaz, Vedat Nedim Tör’ün Kör Piyesinde Çok Sesli Söylem

Alperen Kınık, Musahipzade Celal’in Tiyatro Eserlerinde Folklor

Alev Sınar Uğurlu, Aka Gündüz’ün Cumhuriyet Dönemi’nde Yazdığı Tiyatro Eserleri

İsmail Kekeç, Romancının Sahneyle İmtihanı: Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Tiyatro Serüveni ve Sanat Mücadelesi

Cihan Atakul, Nâzım Hikmet Ran Tiyatrosu ve Politik Tiyatro

1940 Sonrası Türk Tiyatrosu

Ali Göçer, Necip Fazıl Tiyatrosu’nda Mistik Gerilim

Cemile Görhan, Oyun İçinde Oyun: William Shakespeare’in Hamlet ve

Necip Fazıl Kısakürek’in Bir Adam Yaratmak Adlı Tiyatrolarında Çerçeve Anlatım Tekniği

Turhan Koç, Bir Toplumcu Tiyatro Oyunu Olarak Nam-ı Diğer Parmaksız Salih

Haluk Öner, Güzel Kötülüğün Sahnesi: Nahid Sırrı Örik Tiyatrosunda Arzu ve Çözülme

Asena Yağmur Çelik Zongur, Gölgeler’de Sermaye Türlerinin Çatışması

Halide Şeyma Kuzgun, Ahmet Kutsi Tecer’in Satılık Ev Adlı Oyununda Toplumsal Ahlak ve İtibarın Çöküşü

1960 Sonrası Türk Tiyatrosu

Zeynep Nur Tiryaki Korkmaz, Türler Arasılık Bağlamında Faruk Nafiz Çamlıbel’in Şiir ve Tiyatroları

Murat Gür, Cevat Fehmi Başkut’ta Geleneksel ve Modern Değerlerin Çatışması: Büyük Şehir ve Küçük Şehir

M.Doruk Kandemir, Cevat Fehmi Başkut Oyunlarında Bürokrasi, Toplum ve Değişen Hayat

Fatih Sakallı, Sabahattin Kudret Aksal’ın Kral Üşümesi Oyunu

Gonca Gökalp Alpaslan, Modern Türk Tiyatrosunda Gölge Oyunları

Barkın Burak Bingöl, Kore Savaşı’nın Türk Tiyatrosuna Yansımaları

Ali Kurt, Necati Cumalı’nın Oyun Yazarlığı ve Komedi Oyunları:

Kristof Kolomb’un Yumurtası Bağlamında Bir Çözümleme

Gökçen Sevim, Töre ve Namus Söylemi: Necati Cumalı Tiyatrosunda Baskı ve Direniş

Ertan Yıldırım, Türk Tiyatrosunun Bilge Kalemi: Haldun Taner

Ertan Örgen, Oyun Yazarı Adalet Ağaoğlu ve Kozadaki Toplumu

Önder Çakırtaş, Ulusal Bir Shakespeare mi?: Orhan Asena’nın Tiyatro Poetikasında Mit, Tarih ve Dönüşüm

Zuhal Eroğlu Koşan, Yaşamdan Kurmacaya: Orhan Asena’nın Oyunlarında Tarihî Kişiler

Ahmet Can, Yaşama ve Topluma Çetin Altan Tiyatrosuyla Bakmak

Sümeyye Samat Beyaztaş, Aziz Nesin Tiyatrosunda Toplumsal Eleştiri

Mehmet Güneş, Türk Edebiyatında Nehir Tiyatro

Tuba Kıraç, Absürt Tiyatro Örneği Olarak Canlı Maymun Lokantası

Ferda Atlı, Akümülatörlü Radyo’da Karakterlerin İç Dünyası

Arif Yılmaz, Recep Bilginer’in Tiyatrolari ve Tiyatro Anlayışı

Mustafa Karadeniz, Orhan Kemal’in Oyunlarında Melodramatik Unsurlar

2. CİLT

1960 Sonrası Türk Tiyatrosu

Yağmur Yıldırımay – Çimen Günay-Erkol, Modern Türk Tiyatrosunda Erkeklik:

Korku, Toros Canavarı ve Keşanlı Ali Destanı Oyunlarında Erkeklik Normlarının Sosyal İnşası

Jülide Erken, Tiyatro Kahramanı Olarak Nef’î

Filiz Keskin, Türk Tiyatrosunda Türk Mitolojisi ve Şamanlığın İzleri

Mehmet Zeki Giritli, Türk Tiyatrosunun Modernist Kırılımı:

Melih Cevdet Anday Tiyatrosunda Türlerarasılık

Mehmet Akif Öbek, Melih Cevdet Anday

Arzu Özyön, Melih Cevdet Anday’ın Dikkat Köpek Var ve Müfettişler Adlı Oyunlarında Korku, Baskı ve Tutsaklık

İbrahim Özakman, Ayak-Bacak Fabrikası’nı Politik Ekoloji Bağlamında Okuyabilmek

Gizem Ural, Epik Tiyatro Bağlamında Vasıf Öngören’in Oyun Yazarlığı

Didem Ardalı Büyükarman, Suç, Muamma ve Soruşturma: Türk Tiyatrosunda Polisiye Yapının İki Örneği

E.Candan İri, Turgut Özakman’ın Bir Şehnaz Oyun’unda Anlatıcının Metatiyatral İşlevi

Sezen Safi, Modern Dramın Kırılma Noktasında Güner Sümer Tiyatrosu

Semanur Gönül, Aydın Arıt’ın Aya Bir Yolcu Var Oyununda Absürt Unsurlar

Gıyasettin Aytaş, Emine Işınsu’nun Tiyatrolarında Madde ve Ruh Çatışması

Devrim Özbek, Postmodern Bir Shakespeare Yorumu: Başar Sabuncu’nun Bir Ata Krallığım Adlı Oyunu

Nurgül Karakoca, Kıbrıs Türk Tiyatrosunda Bekir Kara

Duygu May , Temsilin Eşiğinde Bir Yazar: Kırmızı Karaağaç’ta Virginia Woolf

Ezgi Özkan- Gökhan Tunç, Ferhan Şensoy Tiyatrosunda Metinler Arası İlişkilerin Kurucu İşlevi:

Üç Kurşunluk Opera Örneği

Tümerkan Turna, Çocuk Tiẏ atrOunda Yazınsal Bir Durak: Nezihe Araz’ın Akıllı Tavşan ve Güçlü Aslan’ı

Âtıf Bedir, Nuri Pakdil’in Tiyatro Eserleri: “Tanrı Tiyatroya Girecek”

Şura Tayran, Ülkü Ayvaz’ın Nihavent Longa Oyununda Tarihsel Tekerrür

Betül İlayda Baran, Yüksel Pazarkaya’nın Mediha’sında Göç Olgusu

Muhammed Hüküm, Bir “Oyun” Olarak Oyunlarla Yaşayanlar

M.Murat Uçar, Murathan Mungan’ın Mezopotamya’sı

Mehmet Emir Kaleli, Memet Baydur Tiyatrosunda Ara Mekân Estetiği

Sema Göktaş, Yazarından İntikam Alan Bir Oyun: Düdüklüde Kıymalı Bamya

İlker Ateş, Behiç Ak’ın Tek Kişilik Şehir Piyesinde Homo Somnians

Gaye Belkız – Yeter Şahin, Divâne Ağaç (Yunus Emre) Oyununda Postmodern Unsurlar

Dursun Şahin, Üstün Dökmen’in Nokta Nokta Hanım’ın Hayatı Adlı Eserinde

Feminist Tiyatro Açısından Kadın Meseleleri

Beste Sarıca, Feminist Tiyatro ve Sevilay Saral

Aycan Gürlüyer, Türk Tiyatrosunda Geçmişin İzleri ve Terk Edilmiş Kadınların Hikâyesi: Unutulan

Züleyha Nurgül Ertuğrul, Mesnevi’den Sahneye Leyla ve Mecnun

Hatice Şaşmaz, Türk Tiyatrosunda İktidar Olgusu

Şebnem Telci Dereli, Gelenekselin Dönüşümü: 2000 Sonrası Türk Tiyatrosunda Oyun Yazarlığı

Hasibe Kalkan, 2000 Sonrası Türk Tiyatrosunda Baba Figürü

4. BÖLÜM: TİYATROYA KAVRAMSAL VE KURAMSAL BAKIŞLAR

Aslıhan Ünlü, Biyografik Dramın Sınırları ve Türk Tiyatrosundan Bir Örnek Üzerine Tartışma

Münip Melih Korukçu, Konvansiyonel Rejide Metinden Sahneye Tiyatro Yönetmenliği

Ufuk Özdağ, İklim Değişikliği Tiyatrosu

Z.Gizem Yılmaz Eriş, ‘Bütün Dünya Bir Sahnedir’: Mekâna-Özgü Oynamak

Başak Ağın, Posthüman Tiyatro ve Performans: Dört Model ve Konumlanma Sorunları

Derya Korkmaz Ataş, Homo Ludens’in En Yalın Hali: Sahnede Bir Başına

Duygu Beste Başer Özcan, Tiyatrove Engellilik: Kuramsal Bir Değerlendirme

Hande Dirim, Yaş ve Tiyatro

Sinem Bozkurt Sancaktaroğlu, Metinden Sahneye: Tiyatro Çevirisine Dair

Veli Kılıçarslan, On Dokuzuncu Yüzyılda İşitsel İçerik Sunan Teknolojik Bir Platform: Théâtrophone

Sevda Arslan, Sesle Kurulan Sahne Türkiye’de Radyo Oyununun Gelişimi ve Anlatı Evreni

5. BÖLÜM: TÜRK TİYATROSUNA EMEK VERENLER

Ozan Kolbaş, Mütareke Döneminde Kurulmuş Bilinmeyen Bir Tiyatro Yazarları Topluluğu:

Temaşa Muharrirleri Cemiyeti ve Nizamnamesi

Oğuzhan Murat Öztürk, Geleneksel Türk Tiyatrosunun Unutulmaz Pişekârı: Küçük İsmail Efendi

Beyhan Kanter, Osmanlı Kadın Dergilerinde Tiyatro Tartışmaları: Modernleşme, Ahlâk ve Kamusal Alan

Aslıhan Keleş Kurtoğlu, Çelişkiler ve İkilemler İçinde: Afife Jale

Engin Keflioğlu, Bedia Muvahhit: Yeni Türkiye’nin Sahnedeki İdeal Kadını (1923–1932)

İbrahim Özen, Silvain’in Şakird-İ Marifeti: Burhanettin Tepsi

Aybüke Uyar, Hatıralardan Müfit Râtip’e Bakmak

Ayşegül Çelik, 1911; Paris, Prens Hamlet ve Kuru Ekmekler

Yakup Öztürk, Darülbedayi’den Şehir Tiyatrosu’na Vasfi Rıza Zobu’nun Hatıraları

Füsun Ataman, Tanzimat Dönemiyle Birlikte Türk Tiyatrosunda Eğlence ve Kanto Geleneği

Fatih Uğur, Peruz Hanım’ın İzinde: Türk Edebiyatında Kanto ve Kantocular

Tuğba Dikici, Mehmet Furkan Dikici, Müzikal Yolculuğumuzun Önemli Durakları

İ. Arda Odabaşi, Tiyatro ile Sinema Arasında: Leblebici Horhor Othello’ya Karşı

İsmail Alperen Biçer, Bozkırda Işıyan Sahne: Halkevleri ve Tiyatro

Duygu Çelik Burkay, Tiyatro Alanında Eşik Bekçiliği ve Meşruiyet Mührü: Baltacıoğlu Örneği

Ayça Odabaşı, Carl Ebert’in Tiyatro Devrimi ve Türkiye

Duygu Dede Gürağaçlıgil , Sahnenin Hafızası: Metin And ve Tiyatro

Anıl Ersoy, Türk Tiyatrosunun Bilge Hocası: Sevda Şener

Özlem Belkıs, Türkiye’de Tiyatro Akademisi ve Özdemir Nutku

Sevi Algan, Tiyatroda Vizyoner Bir Girişim: Tal-Tiyatro Araştırma Laboratuvarı

Ece Yassıtepe Ayyıldız, “Tiyatromuzun Kaşıkçı Elması” Genco Erkal

Kübra Gündoğdu, Osmanlı’dan Günümüze Türk Tiyatro Süreli Yayınlarına Bir Bakış

Ayşegül Şentürk, Türkiye’de Tiyatro Tarihi Yazmak ve Tiyatro Arşivimiz

Canan Olpak Koç, Refik Ahmet Sevengil ve Tiyatro

Ahmet Evis , Burhan Arpad’ın Tiyatro Eleştirmenliği

Mürsade Meryem Kılıç, Üstün Akmen’in Eleştiri Evreni

Erdem Beliğ Zaman, Hususi Teşebbüslerin Türk Tiyatrosu’na Tesiri

Gülçin Üstüntaş, Karadeniz’de Tiyatro ve Turneler

Nedim Saban, Bir Özel Tiyatro Örneği: Tiyatrokare

Özen Yula, Günümüz Türk Tiyatrosu’nda “Yenilenme” Sorunu

Atila Alpöge, Genç İnsan ve Tiyatro: Evet Ama Niçin ve Nasıl?

