Konuşanlar: Mehmet Poyraz-Talip Işık

-Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Genel Başkanısınız. Yazma yolculuğunuz ne zaman ve nasıl başladı diye önce bu sorudan başlamak istiyoruz söyleşimize.

Yazma yolculuğum, aslında okuma tutkumla eş zamanlı olarak, henüz öğrencilik yıllarımda başladı. Lise yıllarımda filizlenen bu merak, üniversite yıllarımda okuduğum eserlerden aldığım titiz notlarla güçlenerek devam etti. Aradan yıllar geçtikçe, heybemde biriken bu notları sürekli güncelleyerek ve derinleştirerek düşünce dünyamı inşa ettim.

Bu iklimi besleyen en önemli kaynaklardan biri de babamın zengin kütüphanesiydi. Seksenli yıllarda evimize düzenli olarak günlük gazeteler ve dört-beş dergi girerdi. Daha lise öğrencisi iken büyük yazar ve edebiyatçı Ahmet Mithat Efendi’nin Müşahedat romanını ve başka pek çok klasiği okuma imkânım oldu. Yine o yıllarda, bugün TYB’nin kurucu ve şeref başkanı olarak andığımız merhum D. Mehmet Doğan Üstadımızın Batılılaşma İhaneti kitabını da okudum. Bu eser hem dil ve medeniyet tasavvuruma hem de Türkiye’nin modernleşme serencamına bakışıma çok erken yaşta güçlü bir yön verdi.

Sadece romanlar ve kitaplar değil, gazetelerin köşe yazıları üzerinden de dönemin önemli yazar ve düşünce adamlarını, edebiyatçılarını tanıma fırsatım oldu. Böylece yazı, gündelik hayatın içinde, evimizin salonunda, gazete sayfalarında ve kitap raflarında bana sürekli kendini hatırlatan bir imkân hâline geldi. Lise yıllarımda kompozisyon dersleri en başarılı olduğum dersler arasındaydı; münazara yarışmalarında da çoğu zaman ön planda yer alırdım. Bir yandan günlük ve anı tarzı küçük yazılar kaleme alıyor, notlar tutuyor, kendime mahsus bir dil arayışını sezgisel olarak sürdürüyor; fakat bunu o günlerde “yazarlık” iddiasıyla değil, daha çok içsel bir ihtiyaçla yapıyordum.

Hakikat arayışı ve düşünceye olan merakım beni felsefeye yönlendirdi. Akademik kariyerim boyunca yazdığım makaleler ve kitaplar, sadece bilgi aktarımı değil, aynı zamanda bir medeniyet tasavvuru inşa etme çabasıdır. Benim için yazmak; varoluşu anlamlandırma ve bu anlamı toplumla paylaşma biçimidir. TYB gibi Türkiye’nin en köklü kültür kurumlarından birinin çatısı altında bu yolculuğu sürdürmek ise şahsi kalemimi, milletin ortak hafızasıyla birleştirme imkânı tanıdı.

-Akademisyen kimliğinizin yanında TYB kimliğiniz nerede duruyor ve size ne tür sorumluluklar yüklüyor?

Akademisyenlik benim için “bilgi”nin mutfağıdır; metodolojik, titiz ve teorik bir süreçtir. Ancak bu mutfakta hazırlananların toplumla buluşması, hayata değmesi ve anlam kazanması gerekir. Üniversite okumak üzere Ankara’ya geldiğimde, özellikle hafta sonları Türkiye Yazarlar Birliği’ne giderdim. O tarihlerde başlayan bu ilgi ve merak, zaman geçtikçe sadece bir alışkanlık değil, köklü bir aidiyete dönüşerek güçlendi.

Bugün geldiğim noktada TYB kimliğim, akademide ürettiğim bilgiyi “irfan” ve “aksiyon”la buluşturduğum yerdir. Akademi asla bir fildişi kuleye hapsolmamalıdır; TYB tam da bu noktada akademi ile sokak, teori ile pratik arasında sarsılmaz bir köprü kuruyor.

Gençlik yıllarımdaki o ilk adımların bugün bir sorumluluğa dönüşmüş olması, omuzlarıma Türkçemizin korunması, yazarlarımızın haklarının savunulması, medeniyet değerlerimizin güncel bir dille gençliğe aktarılması gibi çok ağır ama bir o kadar da onurlu bir görev yüklüyor. Geçmişin heyecanıyla bugünün akademik birikimini bu çatı altında birleştirmek, benim için bir entelektüel duruşun ötesinde, bir gönül borcudur.