İbrahim Demirci, Taşradan Merkeze Tiyatro İzlenimleri

Dünya Tiyatrosu

Yeşim Egemen, Ana Hatlarıyla Batı Tiyatrosunun Kökleri ve Gelişimi

Ahmet Sait Akçay, Modern Afrika Draması Üzerine Kısa Bir Giriş

Gökhan Çetinkaya, İran Tiyatrosu

Rahmi Er, Arap Tiyatrosu

Gamze Öksüz – Ümmühan Avşar, Rus Tiyatrosunun Tarihsel Gelişimi ve Modern Tiyatroya Katkıları

Deniz Ece, Modern Azerbaycan Tiyatrosuna Kısa Bir Bakış

Maral Mammedova, Türkmen Tiyatro Geleneğinin Tarihsel Gelişimi ve Kurumsallaşma Süreci

Fatih Yılmaz, Özbek Tiyatrosunun Dünü ve Bugünü

Ecem Gül İlek, Kazak Tiyatrosunun Tarihî Gelişimi

Elfet Zakircanov, Tatar Tiyatrosu

Hatice Sandıkkaya Örücü, Kıbrıs Türk Tiyatrosu

Soruşturma

Abdullah Öztürk

Ali Cüneyd Kılcıoğlu

Cenk Türkkanı

Mahmut Cankıymaz

Naci Taner Büyükarman

Sertaç Sayın

Turgay Korkmaz

Yeşim Özsoy

Sanem Gençalp

Günsu Özkarar

Murat Mahmutyazıcıoğlu

Söyleşiler

Hidayet Sayın ile Tiyatro Üzerine, Konuşan: Özlem Kurt

Ahmet Önel’in Kaleminden Tiyatro ve Tiyatro Yazarlığına Dair Birkaç Not, Konuşan: Nurtaç Ergün Atbaşı

Turhan Yılmaz Öğüt ile Tiyatro Yayımcılığı Üzerine, Konuşan: Koray Üstün

Tanıklıklar

Hazırlayan: Koray Üstün

Nevra Serezli ile Türk Tiyatrosu Üzerine

Suna Keskin ile Tiyatro Yaşamı Üzerine…

Füsun Erbulak, Hazırlayan: Koray Üstün

Salih Kalyon ile Çocuk Ti̇yatrosu Üzerine…

Rahmi Dilligil, Rahmi Dilligil ile Dilligil Ailesinin Türk Tiyatrosuna Katkıları Üzerine…

Melek Baykal ile Ankara Devlet Konservatuarı Üzerine…

Cem Davran ile Darülbedayi Üzerine…

Pınar Çekirge ile Tiyatro İzleyicisi Olmak ÜzerIne…

Bibliyoğrafya

Hazırlayanlar: Gonca Bingöl, Şura Tayran, Semanur Gönül, Aytuğ Kargı, Ayşe Ertürk

Ankaraedebiyat.com.tr

“Bir Kitap Bir Yazar” programı kapsamında konuşacak olan Albayrak, edebiyat dünyamızın önemli simalarından Necip Fazıl Kısakürek’i ele aldığı “Necip Fazıl’ın Eserlerinde Hadis-Hikmet, Estetik ve Toplum” kitabını anlatacak.

23 Mayıs 2026 Cumartesi günkü etkinliğin başlama saati 15.00.

Server’in Kızılay Demirtepe’deki adresinde yapılacak konuşma aynı zamanda vakfın youtube sayfasından da yayınlanacak.

Etkinliği, Server Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Avukat Mehmet Ali Bulut yönetecek. Konuşma Sever’in youtube kanalından canlı olarak da verilecek.

KAZIM ALBAYRAK KİMDİR?

1956 Trabzon/Of doğumludur. İstanbul İmam-Hatip öğreniminin ardından İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü’nden 1980 yılında mezun oldu. 1977 senesinde Yüksek İslâm boykotu dahil muhtelif siyasi olaylara katıldı. Gölge Dergisi 2. Dönem (1978) ve Akıncı Güç Dergisi’nin (1979) çıkarılmasında Salih Mirzabeyoğlu’nun idaresinde çalıştı. Aynı yıl Akıncılar Derneği İstanbul İl Teşkilatı’nda da görev aldı; Salih Mirzabeyoğlu ve Akıncı Güç vesilesiyle Üstad Necip Fazıl’ın yanında ve Büyük Doğu Yayınları’nın hizmetinde bulundu.

1980 Askerî Darbesi’nden sonra gözaltına alındı. 1987 yılında “İlm-i Kelâmın Özü” isimli Osmanlıca’dan sadeleştirdiği eserin muhakkak ilk baskısını yayımladı. Muhtelif yayın organlarında 1988’den itibaren sanattan siyasete uzanan bir yelpazede makaleler kaleme aldı. 1991-1995 yılları arasında önce aylık, sonra haftalık olarak yayımlanan Taraf Dergisi’ni çıkardı ve bu dergideki yazılarından dolayı birçok ceza aldı. 1995 yılında hem dergiden dolayı aldığı kesinleşmiş cezalarından hem de örgüt üyeliği iddiasından tutuklandı. 28 Şubat döneminde yargılamalar cezaya döndü ve 10 yıl cezaevinde kaldı.

Cezaevinden çıktıktan sonra döndüğü İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni 2012 yılında tamamladı. Ardından aynı üniversitenin AUZEF iktisat programını bitirdi. 2016-2018 yılları arasında İstanbul Ticaret Üniversitesi’nde Kamu Hukuku dalında “Necip Fazıl’ın Başyücelik Modelinde Hürriyet Anlayışı” başlıklı yüksek lisans tezini hazırladı. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri bölümünde hadis alanında master çalışmalarını sürdürmektedir.

2007 yılından beri çıkan haftalık Baran Dergisi’nin yayın kurulu üyesidir. Aynı zamanda, 2004 yılından beri yayın hayatında olan Aylık Dergisi’nde yazıları yayımlanmaktadır. Arapça ve İngilizce bilmektedir. Evli ve üç çocuk babasıdır.

(Yazarın özgeçmişi Baran Dergisi’nin web sitesinden temin edilmiştir.)

Bülent Akyürek, kitapta modern insanın düşünsel yorgunluğunu ve arayışını etkileyici bir üslupla ele alıyor. Akyürek, böylece insanı adeta sorgulamaya çağırıyor.

Edebiyatın anlatı türündeki kitap, 288 sayfadan oluşuyor.

CİHADA GİDEMEYEN ADAM’IN TANITIM BÜLTENİNDEN

İnsan, kendini aramakla başlayan yolculuğun sonunda kendine rastlayacağını zanneder.

Bülent Akyürek, Cihada Gidemeyen Adam’da kendi iç âleminde sıkışmış, sürekli düşünen ve bu yüzden parçalanıp duran bir adamın hikâyesini anlatır: doğduğu andan itibaren kendini uyumsuz hisseden, düşünmekten kaçamayan, sıradan hayatın akışına karışamayan bir adamın zihinsel ve ruhsal çözülüşünü… Çocukluğundan bu yana kendini ve varlığı anlamaya çalışırken giderek düşüncelerinin içinde sıkışır, inançla şüphe arasında gidip gelir, dünyayı düzeltme arzusu ile kendi içindeki karanlık arasında dalgalanıp durur. Okudukça ve düşündükçe insanlardan uzaklaşır, yalnızlaşır, kendi içine kapanır, hayatın basit akışını sürdüremeyen birine dönüşür. Zamanla varlık, yokluk, ölüm, anlam, kader gibi meseleler zihninde büyürken gerçeklikle kurduğu bağ zayıflar; zihni çıkışı belirsiz bir labirente dönüşür. Okuyucu bu labirentin içinde dolaşırken bir insanın hem kendini kurmaya çalışmasına hem de aynı anda kendini yıkmasına tanıklık eder. Sonuçta ortaya çıkan şey; bir düşüncenin insanı nasıl tükettiğini, inanç ile akıl arasında sıkışan bir zihnin nasıl parçalandığını ve insanın en sonunda kendi mezarını nasıl kendi içinde aramaya başladığını gösteren yoğun, karanlık ve sarsıcı bir iç yolculuktur.

BÜLENT AKYÜREK KİMDİR?

1969 senesinde Elazığ’da dünyaya gelen Akyürek, 1985’te Ankara’ya yerleşti. Liseyi yarıda bırakan yazar; garsonluk, yazın ve fabrika işçiliği gibi çeşitli işlerde çalıştı.

Genç yaştan itibaren romanları yayımlanan Akyürek’in yazıları ve bazı eserleri Ustura, A’raf, Fesat, Sanal Ördek, Aksak Kurbağa, Son Duvar gibi dergilerde çıktı.

Bülent Akyürek, en bilinen eseri İçinizdeki Öküze Oha Deyin! ‘de kişisel gelişimi İslami kaynaklardan hareketle değerlendirmiştir.

8 Şubat 2026 tarihinde vefat eden Akyürek, Ankara’nın Gölbaşı ilçesine defnedildi.

ESERLERİ

Çöldeki Penguen
İtin Biri
…Ve Tanrı Ağladı
Kadınlar Üzerine Ahmet Abi’nin Gözünden Kaçanlar
Boş Laflar Antolojisi
Yılgın Türkler
Seviyordum Söyleyemedim
Zamanın Efendisi
İçinizdeki Öküze Oha Deyin!
Yağmur Getiren Fırtına
Öğlen Namazına Nasıl Kalkılır?
Mavi Marmara Risalesi
Güzel ve Etkili Susma Sanatı
Cinnetim Cennetimdir
Felsefeden Acil Çıkış

Cihada Gidemeyen Adam

ankaraedebiyat.com.tr

Gerçek Tarih Kültür Sanat ve Medeniyet Araştırmaları Merkezi Derneği (Gerçek Tarih) bünyesinde yayın hayatına devam eden Ankara Edebiyat e-Dergi ile Ankaraedebiyat.com.tr hakkında bilgi veren Ankara Edebiyat Genel Yayın Yönetmeni Talip Işık ve gazeteci-yazar Mehmet Poyraz, kültür ve edebiyat alanındaki çalışmalar üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Samimi bir atmosferde gerçekleşen ziyarette edebiyat, yayıncılık ve kültürel faaliyetler üzerine karşılıklı fikir alışverişi yapıldı. Ankara Edebiyat heyeti, misafirperverliğinden dolayı Serdar Aydın’a teşekkür etti.

Mehmet Poyraz, Serdar Aydın ve Talip Işık.

MEHMET POYRAZ’DAN PAYLAŞIM

Mehmet Poyraz, ziyaretin ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

“Ankara Edebiyat adına Talip Işık Bey ile kıymetli dostlarımızdan Serdar Aydın Bey’i TRT’de ziyaret ettik. İlgi ve alakasına müteşekkiriz. Var olsunlar…”

Ankaraedebiyat.com.tr

KORKU VE TİTREME

“İnanç, aklın sustuğu yerde başlayan bir uçurum mudur?”

Søren Kierkegaard’ın, Hz. İbrahim üzerinden iman, teslimiyet, korku ve vicdan meselelerini ele aldığı  “Korku ve Titreme” eseri, bu hafta Yazar Zahit Borak tarafından değerlendirilecek.

İnsanın Tanrı, kendi benliği ve vicdanıyla yüzleşmesini merkeze alan bu  sohbet programına ilgi duyan herkes katılım sağlayabilir.

NEREDE NE ZAMAN?

16 Mayıs 2026 Cumartesi
Saat: 13:00
Tokat Evi
Menekşe 2 Sokak No:18/5

ZAHİT BORAK KİMDİR?

Aslen Elazığlı olan Borak, Enerji Bir-Sen bünyesinde geçmişte Genel Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı.

Kamuda mühendislik görevinde bulunan Zahit Borak, Türkiye Şeker Fabrikaları’nda çalıştı.

Borak’ın, Mitosera Yayınları’ndan çıkan “Kalabalıklar İçindeki Yalnızlıklar” isimli yayımlanmış bir kitabı bulunuyor.

Türkçemiz, muhteviyatında Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Tatar Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Özbek Türkçesi, Uygur Türkçesi gibi birçok lehçeye sahiptir. Dilimiz Adriyatik’ten Çin Seddi’ne, Kıbrıs’tan Rusya’nın steplerine dek uzanan geniş bir coğrafyaya hükmetmektedir.

Karamanoğlu Mehmet Bey’in tarihî fermanı ile hayat bulan herkesin 13 Mayıs Türk Dil Bayramı kutlu olsun.

TÜRKÇE ÜZERİNE YAPILAN KURULTAYLAR

Türk dilinin zenginliğini ortaya koymak, dilimizi yabancı sözcüklerin etkisinden kurtarmak, Türk lehçeleri arasındaki ilişkileri incelemek gibi amaçlarla dünya genelinde bazı Türk kurultayları yapılıyor. Bunlardan bazıları şunlardır:

– Türk Dil Kurumu tarafından gerçekleştirilen Türk Dili Kurultayları

-Uluslararası Türk Dili Kurultayları

Yarışma Ödülleri

Birincilik Ödülü : 50.000 TL
İkincilik Ödülü : 40.000 TL
Üçüncülük Ödülü : 30.000 TL

Yarışma Şartnamesi

· Yarışmaya 18 yaş ve üzeri herkes katılabilir.
· Yarışmada “konu” serbesttir.
· Şiirlerde tarz ve ekol sınırlaması yoktur.
· Yarışmaya yurt içinden ve yurt dışından Türkçe yazan herkes katılabilir. Ancak şiirlerin Türkiye Türkçesi’yle yazılmaları yahut Türkiye Türkçesi’ne aktarılarak gönderilmeleri gerekmektedir.
· Yarışmaya, seçici kurul üyeleri ve birinci derecede yakınları katılamazlar.
· Yarışmaya her yarışmacı en fazla bir (1) şiirle katılabilir.
· Gönderilen şiirlerin uzunluğu 50 dizeyi aşmamalıdır. Daha uzun şiirler değerlendirme dışı bırakılacaktır.
· Yarışmaya katılacak şiirlerin daha önce hiçbir yarışmada ödül almamış; dergi, kitap, antoloji, gazete ve benzeri herhangi bir yerde (basılı olarak) yayımlanmamış olması gerekmektedir.
· Sadece internet üzerinden başvuru kabul edilecektir. Belirtilen adres üzerinden başvurular yapılmalıdır.
· Eser sahibi mutlaka kendisine bir rumuz belirlemelidir. Rumuzlar, en az 3 (üç) harf ve en az 2 (iki) rakamdan oluşmalıdır. (Örnek: şiir69)
· Yarışmaya gönderilecek şiirlerin mutlaka başlığı olmalıdır.
· Yarışmacılar, www.kultur.bayburt.bel.tr/tr/basvuru adresinden sisteme eserlerini yükleyebilecektir. Kayıt olurken eser sahibi kişisel bilgilerini doğru girmelidir. Yanlış beyandan yarışmacı kendisi sorumlu olacaktır.
· Başvuru süresinin bitiminden sonra gelen eserler değerlendirmeye alınmayacaktır.
· Yarışmacılar, yazdıkları şiirlerdeki düşünce ve fikirlerinden sorumlu olacak, başvuru yaparken bunu kabul etmiş olacaktır.
· Şartnamede belirtilmeyen konularda Seçici Kurul tarafından belirlenecek kararlar geçerlidir.
· Şartnameye uymayan şiirler değerlendirmeye alınmayacaktır.
· Yarışmacılar, ödül alan ve yayınlanmaya uygun bulunan şiirlerinin herhangi bir telif ücreti olmadan Bayburt Belediyesi tarafından hazırlanacak olan her türlü yazılı, görsel ve dijital ortamda yayınlanmasını, yarışmaya katılmakla kabul etmiş sayılacaklardır.
· Yarışma sonuçları sonra 1 Temmuz 2026 tarihinde içerisinde açıklanacaktır.
· Ödül töreni, Dede Korkut Kültür ve Sanat Şöleni kapsamında gerçekleştirilecek olan şiir dinletisinde yapılacaktır.
· Geçerli bir mazereti olmaksızın ödül törenine katılmayanlar ödülden vazgeçmiş sayılırlar.

Koordinasyon & Sekretarya:

Talat Ülker (0507 756 2929)
Fatih Dündar (0533 254 8179)

Yarışma Jürisi:

· Mehmet Nuri Parmaksız – (İLESAM)
· İmdat AVŞAR – (Türk Edebiyatı Dergisi)
· Murat OKUTMUŞ – (Bayburt Postası Gazetesi)
· Selami ŞİMŞEK – (Ay Vakti Dergisi)
· Sündüs ASLAN AKÇA – (Kümbet Dergisi)
· Osman ORUÇ – (Bayburt Üniversitesi)
· Sinan TERZİ – (Söğüt Dergisi)

Herkesin katılımına açık ve ücretsiz gerçekleşecek söyleşide Üstün Dökmen’in “Mandal” adlı romanını değerlendirilecek. “Vasata İnat, Yaşasın Edebiyat”

Üstün Dökmen Kimdir?

1954 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Üstün Dökmen’in annesi İstanbullu, babası Erzurumlu, kendisi Ankaralıdır. 1971 yılında Ankara Cumhuriyet Lisesi’ni bitirdi. Sosyal bilimlere ilgi duyuyordu, ancak Üniversiteye giriş sınavlarında aldığı puan ziyan olmasın diye Hacettepe Üniversitesi Fizik Bölümü’ne kaydoldu. Üçüncü sınıfa gelince fiziğin kişiliğine uygun olmadığını fark etti.

Giriş puanı ziyan olmamıştı fakat, ömür boyu fizikle uğraşırsa kendisinin ziyan olacağını anladı. Yeniden üniversite sınavlarına girerek Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü’ne geçti. Bu bölümden mezun oldu ve aynı bölümde Uygulamalı Psikoloji (Klinik Psikoloji) alanında master yaptı. Psikolojik danışma ve rehberlik alanında 1986 yılında doktora, 1988 yılında doçentlik, 1995’te ise profesörlük derecesi aldı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyeliği yaptı.

Televizyon programlarıyla geniş kitlelere ulaşmış, özellikle “Küçük Şeyler” adlı programla tanınmıştır. Hâlen YouTube’da “Bir Şeyler TV” adlı kanalda hikâye anlatıcılığı yapmakta ve hem kitaplarıyla hem konferanslarıyla, psikoloji, sanat, iletişim alanlarında insanların ruhuna temas etmeyi sürdürmektedir.

Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamaya göre;

Bu dönüşümün akademik düzeyde ele alınması ve disiplinler arası bir bakış açısıyla değerlendirilmesi amacıyla “Dijital Çağda Türkçe Bilgi Şöleni” düzenleniyor.

Türk Dil Kurumu ile Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi iş birliğinde Karaman’da düzenlenecek olan bu bilimsel etkinlikle; dijital çağda Türkçenin kullanım biçimlerinden yapısal değişimlerine, yeni medya ortamlarından yapay zekâ teknolojilerine kadar geniş bir yelpazede dil-kültür ilişkisi ele alınacak.

Dijital iletişim araçlarının yaygınlaşması, Türkçenin kullanım alanlarında ve anlatım biçimlerinde dikkate değer bir hareketliliği beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda bilgi şöleni; Türkçenin dijital ortamlardaki görünürlüğü, dilin dönüşen yapısı ve kültürel kimlik ile olan ilişkisini bilimsel bir perspektifle değerlendirmeyi hedefliyor.

ETKİNLİK PROGRAMI

“Dijital Çağda Türkçe Bilgi Şöleni”, 13 Mayıs Türk Dil Bayramı’nda başlayacak ve iki gün sürecek. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Yunus Emre Yerleşkesi’nde düzenlenecek etkinlikte akademisyenler, araştırmacılar ve alan uzmanlarının katılımıyla Türkçenin dijital çağdaki konumu çok yönlü biçimde değerlendirilecek.

Ödülü bu yıl Clara Dupont Monod’un Taşların Anlattığı adlı romanı kazandı.

Roman 2024 yılında İletişim Yayınları Bahadırhan Bozkurt çevirisiyle yayımlamıştı.

TAŞLARIN ANLATTIĞI KİTABININ KONUSU

Taşların Anlattığı, bir ailenin Fransa’nın ücra bir köyündeki sessiz sakin hayatının ansızın nasıl dönüştüğünü anlatan dokunaklı bir kitap.

Tombul yanaklı, kara gözlü, tatlı mı tatlı bir bebeğin doğumu nasıl olur da aile trajedisine dönüşür? Çocuklarının gözlerinin önünden koskocaman bir portakalı geçirip de hiçbir tepki alamayan anne ve babanın, gittikleri doktordan onun hiç gelişmeyeceğini, göremeyeceğini, yürüyemeyeceğini ve muhtemelen birkaç sene içinde öleceğini öğrenmesiyle başlıyor her şey. Ailenin ilk iki çocuğunun hayatı da bu engelli bebeğin gelişiyle sarsılıyor. Ağabey bebeği sahiplenip bağrına basıyor, asla onsuz yapamıyor; kız kardeşin bebeğe karşı hissettiği öfke ve nefretse giderek büyüyor. Bu uyumsuz çocuğun ölümünden sonra dünyaya gelen yeni bir çocuk, yıllar içinde yıpranan aileyi tekrar bir araya getirmeye çalışıyor. Ve evin duvarlarındaki, avlusundaki taşlar tanık oluyor tüm yaşananlara.

Clara Dupont-Monod’nun yazarlığındaki ustalık, çok trajik durumları hiç romantize etmeden, sakin sakin, duyguları sömürmeden anlatabilmesinde saklı.

“Şiirsel, şefkatli, narin; Taşların Anlattığı hem trajik hem de ışıl ışıl bir kitap. Hayata muhteşem bir övgü.”
Le Figaro

CLARA DUPONT MONOD KİMDİR?