-STK’ların edebiyat alanında, toplum inşası ve genç kuşakların eğitimindeki rolü stratejik konuma sahip. Seçkin aydınlar topluluğu olarak TYB nasıl bir misyon üstleniyor?

TYB, kurulduğu günden bu yana bir “okul” vazifesi görmüştür. Biz sadece bir dernek değil, köklü bir “fikir cemiyeti”yiz. Misyonumuz Türkiye’nin entelektüel birikimini diri tutmak ve yerli-millî bir aydın duruşunu tahkim etmektir. Şehir tarihi yazarlarından kültür şûralarına kadar yaptığımız her faaliyetle, toplumsal hafızayı diri tutarak medeniyet inşasına bir tuğla koyuyoruz.

Bu medeniyet yürüyüşünde gençlere büyük önem veriyoruz. Gençlerle ilgili kültür ve edebiyat çalışmalarının, geleceğe yapılacak en büyük yatırımlardan biri olduğuna inanıyoruz. Genç kuşaklara “yazar” olmanın sadece popüler olmak değil, ağır bir sorumluluk üstlenmek olduğunu anlatıyoruz.

Bu inançla, 2016 yılında TYB Gençlik Birimini oluşturduk. Her alanda olduğu gibi kültür, sanat ve edebiyatta da yer edinmiş, önemli eserler vermiş ustalarla genç arkadaşlarımızı bir araya getirmek için kurduğumuz bu birim; bugüne kadar kalıcı ve ufuk açıcı pek çok faaliyete ev sahipliği yaptı. Genç arkadaşlarımız bu çatı altında kültür gezileri düzenlediler, kendi yayınlarını çıkararak edebiyat dünyasına ilk eserlerini verdiler. TYB olarak bizler, usta-çırak geleneğini modern imkânlarla birleştirerek yarının Türkiye’sini inşa edecek münevverleri yetiştirmeye devam ediyoruz.

Talip Işık, Mehmet Poyraz ve Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan.

-TYB Türkiye’nin gelecek vizyonunda kendini nasıl konumlandırıyor?

Türkiye’nin gelecek vizyonu salt ekonomik büyüme rakamlarından, savunma sanayindeki başarılardan veya teknolojik atılımlardan ibaret görülemez. Doğrusu, bu gelişmelerden gurur duyuyoruz. Ancak gerçek ve kalıcı bir kalkınma, ancak bu maddi ilerlemenin üzerine inşa edilen kültürel bir şahlanışla mümkündür. Maddenin ruhla, tekniğin tefekkürle buluşmadığı bir gelecek, köksüz ve rüzgâra açık bir bina gibidir.

Türkiye Yazarlar Birliği, yarım asırlık birikimiyle tam da bu noktada bu büyük vizyonun “ruhunu” temsil etmektedir. Bizler kendimizi, yalnızca bir meslek örgütü olarak değil; Türkiye’nin kültürel bağımsızlığının ve zihnî özgürlüğünün sarsılmaz bir kalesi olarak konumlandırıyoruz.

TYB’nin ikinci 50 yılı, köklerden aldığı güçle göklere uzandığı bir “olgunluk ve atılım dönemi” olacaktır. Bu dönemde odağımızı şu temel sütunlar üzerine inşa etmeliyiz: Kültürel bağımsızlık kendi kavramlarımıza sahip çıkmakla başlar. İkinci 50 yılımızda, Batı merkezli okumalara mahkûm kalmadan; kendi medeniyet tasavvurumuzun kavramlarını modern dünyanın diliyle yeniden tercüme etmeli, “düşünce dünyamızın sözlüğünü” yeniden yazmalıyız.

Teknolojinin ruhu hapsettiği bir çağda, TYB olarak “dijital hümanizm” diyebileceğimiz bir yaklaşımla, edebiyatın ve sanatın insanı özgürleştiren gücünü yeni mecralara taşımalıyız. Yapay zekânın metin ürettiği bir dünyada, “insan ruhunun biricikliğini” anlatan eserleri teşvik etmeliyiz. Ve elbette Türk düşüncesinin dünya meselelerine –ekolojiye, adalete, aileye– sunduğu çözüm önerilerini uluslararası platformlarda daha gür sesle duyurmalıyız.