7 Ekim 1973’te Paris’te doğdu. Edebiyat öğrenimi gördü ve Sorbonne’dan eski Fransızca alanında yüksek lisans aldı. Mezuniyetten sonra Cosmopolitan dergisinde çalışmaya başladı. Ardından Marianne dergisine geçti. Burada kültür sayfasının yayın yönetmenliğine yükseldi. Radyoda, RTL’de söyleşi programları yaptı. Daha sonra televizyonculuğa geçti ve çeşitli kanallarda kültür programları hazırladı, bir yandan da gazetelerde ve dergilerde edebiyat yazıları yazmayı sürdürdü. Medyada kültür alanında yaptığı işlerle olduğu kadar, romancı olarak da tanındı. İlk romanı Eova Luciole 1998’de yayımlandı. Bunu La folie du roi Marc (2000), Histoire d’une prostituée (2003), Nestor rend les armes (2011), Le roi disaitque j’étais diable (2014), La Révolte (2018) adlı kitapları izledi. Bu kitaplarıyla Fransa’daki önemli edebiyat ödüllerinin, Prix Goncourt’un ve Prix Femina’nın kısa listelerine seçildi. İletişim Yayınları tarafından Türkçe yayımlanan kitapları: Taşların Anlattığı (2024), Juette’in Tutkusu (2025) ve Yüzleşme’dir (2026). Taşların Anlattığı’yla Prix Femina’yı, Prix Landerneau’yu ve Prix Goncourt des lycéens’i kazandı.

Tomris Uyar Öykü Armağanı, öykü türünün genç okur kuşaklarına sevdirilmesini, genç öykü yazarlarının cesaretlendirilmesini ve öykü yayıncılığımızın nitelikli yapıtlarla beslenmesini amaçlıyor. Öyküleri, gün dökümleri ve denemeleriyle edebiyatımızda özgün bir yer edinen Tomris Uyar’ın adını taşıyan bu armağan, yazarın edebiyatımıza kazandırdığı etik, dil ve anlatı mirasını yaşatmayı hedefliyor.

SON BAŞVURU GÜNÜ 15 AĞUSTOS

2026 Tomris Uyar Öykü Armağanı Şartnamesi kapsamında armağan, basıma hazır öykü dosyalarına veriliyor. Başvuracak yazarların 40–50 A4 Word sayfası uzunluğunda, Times New Roman 12 punto, 1,5 satır aralığıyla hazırlanmış öykü dosyalarını özgeçmişleriyle birlikte 15 Ağustos 2026 akşamına kadar belirtilen e-posta adresine göndermeleri gerekiyor. Bu tarihten sonra gönderilen dosyalar değerlendirmeye alınmayacak.

Armağan sonuçları Kasım 2026 başında açıklanacak, ödül töreni ise Kasım 2026 ortasında gerçekleştirilecek. Yazı-Yorum Dergisi tarafından düzenlenen Tomris Uyar Öykü Armağanı’na değer görülen öykü dosyası, Alakarga Yayınları tarafından kitap olarak yayımlanacak. Yazar ile yayınevi arasında yazım sürecine ilişkin uyuşmazlık yaşanması durumunda yayınevi, söz konusu kitabı basmama hakkını saklı tutuyor.

Seçici kurulda Faruk Duman, Zeynep Eşin, Derya Sönmez ve Kenan Şahbaz yer alıyor. Başvuru adresi ise tomrisuyaroykuyarismasi@gmail.com

Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamaya göre; Günümüzde dijitalleşmenin etkisiyle dilde yaşanan erozyona karşı bilinçli ve nitelikli içerik üretimini önceleyen bu girişim; çocukların dil becerilerini geliştirmeyi, çocuğa görelik ilkesiyle onlara estetik bir duyarlık kazandırmayı ve sağlıklı bir kültürel kimlik inşasını desteklemeyi amaçlıyor.

Türk Dil Kurumu, dilin yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kültür aktarımının en güçlü taşıyıcısı olduğu kabulüyle bu alanı kurumsal öncelikleri arasına dâhil etti. Söz konusu yaklaşım doğrultusunda çocukların Türkçenin zengin söz varlığıyla erken yaşta buluşması ve millî değerleri edebiyatın estetik diliyle özümsemesi esas alınmaktadır. Böylece kuşaklar arası kültürel bağın korunması ve dilin bir kimlik unsuru olarak güçlendirilmesi hedefleniyor.

TANITIM TOPLANTISI 8 MAYIS’TA

Bu kapsamda düzenlenecek olan “Türk Dil Kurumu Çocuk Yayınları Tanıtım Toplantısı”, 8 Mayıs 2026 tarihinde saat 10.00’da Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi’nde bulunan Atatürk Konferans Salonu’nda gerçekleştirilecek. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığının katılımlarının öngörüldüğü program, çocuk edebiyatı alanında nitelikli, güvenilir ve pedagojik açıdan tutarlı yayıncılığın önemine dikkat çekiyor.

Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan Tacettin Şimşek’in Rengine Kavuşan Şehir, Ülkü Demiray’ın Hayal Et Vadisi ve Ayşegül Sözen Dağ’ın Çocuk Olma Sırası adlı eserleri; yerli ve millî unsurları önceleyen, çocuğa görelik ilkesiyle dil gelişimini destekleyen içerikleriyle öne çıkıyor.

KARBEYAZ OKULLU OLDU GÖSTERİLECEK

Program kapsamında, ilkokul öğrencilerinin katılımıyla Rengine Kavuşan Şehir kitabında yer alan “Karbeyaz Okullu Oldu” adlı hikâyenin çizgi film gösterimi gerçekleştirilecek; böylece Türk Dil Kurumunun çocuk yayıncılığına getirdiği yenilikçi yaklaşım, minik okurlar ve eğitim camiası nezdinde takdire sunulacak.

Etkinlik, çocuk edebiyatının dil bilinci oluşturmadaki ve toplumsal kültürü yarınlara taşımadaki kritik rolünü vurgulayan bir buluşma niteliği taşıyor.

“Güzel İnsan İdealini Çocuklarımızla Buluşturduk”

7 Güzel Çocuk kitap setinin koordinatörü Doç. Dr. Mesut Koçak şunları söyledi; “Bu kitaplar klasik bir biyografik anlatı olmanın ötesinde hazırlandı. Çocuklarımızın hayal dünyasına dokunmak; Yedi Güzel Adam’ın düşünce dünyasını, kavramlarını ve taşıdığı değerleri daha anlaşılır bir dille aktarmak amacıyla kaleme alındı. Bu çalışma, sadece Yedi Güzel Adam’ı tanıtmak değil; onların temsil ettiği güzel insan idealini çocuklarımızla buluşturmak açısından da kıymetli. İnşallah hayra vesile olur.” dedi. Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhammed Fatih Andı ise, “7 Güzel Çocuk” inşallah Sultanbeyli Belediyesi için de İstanbulensis gibi güzel başlangıcın vesilesi olur. Çocuk edebiyatı onca yazılıp çizilmesine rağmen çok da dolduramadığımız alanlardan birisi. Bu alanda ne kadar çok eser üretirsek o kadar faydalı bir iş yapmış oluruz.

“Hayranlıkla Baktığım Bir Proje

”Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şube Başkanı Mahmut Bıyıklı, “‘7 Güzel Çocuk’ projesi de hayranlıkla baktığım bir proje. 7 Güzel Adam’ın ortaokullarımızda tanınması adına çok kıymetli bir proje. Sultanbeyli Belediyesi öncü ve örnek çalışmalar sergiliyor” İfadelerini kullandı. Oyuncu-Yönetmen Recep Çavdar, “7 Güzel Çocuk projesi beni heyecanlandırdı. Bu projeden hareketle, ‘Neden 7 Güzel Genç temalı bir tiyatro oyunu yazmayayım diye düşündüm. Bu anlamda birbirimizi besliyor, birbirimizden etkileniyor ve yeni çalışmalar için ilham alıyoruz. Bu kıymetli çalışmalara öncülük eden Sultanbeyli Belediye Başkanımız Ali Tombaş’a teşekkür ediyorum” dedi. Şair Yazar Bestami Yazgan ise, “7 Güzel Adam’ı biliyorduk ama bu 7 güzel adam nasıl 7 güzel çocuktu diye merak ediyorduk. Bu projeyle bu soruya cevap verilmiş oldu.” diye konuştu.

Fatih Sultan Mehmed denildiğinde tarih sahnesinin önünde duran büyük hükümdar belirir: İstanbul’un kapılarını açan, çağların akışını değiştiren, devlet aklını imparatorluk ufkuna taşıyan kudretli bir padişah… Fakat bu büyük hükümdarın yalnızca kılıçla, surlarla, toplarla ve fetihlerle anlatılması eksik kalır. Çünkü Fatih, aynı zamanda kelimenin ikliminde yürüyen, şiirin ince yollarında dolaşan, “Avnî” mahlasıyla gönül dünyasını mısralara emanet eden bir edebiyatçı şair sultandır.

Onun şahsiyetinde iki büyük damar birleşir: biri cihan hâkimiyeti ülküsünü taşıyan devlet adamlığı, diğeri ise aşkı, güzelliği, faniliği ve hakikati sezebilen sanatkâr ruhudur. Bu yüzden Fatih’i yalnızca fetheden bir hükümdar olarak değil, fethettiği şehri ilim, kültür, sanat ve edebiyatla yeniden inşa eden bir medeniyet mimarı olarak da görmek gerekir.

“Hüner bir şehir bünyad etmektir 

 Reaya kalbin âbâd etmektir.” 

Fatih’in şiirlerinde hükümdarane bir ses kadar, insanî bir ürperti de vardır. Devlet meydanlarında irade, kararlılık ve kudretle görünen bu şahsiyet, şiirde bazen bir âşık, bazen bir derviş, bazen de dünyanın geçiciliğini bilen hikmetli bir gönül olarak karşımıza çıkar. Onun “Avnî” mahlası da bu açıdan anlamlıdır. Avnî, yardım eden, yardımcı olan demektir. Bir padişahın kendisine böyle bir mahlas seçmesi, yalnızca edebî bir tercih değildir, aynı zamanda ruh dünyasının da işaretidir. O, hükmeden olduğu kadar hizmet eden, fetheden olduğu kadar imar eden, buyuran olduğu kadar anlam arayan bir sultandır.

Fatih Sultan Mehmed, Osmanlı padişahları içinde divan sahibi ilk sultanlardan biri olarak edebiyat tarihimizde özel bir yere sahiptir. Onun şiirleri, saltanatın gölgesinde kalmış rastgele denemeler değildir. Aksine klasik Türk şiirinin mazmunlarını, aşk anlayışını, tasavvufî çağrışımlarını ve estetik dilini bilen bir şairin kaleminden çıkmıştır. Bu şiirlerde kimi zaman sevgilinin yüzü, kimi zaman gül ve bülbül, kimi zaman aşkın gam çölü, kimi zaman da faniliğin sarsıcı hakikati görünür.

“Subh gibi sâdık olduğum gam-ı aşkında ben

Gün gibi rûşen durur ey mâh-ı tâbânım sana”

Fatih’in şiir dünyasına bakıldığında aşkın merkezî bir yer tuttuğu görülür. Fakat bu aşk yalnızca beşerî bir heyecan olarak anlaşılmamalıdır. Klasik şiirde aşk, insanı incelten, kalbi derinleştiren, varlığın sırrına yaklaştıran bir tecrübedir. Avnî’nin mısralarında da aşk, kimi zaman bir hükümdarın tahtından daha geniş, kimi zaman bir âşığın gönlünden daha yakıcıdır:

“Şah-ı ışkam gam beyabanı bana kişver yeter

Ateş-i ahum liva-yı ejderha-peyker eder.”

Bu beyitte Fatih, “aşkın şahı” olduğunu söyler. Fakat onun ülkesi artık fethedilmiş topraklar değil, “gam beyabanı”dır. Yani aşkın çölü ona memleket olarak yeter. Bu ifade, bir cihan padişahının şiirde nasıl başka bir iklime geçtiğini gösterir. Devletin sultanı olan Fatih, şiirde aşkın sultanıdır. Saltanat burada dış dünyadan iç dünyaya taşınır.

Avnî’nin şiirlerinde aşk kadar fanilik duygusu da güçlüdür. Dünya güzellikleri kalıcı değildir; bahar geçer, lale solar, güzellik elden gider. Onun meşhur “elden gider” redifli şiiri bu bakımdan yalnızca bir gazel değil, aynı zamanda hayatın geçiciliğine dair derin bir hatırlatmadır:

“Sâkiyâ mey sun ki bir gün lâlezâr elden gider

İrüşür fasl-ı hazan bâg ü bahâr elden gider”

Bu mısralarda bahar ile hazan karşı karşıyadır. Lale bahçesi güzelliğin, bahar canlılığın ve neşenin sembolüdür; fakat hazan gelince bütün bu süsler kaybolur. Fatih burada sadece tabiatı anlatmaz; insan ömrünün de aynı kanuna bağlı olduğunu hissettirir. Gençlik, güzellik, iktidar, şöhret ve dünya nimetleri kalıcı değildir. Hepsi bir gün “elden gider.”

Bu düşünce aynı şiirde daha açık bir hikmet tonuna dönüşür:

“Gırra olma dilberâ hüsn ü cemâle kıl vefa

Baki kalmaz kimseye nakş ü nigâr elden gider”

Burada güzelliğe güvenmeme öğüdü vardır. Çünkü süs, nakış, yüz güzelliği ve dış görünüş insana ebedî olarak verilmiş değildir. Bu mısralar, Fatih’in şiirinde yalnızca aşkın değil, ahlaki ve hikemî bir bakışın da bulunduğunu gösterir. Dünyanın geçici oluşunu bilen bir hükümdarın, şiirde böylesine ince bir ikazda bulunması dikkat çekicidir.

Fatih Sultan Mehmed’in edebî kişiliğinin arkasında güçlü bir kültür zemini vardır. O, yalnızca savaş meydanlarında yetişmiş bir komutan değildir. O, İlme, kitaba, dile, felsefeye, tarihe ve sanata ilgi duyan geniş ufuklu bir hükümdardır. İstanbul’u fethettikten sonra onu yalnızca siyasi merkez yapmakla yetinmemiş, şehri âlimlerin, şairlerin, sanatkârların, müderrislerin ve düşünürlerin buluştuğu büyük bir kültür merkezine dönüştürmüştür. Onun çevresinde çok sayıda şairin bulunması, bazılarına maaş bağlanması, sarayda şiir ve edebiyat meclislerinin oluşması bu yönünü açıkça gösterir.

Bir hükümdarın şairleri himaye etmesi, yalnızca kişisel zevk meselesi değildir. Bu, medeniyet kurma iradesinin bir parçasıdır. Çünkü devletler kılıçla kurulur; fakat kalemle kalıcı olur. Şehirler fethedilebilir, fakat ruhları ancak ilim, sanat ve edebiyatla inşa edilir. Fatih’in büyüklüğü de buradadır. O, İstanbul’un surlarını yıktıktan sonra, kelimenin ve düşüncenin kapılarını açmıştır.

Avnî’nin şiirlerinde Hz. Peygamber sevgisi de önemli bir yer tutar. Divanındaki naat mahiyetindeki beyitler, onun inanç dünyasının şiirle nasıl birleştiğini gösterir:

“Yüzün meh-i îd ser-i zülfün şeb-i İsrâ

Gamzen yed-i Mûsa leb-i lâ’lün dem-i Îsâ”

Bu beyitte klasik şiirin sembol dünyası, peygamberler tarihinin çağrışımlarıyla iç içe geçer. Yüz bayram ayına, saç Miraç gecesine, gamze Hz. Musa’nın eline, dudak ise Hz. İsa’nın nefesine benzetilir. Bu imgeler, Avnî’nin yalnızca duygulu değil, aynı zamanda kültürel derinliği olan bir şair olduğunu gösterir.

Yine aynı şiirden şu beyit, onun sanat anlayışındaki inceliği ortaya koyar:

“Bu hüsn-ü Hudâyî ki Hudâ sana virüpdür

Mânî-i cihân yazmadı tasvîrüne hem-tâ”

Burada güzellik, ilahî bir armağan olarak görülür. Şair, yeryüzünün en büyük nakkaşının bile bu güzelliğe denk bir suret çizemeyeceğini söyler. Avnî’nin şiirinde güzellik, yalnızca görünen bir şekil değil, ilahî kaynağa uzanan bir işarettir.

Fatih’in şiirlerinde hükümdarlıkla kulluk arasında da dikkat çekici bir gerilim vardır. O, dünya üzerinde sultan olsa da şiirde aşkın ve hakikatin karşısında kul olmayı bilir:

“Bir şâha kulam ki, kulu sultan-ı Cihan’dır

Mihri ruhı şemsi feleğe nur feşandur”

Bu beyitte sultanlık ters yüz edilir. Cihan sultanı olan kişi, gönül dünyasında daha yüce bir şaha kuldur. Bu ifade, klasik şiirin aşk anlayışı içinde okunabileceği gibi, tasavvufî bir teslimiyetin de işareti olarak değerlendirilebilir. Fatih’in şiirlerindeki derinlik, tam da bu çok katmanlı anlam yapısından doğar.

Avnî’nin şiir dili, döneminin imkânları içinde sade, açık ve anlamı önceleyen bir çizgiye sahiptir. Elbette klasik edebiyatın mazmunları, mecazları ve sembolleri şiirlerinde yer alır; fakat o, sözü yalnızca sanat göstermek için kullanmaz. Onun mısralarında fikir, duygu ve estetik birlikte yürür. Bu yüzden Avnî, yalnızca “şiir yazan bir padişah” değil, şiirin ne olduğunu bilen bir sanatkârdır.

Fatih Sultan Mehmed’in edebî yönünü anlamak, onun tarihî kişiliğini de daha doğru kavramamızı sağlar. Çünkü şiir, insanın iç dünyasını ele verir. Surların önünde kararlı duran hükümdar ile gazellerinde aşkın gam çölünü ülke bilen şair aynı kişidir. Bu birliktelik, Fatih’i daha derin ve daha zengin bir şahsiyet hâline getirir. Onda akıl ile hayal, kudret ile zarafet, devlet ile sanat, fetih ile hikmet aynı merkezde buluşur.

Sonuç olarak diyebiliriz ki  Fatih Sultan Mehmed, yalnızca İstanbul’u fetheden büyük hükümdar değil, aynı zamanda kelimenin imkânlarını bilen, şiirin inceliğini duyan, güzelliğin ve faniliğin farkında olan bir şair sultandır. “Avnî” mahlasıyla yazdığı mısralar, onun gönül dünyasından bize kalan zarif izlerdir. Kılıcıyla çağ değiştiren Fatih, kalemiyle de ruhunun derinliklerini tarihe bırakmıştır.

Onu büyük yapan yalnızca fethettiği şehirler değil; kurduğu medeniyet ufkudur. Ve bu ufkun içinde şiirin, sanatın, ilmin ve hikmetin özel bir yeri vardır. Fatih’i anlamak isteyenler, surların önündeki toplara baktıkları kadar, Avnî’nin mısralarındaki iç sese de kulak vermelidir. Çünkü bazen bir hükümdarın en derin tarafı, fetih meydanlarında değil, bir gazelin sessiz beyitlerinde saklıdır.

Fatih Sultan Mehmed Han’ın 545. vefat yıl dönümü vesilesiyle, çağ açıp çağ kapatan bu büyük cihan sultanını rahmet, minnet ve hürmetle yâd ediyorum.

İlmi, irfanı, sanatı ve fetih ruhunu aynı potada eriten bu müstesna şahsiyet, yalnızca bir devrin değil, asırlar boyu sürecek bir medeniyet tasavvurunun da mimarı olmuştur. Mayısın son haftası İstanbul fetih(29 Mayıs) vesilesiyle İstanbul, Fetih ve Fatih Sultan Mehmed’in çok yönlü şahsiyetini daha geniş bir perspektiften ele alacağız.

Organizasyon Komitesinden alınan bilgiye göre;

Bugüne kadar İstanbulensis Şiir Festivali kapsamında 60 farklı ülkeden 130 yabancı şair ve Türkiye’den 170 şair Sultanbeyli’de ağırlandı. Bu yönüyle festival, yalnızca ilçenin değil; İstanbul’un ve ülkemizin kültür hayatında da güçlü bir iz bıraktı.

Festivale geçtiğimiz yıl 10 yerli, 4 yabancı şair katıldı. Bu yıl ise ana programda 13 yerli, 4 yabancı şairin, farklı programlar ve buluşmalar kapsamında ise 30’un üzerinde şairin iştirak edeceği bildirildi. Bu festivalle şiirin Sultanbeyli’de daha güçlü yankılanması; gençlerimizin şiirle, edebiyatla ve düşünceyle daha sağlam bir bağ kurması hedefleniyor.

TÜRKİYE’DEN VE DÜNYADAN BİRÇOK ÖNEMLİ İSİM İŞTİRAK EDECEK

Açılışı 6 Mayıs Çarşamba günü saat:19:00 da Aydos Kalesi’nde yapılacak olan festivale katılacak şairlerin ismleri ise şöyle;

Türkiye: Ali Bal, Ali Günvar, Atilla Yaramış, Bilal Can, Celâl Fedai, Eray Sarıçam, Hüseyin Atlansoy, Leyla Arsal, Ömer Hatunoğlu, Ömer Yalçınova, Sevgi Yerlioğlu Demirci, Yunus Emre Altuntaş, Zeynep Arkan

Tataristan: Gülnaz Cihan

İran: Hamid Ahmedzade

Filistin: Semir Mahmud Atiye

Irak: Suphi Saatçi

ankaraedebiyat.com.tr

Bu sayıda İsmail Karakurt, Nazım Payam, Salim Nizam, Recai Özcan, Ersin Özarslan gibi birçok ismin yazıları yer aldı.

Bu sayıda bulunan isimler ve yazı başlıkları şu şekilde: 

İsmail Karakurt – Tabiat Günlüğü: Büyü İçinde Yuvarlanıyor İlkyaz

Merve Sevde Selvi – Bana Kimse

Nazım Payam – Ben Kokusu

İdris Nebi Uysal – İki Günlük Dünya

Salim Nizam – Hacı Yusuf’un Seksen Bir Gecesi

Suavi Kemal Yazgıç – Bülent Akyürek’in Yırtıcı Mirası

Recai Özcan – Sonrası…

Durmuş Beyazıt – Yokluklar

Ersin Özarslan – İl Tutma Vasfında

Zeynep Karaca – Prof. Dr. Abdullah Uçman’la Saatleri Ayarlama Enstitüsü Üzerine 20 Ders Hakkında Bir Söyleşi

Abdullah Uçman – Mahur Beste Üzerine Notlar

Yunus Alıcı – Prof. Dr. İnci Enginün ile Çağdaş Türk Edebiyatı Üzerine

Adnan Gül – İyi ki Böyle Buyurdunuz

Yunus Emre Altuntaş – Modern Şiirde Poetik Bir Kırılma Olarak Paul Valéry

Orhan Tepebaş – Anafor

Sadettin Özçelik – Dede Korkut Kitabı’ndaki Üç Kahramanın Adını Yeniden Okumak: Begel, Busat, İmran

Sibel Oğuz – Han’ın Arka Kapıları

Gürol Pehlivan – O

Gülüzar Yücel – Günlük Üç Yüz Kelimeyle mi Konuşuyoruz?

Tarık Özcan – Hürrem Sultan

Ayşe Ünüvar – Kimse Bir Şey Bilmiyor, Herkes Her Şeyi Biliyordu

Abdurrahman Günay – Çok Eskiden…

Cantürk Coşkun – Minnettar

Kitaplık

İsa Gürler – Akademide Bir Tevarüs Hikâyesi: Meslekte 40. Yılı İçin Öğrencilerinden Prof. Dr. İbrahim Şahin’e Armağan

Ferahfeza Erdoğan – İstanbul Öyküleri

Uluslararası Öykü Günleri Derneği ile Çankaya Belediyesi işbirliğiyle düzenlenen Başkent Ankara Öykü Günleri, öykü, edebiyat, felsefe ve sanatın farklı disiplinlerini bir araya getirecek.

Etkinlikler Nazım Hikmet Kültür Merkezi ile Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi bünyesindeki Sabahattin Ali Salonu’nda gerçekleştirilecek.