Bizim ikinci 50 yıl hedefimiz; sadece geçmişi muhafaza etmek değil, o mirastan aldığımız ilhamla geleceği bizzat tasarlamaktır. Kültürel bağımsızlık mücadelesi, bir milletin varlık davasıdır. Bu davada TYB; kalemiyle dünyayı güzelleştirenlerin, kelâmıyla hakikati arayanların ve fikriyle yarınları aydınlatanların yegâne sığınağı ve bayrağı olmaya devam edecektir.

-Bu kapsamda TYB’nin gelecek vizyonu nedir?

Türkiye Yazarlar Birliği’nin gelecek vizyonu, köklü geçmişinden aldığı kültürel mirası dijital çağın dinamikleriyle harmanlayarak, edebiyatı sadece kâğıt üzerinde değil, hayatın her alanında hissedilir kılan “kuşatıcı bir kültürel ekosistem” inşa etmeyi kapsıyor.

Bu vizyon, yerel değerleri evrensel bir dille anlatabilen, yapay zekâ ve edebiyat ilişkisi gibi çağdaş meselelerde söz sahibi olan yenilikçi bir kurumsal kimliği gerektirmektedir. TYB, sadece yazarların bir araya geldiği bir meslek kuruluşu olmanın ötesine geçerek, toplumun tamamını kapsayan bir “hikmet ve düşünce okulu” işlevi görüyor ve bunu daha da genişleterek sürdürecek.

-Ne tür çalışmalar planlıyorsunuz?

Genç yeteneklerin keşfedilmesi ve nitelikli birer edebiyatçı olarak yetişmesi için Yazarlık Atölyelerimizi bir akademi titizliğiyle sürdüreceğiz. Gençlerimizi sadece teorik bilgiyle değil, yaşayan usta isimlerin tecrübeleriyle buluşturarak bir “edebiyat mahfili” sıcaklığı sunacağız.

Şiirden denemeye, romandan eleştiriye kadar geniş bir yelpazede uzmanlaşma imkânı tanıyacağız. Ayrıca, TYB’nin devasa arşivini, dergilerini ve yayınlarını modern veri tabanlarına işleyerek araştırmacıların ve genç okurların “tek tıkla” ulaşabileceği bir yapıya kavuşturacağız. Yıllardır süregelen ve markalaşan etkinliklerimizi, içeriklerini zenginleştirerek devam ettireceğiz. Edebiyat dünyamıza emek vermiş isimleri Vefa Toplantıları ile anarken, her yıl titizlikle hazırladığımız Yıllık Yayınlar ve Genç Yazarlar Kurultayları ile edebiyatın nabzını tutmaya devam edeceğiz.

 –Bu çerçevede kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili STK’larla sosyal diyaloğunuz nasıl?

TYB, “kamu yararına çalışan bir dernek” statüsündedir. Bakanlıklarımız, belediyelerimiz ve üniversitelerimizle çok verimli bir iş birliği içindeyiz. Ancak bu diyaloğu kurarken fikrî bağımsızlığımızı ve yapıcı eleştirel duruşumuzu her zaman koruyoruz. Bizim için asıl olan, “millî ve yerli” olan faaliyetlerde iş birliğidir. Türkiye’nin millî ve manevi değerlerini, kültürünü, sanatını, edebiyatını ortak payda olarak kabul ediyoruz.

Bu doğrultuda, kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili sivil toplum kuruluşları arasındaki sosyal diyaloğun geliştirilmesi, toplumsal bağların güçlendirilmesi ve kültür politikalarının daha kapsayıcı hâle getirilmesi amacıyla stratejik iş birlikleri tesis ediyoruz. Ülkemizin hemen hemen her şehrinde; yerel yönetimler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği ile önemli kültür-sanat faaliyetlerini gerçekleştirmeye devam ediyoruz. Malumunuz rahmetli D. Mehmet Doğan Hocamız yurt içi ve yurt dışı çalışmalarında öncü rol oynadı. Özellikle Türk coğrafyasıyla münasebetlerinde proje çalışmalarıyla sağlam köprüler kurdu. Türkçenin Uluslararası Şiir Şöleni gibi geleneksel hale gelen bazı projeler mevcut.

-Bu alandaki çalışmalar TYB olarak ne durumda, devam ediyor mu?