ÜÇ GÜNE YAYILAN ZENGİN PROGRAM

Programın ilk günü olan 8 Mayıs’ta, dijitalleşme çağında okur tanımları, edebiyatın hakikatle ilişkisi ve disiplinlerarası tartışmalar öne çıkıyor. Gün içinde ayrıca Ankara Fotoğraf Sanatçıları Derneği (AFSAD) sergi açılışı da yer alıyor. Akşam bölümünde ise açılış konuşmalarının ardından “Sözün Toprağında Bir Çınar: Yaşar Kemal” başlıklı sunum, öykü okumaları ve müzik dinletisi gerçekleştirilecek.

9 Mayıs Cumartesi günü, öykü okumalarıyla başlayacak etkinlikler; “okumanın birlikte kurulan hafızası”, “Ankara’nın öykü renkleri” ve göç temalı anlatılar üzerine panellerle devam edecek. Günün son oturumunda ise resim, fotoğraf ve heykel gibi sanat dallarının öyküyle ilişkisi ele alınacak

10 Mayıs Pazar günü programı, öykü okumalarıyla açılacak; “kitle kültürü ve sanatın direnci”, “metinden görüntüye anlatımın dönüşümü” ve sinema-öykü ilişkisi gibi başlıklarla devam edecek. Kapanış oturumunda Anadolu’dan sinemaya uzanan hikâye anlatıcılığı tartışılacak.

GENİŞ KATILIMLI KÜLTÜR-SANAT İŞBİRLİĞİ

Etkinliğe çok sayıda kurum ve kültür-sanat yapısı destek veriyor. Bunlar arasında Ankara Kent Konseyi, AKK Kültür Sanat Meclisi, Ankara Kültür Sanat Platformu, Anadolu Sanat Tarihçileri Derneği ve Kıbrıs, Balkanlar, Avrasya Türk Edebiyatları Kurumu Derneği yer alıyor.

Ayrıca bağımsız yayın ve medya yapıları olan Öteki Eleştiri, Karnavaldergi, Kıyı Kültür Sanat Dergisi, Detay Sanat, Çay Arası TV ile Rene Yazı Evi, Teşup Kitabevi ve Hotel Cinnah da destekçiler arasında bulunuyor.

EDEBİYATIN ÇOK KATMANLI BULUŞMASI

Başkent Ankara Öykü Günleri, yalnızca öykü okumalarıyla sınırlı kalmayan; düşünsel tartışmaları, disiplinlerarası etkileşimi ve kolektif üretimi merkeze alan yapısıyla dikkat çekiyor. Üç gün boyunca yazarlar, akademisyenler, sanatçılar ve okurlar aynı zeminde buluşarak edebiyatın bugünü ve geleceği üzerine söz kuracak.

PROGRAMDA ÖNE ÇIKAN İSİMLER

Başkent Ankara Öykü Günleri, edebiyat ve sanat dünyasından çok sayıda ismi bir araya getiriyor. Programda yazarlar Gürsel Korat, Barış İnce, Fadime Uslu, Abdullah Ataşçı ve Ethem Baran yer alıyor. Etkinlikte ayrıca ünlü yönetmen Ezel Akay ve ünlü heykeltıraş Mehmet Aksoy da katılımcılar arasında bulunuyor. Akademi ve edebiyat eğitimi alanından Beliz Güçbilmez ile Çiğdem Ülker de programda yer alan isimler arasında.

Programda ayrıca İnci Gürbüzatik, Adnan Gerger, Nizamettin Uğur, Fatih Atila, A. Galip, Ahmet Antmen, Metin Turan, Kerime Şenyücel ve Zafer Köse, Mehmet Özer gibi çok sayıda önemli isim de bulunuyor

ÇOCUKLAR BU YIL DA UNUTULMADI

Başkent Ankara Öykü Günleri’nde, çocuklara yönelik etkinlikler bu yıl da programın önemli bir parçasını oluşturuyor. Uluslararası Öykü Günleri Derneği ile Çankaya Belediyesi işbirliğiyle düzenlenen etkinlik kapsamında, üç gün boyunca farklı yaş gruplarına hitap eden atölyeler gerçekleştirilecek.

8 Mayıs Cuma günü okul öncesi çocuklara yönelik atölyeler, Martı Kreşi, Uğur Böceği Kreşi ve Atlas Kreşi’nde yapılacak. Programda yaratıcı drama, resimli kitap incelemeleri, müzik ve sanat etkinlikleri yer alıyor. Eğitmenler arasında Ayşe Bağırıcıoğlu, Prof. Dr. Aysel Köksal Akyol, Aysel Çiçek, Sultan Irmak, Hatice Temiz, Ayşe Alboyacı, Özlem Onur ve Yıldız Kaya bulunuyor.

9 Mayıs Cumartesi günü ise etkinlikler daha geniş yaş gruplarına açılıyor. Dilekler Çankaya Evi, Karapınar Çankaya Evi ve Kırkkonaklar Çankaya Evi’nde gerçekleştirilecek atölyelerde çocuklar; yazma, drama, mitoloji, keşif ve birlikte üretme temaları etrafında bir araya gelecek. Programda Hicret Aydoğar Gülsaçan, Serap Kurt, Pelin Gezeryel, Mukaddes Pekgöz, Özgür Deniz Adıgüzel ve Nil Doğan Tangal gibi isimler yer alıyor.

10 Mayıs Pazar günü ise Anneler Günü kapsamında özel bir içerik hazırlandı. Karapınar Çankaya Evi’nde düzenlenecek etkinliklerde anneler ve çocuklar birlikte üretim yapacak. Annelere yönelik atölyeler Gülüş Türkmen ve Hicret Aydoğar Gülsaçan tarafından yürütülürken, çocuklar için drama ve çeşitli etkinlikler Yıldız Kaya, Mehmet Karakoca, Emine İbiş ve Sevil Kaya’nın katılımıyla gerçekleştirilecek.

Başkent Ankara Öykü Günleri kapsamındaki çocuk atölyeleri, farklı yaş gruplarına hitap eden içerikleriyle çocukların yaratıcılıklarını geliştirmeyi amaçlıyor.

2026 Mayıs sayısında Geçtiğimiz ay 2 Nisan tarihinde kaybettiğimiz Prof. Dr. Hüsrev Hatemi’nin şairlik, yazarlık ve düşünce dünyası ayrıntılı bir biçimde inceleniyor.

HÜSREV HATEMİ DOSYASI

İbrahim Tenekeci “İyi Bilirdik” başlıklı yazısında daktilo edilmemiş şiirlerden eski reçetelere, derin hatıralardan yarım kalmış dosyalara uzanan hüzünlü bir vefa yazısıyla uzun yıllara yayılan şahitliğini yazıyor.

Sibel Eraslan, “Bir Derviş, Bir Şair ve Tabib-El Kulub” başlıklı yazısında Hatemi’nin aziz hatırasını selamlıyor. Kemal Sayar, hüzün ile neşeyi aynı mısrada buluşturan hocasına duyduğu özlemi, “Çelebi bizi unutma” nidasıyla kâğıda döküyor.

Mahmut Bıyıklı, kalemini şefkatle kullanan, kimseyi incitmeden hicveden ve “devr-i kadîm” nezaketini günümüze taşıyan Hatemi’nin şahsiyetini anlatıyor. Orhan Özekinci, hocanın, “Benden sonra anlatırsın” diyerek emanet ettiği rüyaları ve derin hatıraları ilk kez gün yüzüne çıkarıyor.

Ahmet Özdinç, Hatemi’nin tıp dünyasındaki ağırlığını “Hâzık Hekim Hüsrev Bey” başlığıyla kaleme alıyor. Beşir Ayvazoğlu, toplumun sancılı değişimlerini şiirine işleyen Hatemi’nin, klasik edebiyatı modern bir fanteziye dönüştüren dehasını inceliyor.

Mehmet Nuri Yardım, Hatemi’yi “hasbiliğin alamet-i farikası” olarak nitelerken Muhsin Macit, Türk şiir geleneğini bir bütün olarak kucaklayan şair kimliğine odaklanıyor. Mustafa Akar, hocanın şahsiyetindeki dengeyi “şiirle dizginlenmiş bir zekâ ve neşeli bir hüzün” sözleriyle tarif ediyor. Müslim Coşkun, hastalığın bitkinliğine rağmen nezaketinden ödün vermeyen Hatemi’nin, son yazısından cenaze merasimine uzanan vakur veda yolculuğuna şahitlik ediyor.

Hüseyin Akın, Hatemi’nin, ölüm şairi olmayı reddeden ama ölümü hayatın tam ortasına yerleştiren şiir dünyasını aralıyor. Selahattin Yusuf, Ömür Süvarisi eserinden süzülen hürmet dolu bir portre sunuyor.

Ahmet Edip Başaran etimolojiyi hayatla, şiiri musikiyle ve dili imanî bir nezaketle harmanlayan Hatemi dünyasını işliyor.

Osman Toprak, Hatemi’nin “il, dil ve din” sacayağı üzerine inşa ettiği düşünce dünyasını aktarıyor.

Yağız Gönüler, hocanın “New İstanbul” korkusundan mezar taşı okumalarına uzanan estetik derinliğini yazıyor. Bekir Salih Yaman, Hüsrev Hatemi’nin doğumundan vefatına uzanan yaşam çizgisinin izini sürüyor. Hasan Aycın, Hatemi’nin beyaz önlüklü çelebi duruşunu ve Zarifoğlu’nu sahiplenişindeki o unutulmaz insani hassasiyeti yâd ediyor.

Muhit, Ağustos 2020 sayısında Hüsrev Hatemi dosyasında yer alan ancak bugün aramızda olmayan iki kıymetli yazarın yazılarını, bu veda ve vefa dosyasında yeniden okurla buluşturuyor: Mevlâna İdris, kadim bilgelikle modern hayatı birleştiren Hatemi’yi hem mikroskobun hem de dürbünün merceğinden süzülen o eşsiz üslubuyla yâd ediyor. Sadık Battal, Hüsrev Hatemi’nin rüyalara uzanan kıymetli emanetlerini ve dünyada yarım kalan her şeyin ebedî tamamlanışını o dervişane kalemiyle aktarıyor.

DAİMA ŞİİR

Mehmet Fatih Öz’ün “Anlamak İçin Henüz Erken” isimli şiirini Seyyid Ensar “Herhangi Bir Adam”, Murat Güzel’in “Hükümsüz Bir Hayatı Anlatırken Gördüğüm Kâbus” isimli şiiri takip ediyor. Nurullah Genç, Mehmet Tepe, Fatih Şahin, Yunus Karadağ, Yunus Emre Güneş, Dilara Ayşe Akdeniz, Liya Zerya, Mehmet Aycı ve Rıdvan Kadir Yeşil bu sayının diğer şairleri.

Hüsrev Hatemi’nin kendi el yazısıyla kâğıda döktüğü “Muhayyer Sünbüle” isimli şiiri, bu özel sayının arka kapağını süslüyor.

ÖYKÜ, DENEME

Mayıs sayısının öykü sayfalarını “Askı” isimli öyküsüyle Eyyüp Akyüz ve “Şahane Dünya” isimli öyküsüyle Turan Karataş zenginleştiriyor.

Ömer Lekesiz; akıl, kalp ve hayal ekseninde insanın hakikatle kurduğu bağı İslâm düşüncesi ve tasavvufun imkânlarıyla yeniden yorumluyor. Soner Karakuş, kendine has üslubuyla sürdürdüğü yazı dizisine bir yenisini eklerken; Ali Emre “Küresel Şehrâyin, Yöresel Yas” başlıklı yazısında küresel eğlence endüstrisinin uyuşturucu parıltısı ile mazlum coğrafyaların görünmez kılınan yası arasındaki kopukluğu mercek altına alıyor.

Kâmil Yeşil; Türk milletinin bin yıllık vatan toprağında (Türkeli) İslâm ile yeniden inşa edilişini ve bu coğrafyadan başka bir istikbalimizin olmadığı gerçeğini bir analojiyle ortaya koyuyor. Âdem İnce, dijital çağın aile üzerindeki istilasına dikkat çekerken aileyi; merhamet, ahlâk ve ekranlardan arınmış muhabbetle korunması gereken manevi bir kale olarak nitelendiriyor. Murat Erol, insan sayısınca çoğalan anlam göreceliliğinin yarattığı kaosu aşmanın yolunu, müşterekliklerde ve samimiyete dayalı bir manevi iklim mutabakatında arıyor. Muhammet Enes Kala, dijital çağda insanın karar süreçlerini makinelere devrederek sorumluluktan kaçışını sorguluyor ve özgürlüğün, ancak vicdanın sesini dinleyen, irade sahibi bir özne kalmakla mümkün olduğunu savunuyor. Zeki Bulduk, Dursun Çiçek, Mustafa Özçelik, Abdullah Harmancı ve Yusuf Emre Şen inceleme ve değerlendirme yazılarıyla bu sayıya omuz veren diğer isimler oluyor.

Rap özel bölümünde Meryem Nakiboğlu, “Sözden Şiire, Şiirden Rap’e Ezeli Yolculuk”  başlıklı yazısıyla yer aldı.

Hece’nin yayın kurulunda da bulunan Eyyüp Akyüz ise “Şiire Selam Duran Rap Şarkıları” ile okurun karşısına çıktı.

Şiir ve Rap Özel 2 sayısına Musa Gürel, Mehmet Aycı, Nursel Uyanıker, Rıdvan Tulum, Atakan Yavuz, Oktay Türkoğlu ve Yunus Emre Altuntaş da katkı sundu.

Hatice Bildirici’nin Avluda Karşılama’sı ile okuru selamlayan Hece’nin bu sayısında şu başlıklar ve yazarlar bulundu:

İLLÜSTRASYON

Zeynep Hilal Özder

EŞİK

İbrahim Demirci, Şair Cevdet Paşa

ŞİİR

Turan Koç, Eslâfın Sesine Koşulmak

İhsan Deniz, Amfizem

Faruk Uysal, Köpek Kimseye Ad Sormaz

Ali K. Metin, Entropi Hafakanı

Mustafa Muharrem, Çaylaklara Müjde

Emre Öztürk, Aramızdan Dolaşan

Sinan Davulcu, Yağmura Sayılan Günler

Mustafa Ruhi Şirin, Gülerek Harita Çizmek

Eyüp Erhun Köse, Taşın Şekli

Ahmet Yılmaz, Trik Trak Trik Trak

Doğanay Dağlar, Mukaddesatıma İş Başvurusu

Hale Yenihançer, Tan Yerine İtiraf

Cihan Yıldız, Kıtmir Barınakta

Esra Kuş, Adem”in Yırtık Yakası Yoktur

ÇEVİRİ ŞİİR

Adonis, Parçalar, Türkçesi: İbrahim Demirci

Robert Frost, İnançlarında Serbesttiler, Türkçesi: Faruk Uysal

HECE’DE İLKLER

Baha Polat, Kuşku ve Kuş

SÖYLEŞİ

Enis Batur, Çarpılmamak İçin Cinin Dilini Öğrenmek…

BİR YARGICIN ANLATISI

Alpaslan Azapağası, Yargıcın Nezaketi Üzerine

DOSYA: ŞİİR VE RAP – II

Selçuk Küpçük ile Söyleşi, Mehmet Akif Bıyıklı

Meryem Nakiboğlu, Sözden Şiire, Şiirden Rap’e Ezeli Yolculuk

Eyyüp Akyüz, Şiire Selam Duran Rap Şarkıları

Musa Gürel, İmgeden Sokağa: Şiir Ve Rap’te Suçun ve Şiddetin Dili

Mehmet Aycı, “Bu Hayatın Heyecanı Meyecanı Yok”

Nursel Uyanıker, Ritim, Kafiye ve Aykırı Kültür: Yerelleşme Sürecinde Türkçe Rap’in Sosyo-Kültürel Dönüşümü ve Toplumsal İşlevleri

Rıdvan Tulum, Bir İhtimaldi ve Güzeldi: Türk Rap’i ve Türk Şiiri

Atakan Yavuz, Geçirgenlik Alanını Diri Tutmak

Oktay Türkoğlu, Bir Pesimistin Gözyaşları ve Hayalet Islığı Albümleri Üzerinden Türkçe Rap’te Sözel Estetik ve Müzikal Yapı

Yunus Emre Altuntaş, Şiirin Ritmle Dansı: Rap Müzik

YAZI

Mehmet Narlı, Zor Tartışma: Edebiyatta Derinlik

HECE POSTASI

Faruk Uysal

MÜZİĞİN İZİNDE

Mahir Nakip, Azerbaycan Müziği ve Biz

GÖRME DENEMELERİ

Gülsen Kıraç, Unutuşun ve Hatırlamanın Etik Metaforu: Çiçekler

YAZI

Ejder Turan, Antik Yunan Mitolojisinde Kaos ve Kozmos Gerilimi

HARİKULADE EPİKTEN FANTASTİK ANLATIYA

Gönül Yonar, Türk Epik Metinleri III: Kahramanın Serüvenleri

DENEME

Şükriye Şen, Yüreğin Nerede?

BAŞKA BAKIŞ

Mehmet Solak, Türler Arası…

ŞEHİR, EDEBİYAT VE HATIRLAMA

Hacer Yeğin Güneş, Kapalı Kapılarla Kendine Varmak

SİNEMA

Mehmet Kırtorun, Bir Sürgün Hanedanının Anatomisi:

Panah Panahi’nin “İnsanlık Komedyası” ve Öze Dönüş Hicreti

PORTRE

Mehmet Aycı, Tanpınar Romanlarından Çıkıp Gelen Bir Kadın

ŞAİRİN ALFABESİ

Yunus Emre Altuntaş, Modern Şiirde Dil ve Sözdizimi – II

KİTAPLIK

Semih Diri, Bireyden Kolektif Bilince Postmodern Bir Yolculuk: Bu Cenazeyi Bana Lütfeder misiniz?

Tarık Ateş , Yeni Bir Dergi

Büşra Tektaş, İnsan’ın Anlam Arayışının Bir Tezahürü: Nesnelerin Dünyası

Âdem Yazıcı, Uzatılmış Bir Yas ve Şafak Çelik Şiirinde Ana İzlek

Mustafa Uçurum, Hekimlik ile Şiir Arasında Bir Ömür; Hüsrev Hatemi.

ÖMER FARUK AKÜN KİMDİR?

5 Nisan 1926 tarihinde İstanbul’da eve geldi. İstanbul Kabataş Erkek Lisesi’nin ardından İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi.

1951 senesinde asistan olarak İstanbul Üniversitesi’nde kariyerine başladı. 1971 yılında ise profesör oldu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyat bölümü Yeni Türk Edebiyatı anabilim dalı başkanlığı görevlerini yürüttü.

Uzun seneler, Yeni Türk Edebiyatı dersleri verdi. Akün, özellikle Tanzimat dönemi Türk edebiyatı ve Abdülhak Hâmid Tarhan üzerine ihtisas yapmıştır. Aynı zamanda Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu üyeliğinde bulunmuştur.

Yine edebî metin şerhleri ve biyografi çalışmaları yapmış olan Akün, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ndeki birçok konuya katkı sunmuştur.

2 Mayıs 2016’da vefat eden Akün, İstanbul Karacaahmet Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Öğrencileri tarafından “Akün Hoca” olarak anılan Akün, Türklük bilincine önem vermiştir. Ayrıca edebi metinlerin bilimsel metotlarla araştırılmasına da ağırlık verirdi.

KİTAPLARI

-Namık Kemal’in Mektubları (1972)

-Türk Dili Karşısında Türk Münevveri (1982)

-Divan Edebiyatı (2013)

FARUK AKÜN’ÜN TDV İSLAM ANSİKLOPEDİSİNE KATKI SUNDUĞU MADDELER VE BAŞLIKLAR

Ahdî, Ahmed Vefik Paşa, Alâeddin Ali Çelebi, Âlî Mustafa Efendi, Atsız Hüseyin Nihal, Bâbür / 2. Bölüm, Bâbürnâme, Bıanchı, Boğaziçi Mehtapları, Bursalı Mehmed Tâhir, Çaylak Tevfik, Deny, Jean, Divan Edebiyatı, Edebiyat Fakültesi, Ertaylan İsmail, Fahim Bey Ve Biz, Fâik Reşad, Fatîn Efendi, Fıtnat Hanım, Gölpınarlı, Gülnar Hanım, Hâfız-I Acem, Hayrullah Efendi, Hayrullah Efendi Târihi, Hazîne-İ Evrâk, Hoca Tahsin, İbnülemin Mahmud Kemal, Kâşgarlı Mahmud, Kilisli Rifat Bilge, Koçi Bey, Lehce-İ Osmânî, Mehmed Fuad Köprülü, Nâmık Kemal

ankaraedebiyat.com.tr

Coetzee ayırt etmeden İsrail toplumunun, Gazze’deki vahşetin suçuna ortak olmadığını iddia edemeyeceğini ileri sürdü.

14. Uluslararası Yazarlar Festival, işgal altındaki Doğu Kudüs’teki Mishkenot Sha’ananim kültür merkezinde 25-28 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilecek.

Sadece e-dergi olarak yayımlanan Ankara Edebiyat Dergisi, bu sayısında “istiklal” kavramını dar bir siyasi çerçeveden çıkararak kültürel, ahlaki ve zihinsel özgürlük bağlamında ele alıyor. Edebiyatın yalnızca estetik bir alan olmadığına işaret eden yazılar, aynı zamanda bir direniş ve inşa gücü taşıdığı fikrini güçlü örneklerle destekliyor. Okur, bu yönüyle hem tarihsel bir bilinçle hem de güncel tartışmalarla yüzleşmeye davet ediliyor.

MEHMET ÂKİF MERKEZLİ ÖZEL DOSYA

Sayının odak noktasını, Milli Şair Mehmet Âkif Ersoy’un mirası oluşturuyor. Âkif’in yalnızca bir edebiyatçı kimliğiyle değil, aynı zamanda fikir ve aksiyon insanı olarak ele alınması dikkat çekiyor. Bu çerçevede hazırlanan yazılar, edebiyatın toplum üzerindeki dönüştürücü gücünü yeniden gündeme taşıyor.

Dosyada ayrıca Azerbaycan’ın önemli şairlerinden Bahtiyar Vahabzade ve Pakistan’ın milli şairi Muhammed İkbal de Mehmet Âkif ile birlikte değerlendirilerek istiklal fikrinin farklı coğrafyalardaki edebi yansımaları ele alınıyor. Böylece sayı, çok katmanlı ve karşılaştırmalı bir okuma imkânı sunuyor.

İSTİKLAL MARŞI’NA FARKLI BİR BAKIŞ

Dergide yer alan dikkat çekici çalışmalardan biri de İstiklal Marşı üzerine yapılan analizler. Marşın yalnızca duygusal bir metin olmadığı; aynı zamanda güçlü bir düşünsel ve matematiksel kurguya sahip olduğu yönündeki değerlendirmeler, okura yeni bir bakış açısı kazandırıyor. Bunun yanında Türk edebiyatında Millî Mücadele’nin izlerini süren yazılar, edebiyatın toplumsal hafızayı nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor.

MODERN DÜNYAYA ELEŞTİREL YAKLAŞIM

Bu sayının öne çıkan bir diğer yönü ise modern dünyada kültürel yönlendirme ve zihinsel bağımsızlık konularına getirdiği eleştirel yaklaşım. “Evrensellik” kavramı üzerinden edebiyatın nasıl yönlendirilebildiği sorgulanırken, bu durumun kültürel bağımsızlık açısından doğurabileceği riskler kapsamlı biçimde tartışılıyor.

SAYIDA YER ALAN YAZILAR

Ankara Edebiyat Dergisi’nin Mart-Nisan 2026 sayısındaki yazı başlıkları ve yazarlar şu şekilde:

Edebiyatta istiklal şuuru ve Mehmet Âkif Ersoy’un mirası – Mehmet Poyraz

İstiklal Marşımızdaki matematik – İbrahim Eryiğit

Bir milletin direniş dili: İstiklâl mücadelesi ve Türk edebiyatı – Eyüp Beyhan

Bursa’nın işgalinin Mehmet Akif’e hissettirdikleri: Bülbül şiiri – Müslüm Işıklar

Edebiyatta istiklal diyen “söz büyükleri”nin yaşam iklimi – Serkan Oral

Edebiyatta istiklal: Akif, İkbal, Vahabzade – Burhanettin Saygılı

Bir direniş sembolü: Bahtiyar Vahabzade – İbrahim Eryiğit

Kurt yalnızlığı: Mehmed Çavuş’un hikâyesi – Abdurrahim Zararsız

Belletmen – Muhammed Ali Koçak

Alfabe, kimlik ve tarihin sessiz tanıkları: “1926” belgeseli ne anlatıyor? – Şehla Aslan

Matematik ve şiir üzerine İbrahim Eryiğit ile söyleşi – Mehmet Poyraz/Talip Işık

İki saray iki çocuk – Yağmur Erdem

Şairlerin güldüren yüzü – Mehmet Taştan

ANKARA EDEBİYAT DERGİSİ’Nİ ÜCRETSİZ OKUMAK İÇİN

“Sırların sırrına ermek için… Çare” parolası ile çıktığı yolculukta sekizinci yılında emin adımlarla yoluna devam ediyor. Derginin İmtiyaz Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Ahmet Yeşiloğlu. Bozkırın ortasında bir edebiyat meşalesi gibi parlayan bu taşra dergisinin Genel Yayın Yönetmenliğini ise Mustafa Mete yürütüyor. Yozgat/ Sorgun’dan yayımlanmasına rağmen ulusal çapta ilgi görmeyi başaran dergi, abonelik sistemiyle veya online satış platformlarından temin edilebiliyor.

Hüseyin Aktaş, Kamil Büyüker, Mehmet Ali Çakır ve Mustafa Çiftçi’nin yayın danışmanlığında baharı karşılayan dergiye katkı sunan kıymetli kalemler kapakta şu şekilde sıralanmış:

Abdurrahman Güzel, Ahmed Güner Sayar, Ahmet Şevki Şakalar, Arif Erdem Akbaş, Aslınur Altan, Ayşe Şahin, Canan Örs, Celal Kapusuzoğlu, E. Ercan Şenel, Ercan Köksal, Fatma Zehra Aydemir, Firuze İşbilir, Furkan Alagöz, Gülizar Betil Özdemir, Gülnaz Eliaçık Yıldız, Harun Karakütük, Hülya Günay, Hüseyin Akbaş, İlhan Kayhan, Kâmil Büyüker, M. Zeki Saka, Mehmet Ali Çakır, Mehmet Önder Karakaş, Mustafa Mete, Selahattin Öztürk, Semanur Bozok Sabuncu, Şener Özdemir, Vural Kaya, Zeliha Tamer Uçar.

Ordu Altınordu Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre;

Altınordu Belediyesi’nin kültür ve sanat alanında son yıllarda hayata geçirdiği en önemli organizasyonlardan biri olan Ordu Edebiyat ve Kitap Günleri, bu yıl da geniş katılımlı yapısıyla hem yayın dünyasını hem de okurları aynı çatı altında buluşturacak. Geçtiğimiz yıl yepyeni bir konseptle yeniden hayat bulan Ordu Edebiyat ve Kitap Günleri’nin bu yıl 6’ncısı için geri sayım başladı. 1–10 Mayıs 2026 tarihleri arasında Akyazı Sahili Etkinlik Alanı’nda gerçekleşecek olan etkinlikte Türkiye’nin farklı şehirlerinden çok sayıda yazar ve şairin yer alarak, okur-yazar buluşmaları ile edebiyatın güncel tartışmaları ele alınacak. Farklı disiplinlerden önde gelen isimlerin ağırlanacağı 10 gün boyunca konserler, tiyatro gösterisi, okur buluşmaları, edebiyat ve tarih atölyeleri de gerçekleşecek.

ETKİNLİK TAKVİMİ BELLİ OLDU

1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’ne denk gelen açılış etkinliği, Ordu Kültür Sanat Merkezi’nde saat 15’te DİSK Genel Başkanlığı ve milletvekilliği görevlerinde bulunan Süleyman Çelebi’nin “1 Mayısların Anlamı” adlı söyleşisiyle başlayacak. Ardından saat 16.00’da edebiyatın usta kalemi Ahmet Ümit, “Antik Cinayetler” adlı söyleşisiyle sevenleriyle buluşacak. 10 gün sürecek etkinliklerde Buket Uzuner, Pelin Batu, Cem Seymen, Işıl Işık, İnci Aral, Sinan Yağmur, Kahraman Tazeoğlu, Nurullah Genç, Adora Yağmur, Beyza Alkoç ve Hatice Kübra Tongar başta olmak üzere onlarca yazar, 6. Ordu Edebiyat ve Kitap Günleri’ne renk katacak. Etkinliğe dair tüm detaylar ve güncellemeler https://edebiyatvekitapgunleri.altinordu.bel.tr adresi üzerinden takip edilebilecek.

BAŞKAN TEPE: KARADENİZ’DE EDEBİYAT RÜZGÂRI ESECEK

6. Ordu Edebiyat ve Kitap Günleri için değerlendirmelerde bulunan Altınordu Belediye Başkanı Ulaş Tepe, “10 gün boyunca Karadeniz’de edebiyat rüzgârı esecek. Geçtiğimiz yılki etkinliklerde her kesimden ve yaştan binlerce kişiyi yazarlarımızla ve kitaplarla buluşturduk. Bu yıl hem etkinliğin gerçekleşeceği alandaki düzenlemelerimizle hem de etkinliğin içeriğindeki zenginleştirmelerle çok daha fazla kitap tutkununun katılımını bekliyoruz. Kitap fuarı bölümünde onlarca yayınevinden binlerce kitabı okurların ilgisine sunacağız. Edebiyatın usta ismi yazarlarımız ise söyleşi ve imza etkinlikleriyle edebiyatseverlerle bir araya gelecek. Toplumsal olarak zor bir süreçten geçtiğimiz bugünlerde iyileşmek ve umudumuzu kaybetmemek adına edebiyata, kültür ve sanata daha çok eğilmemiz gerektiğini düşünüyorum. Bu yüzen herkesi kitapların büyülü dünyasına adım atmaya, yepyeni hikâyeler keşfetmeye ve her anı ilham dolu bir yolculuğa çıkmaya davet ediyorum. Her günü ayrı bir buluşmaya sahne olacak 6. Ordu Edebiyat ve Kitap Günleri’nde bir arada olmak dileğiyle” dedi.

YAĞMURA KARŞI ÇADIR ÖNLEMİ

6. Ordu Edebiyat ve Kitap Günleri için hazırlıklar aralıksız bir şekilde devam ediyor. Daha fazla kitap, daha fazla yayınevi, daha fazla yazar, söyleşi ve etkinlik için Akyazı Sahili Etkinlik Alanı’nda iki adet dev çadır kuruluyor.

1250 metrekarelik Kitap Fuarı çadırının içerisine girildiğinde yayınevi stantlarında binlerce kitap olacak. 450 metrekarelik söyleşi ve etkinlik çadırında ise her biri alanında tanınmış onlarca yazarın söyleşileri, imza günleri ve etkinlik kapsamındaki konserler, tiyatro ve sahne gösterilerine katılabileceksiniz.

Şiirlerine aşinalığım çok yok, onun üç romanıyla tanışığım sadece. Ankara Ulus’ta Hacıbayram’a doğru giderken sağdaki bir kitapçının (Yanlış hatırlamıyorsam Akçağ Kitabevi) tahta merdivenle çıkılan üst kadının rafları arasında rastladım ilkin ona. Hakkında ne bir yazı, makale okumuş ne de cümle duymuştum. Birçok kitap müdaviminin sevdiği bir ortamda tanıştık. Rafların arasında gezerken hiç kimsenin olmadığı, dükkân sahibinin bile alt katta bulunduğu ortamda, böyle bir yazarın varlığından haberdar oldum.

Beyan Yayınları’nca 2001’de neşredilen “İblis’in Son Savunması” adlı kitabını rast gele çektim rafların arasından. Alır almaz kitaplarıma aldığım tarihi yazarak imzalarım. 29 Kasım 2007’de almışım. Kitabın adı ilgi çekiciydi. İlgimi çeken bir başka nokta da arka kapağa düşülen nottu: “Geleneksel edebiyatın dünyayı birebir resmetmeye dayalı realist eğilimi günümüzde tarihe karışmak üzere. Edebiyatın konusu ne gerçekçilerin dış dünyası ne romantiklerin iç dünyaları artık. “İblis’in Son Savunması” bu yeni yaklaşımın çok özel bir örneği kabul edilebilir… Etten ve kemikten kahramanların yerine salt dilden oluşan kendi kurgul varoluşlarının bilincinde, postmodern literatürün deyimiyle ‘sözcükten adamlar’ (homologos) geçiriliyor.”[1]

Popüler bir yazar olmadığından muhtemelen kitapçının getirip rafların arasında unutulan kitaplarından biri olarak orada yalnızlaştırılmıştı. Talep olmayınca orada yalnızlaşan kitapları, en iyi kitapçılar bilir.

Kitabı okuduğumda kurgudan etkilendim. Ki şu ana kadar ki tek basılmış kitabım olan Yazara Darbe’de de romana giren yazar kurgusunu kullandım. Onun eseri düşünsel bir eserken ben mizah üzerine bir hikâyeye yöneldim. Eskilerin tabiriyle gülerken düşündüren bir öyküye eğilmeye çalıştım.

Kitabın bölüm sonları “Şimdi. Bugün. Hemen bir roman yazmalıyım. Yoksa elim her an telefonun tuşlarına gidebilir.” cümleleriyle bitiyor. Sürekli zikredildiğinde birkaç bölümden sonra okur, bu cümleye alışıyor. Hatta birkaç bölümü geçince okuyucu, bölüm sonu gelmeden zihninde cümleyi kendisi getirmeye başlıyor: “Şimdi. Bugün. Hemen bir roman yazmalıyım. Yoksa elim her an telefonun tuşlarına gidebilir.”

Yazar bu özdeyişle adeta, yalnızlığını roman yazmayla aşmaya çalışan bir karakterin bunu yapmayı başaramazsa yaşamın amacı olmayan rutinlerine kayabileceğini ifade eder. Onun için hemen bir eyleme girişilmelidir.

İblis’in Son Savunması ile tanıştığım Kapkıner’in o dönem ulaşabildiğim Seni Öldüğüm Gün, Wesirfinger Pastanesi gibi romanlarını da temin edip okumuştum. Roman dili olarak okuyucuya bazen zor gelse de onun eserleri bizi, yani özdeki yalnız insanı, bize öğretici niteliktedir. Cümleleri ve kapsadığı anlam, bir sürenin ardından okuru cezbeder.

Hakkında yazılanlara bakıldığında hayatı boyunca şöhretin peşinde gitmediği görülüyor. Şöhret, ulaşılmaya çalışılan olursa afete dönüşür. Kapkıner, bu şöhret denen afetin peşinden gitseydi onun net, tabiri caizse ‘Eyvallah etmeyen” yönü de eserlerinde ortaya çıkmazdı.

Bir mütefekkiri tam anlamak için her eseri okunup değerlendirilmelidir. Nasip olursa ilk fırsatta onun şiir kitaplarını da temin edip okuyacağım. Yoksa elim her an telefonun tuşlarına gidebilir.

muslumisiklar@gmail.com

[1] Değerlendirme, Efkan Bahri Eskin’e ait.