Merhum D. Mehmet Doğan ağabeyimiz, sadece bir fikir adamı değil, aynı zamanda yolumuzu aydınlatan bir kutup yıldızıydı. Onun attığı sağlam temeller, bugün dalları göğe uzanan ulu birer çınara dönüştü. Özellikle “Türkçenin Uluslararası Şiir Şöleni”, bizim için sıradan bir etkinlik ya da mirastan öte; Türk dünyasının kültürel birliği yolunda bir “Kızıl Elma”dır. Hocamızın vasiyeti doğrultusunda, bu faaliyetleri asla aksatmadan, aksine daha da genişleterek sürdürüyoruz. Balkanlar’dan Orta Asya’ya kadar her noktadaki kardeş kalemlerle gönül bağımızı güçlendirmeye devam ediyoruz.

Türkiye Yazarlar Birliği olarak bizler; Türk dünyasını yalnızca siyasî bir birliktelik olarak değil, edebiyat ve sanat paydasında buluşan dev bir “kültürel havza” olarak görüyoruz. Bu havzayı diri tutmak, suyun akışını kesintisiz kılmak bizim temel misyonumuzdur. Bu amaçla, Türk Cumhuriyetlerinde faaliyet gösteren yazar birlikleriyle protokoller imzalayarak, var olan iş birliklerimizi daha geniş ve kurumsal bir zemine taşıyoruz.

Bildiğiniz üzere 2023 yılında, Türk dünyası edebiyatına taze bir soluk getiren “TÜRKSOY Yazarlar Birliği” kuruldu. Türk coğrafyasındaki kalem erbabının birbirini tanıması, ortak sorunlara çözüm üretilmesi ve eserlerimizin tüm dünyada hak ettiği değeri görmesi amacıyla kurulan bu yapıda, şahsıma tevdi edilen Başkan Vekilliği görevini de aynı hassasiyetle yürütüyorum.

Gönül coğrafyamızın sınırlarını çizen ve bize Türkçenin bir “vatan” olduğunu öğreten D. Mehmet Doğan ağabeyimizin şu sözü, bugün bizim temel düsturumuzdur: “Türkçe, bizim sadece dilimiz değil; tarihimiz, coğrafyamız ve en önemlisi ortak geleceğimizdir. Bu dili konuştuğumuz her yer vatandır.”

Biz de bu emanete sahip çıkarak, kelimelerin gücüyle sınırları aşmaya ve büyük Türk edebiyatı ailesini tek bir sofrada buluşturmaya kararlıyız.

-Türkiye’nin yeni yüzyılında TYB’nin perspektifi nedir?

Türkiye Yazarlar Birliği için “Türkiye Yüzyılı”, her şeyden önce “Kültürün Yüzyılı” demektir. İkinci dönem hazırlıklarımızı bu vizyon üzerine inşa ederken, temel stratejimizi üç ana sütun üzerinde şekillendiriyoruz:

Birincisi; bizim için kültürel hamle, dışarıdan kopyalanmış modellerle değil, Anadolu’nun irfanıyla ve bu toprakların kadim hikâyesiyle filizlenen bir özgünlük arayışıdır.

İkincisi; “Türkiye Yüzyılı” perspektifimiz, yerli ve millî değerlerimizi evrensel bir dille harmanlayarak dünyaya açık, özgüveni yüksek bir kültürel diplomasi yürütmektir. Geçmişin mirasını, bugünün dijital ve teknik imkânlarıyla yeniden yorumlayarak küresel ölçekte bir değer üretmeyi hedefliyoruz.

Üçüncü ve son olarak da, TYB’nin yeni dönemindeki tüm edebiyat, sanat ve kültür faaliyetleri; sadece bugünü kurtarmak değil, geleceği inşa edecek olan “kurucu zihni” şekillendirme gayesidir. Bu bağlamda, genç kuşakları merkeze alan, estetik derinliği olan ve düşünce dünyamızı tahkim eden projelerle Türkiye’nin yeni yüzyılına fikrî bir zemin hazırlıyoruz.

-Peki, bu perspektif ışığında nasıl bir yol haritası ortaya koyuyorsunuz?

Türkiye Yazarlar Birliği; mazi ile âti arasında kurulan bir köprü, geleneğin birikimini reddetmeden bugünün imkânlarıyla harmanlayan bir irade beyanıdır. Bizim yol haritamız, Türk dünyası ve İslâm coğrafyasının yarınlarını, sarsılmaz bir kültürel temel üzerine inşa etme kararlılığı taşır. Bu haritanın kalbi dil, menzili ise tam manasıyla kültürel bağımsızlıktır.

Doğrusu; Türkiye’nin yeni yüzyılında TYB’nin perspektifini şu değerler üzerinden yükseltmeyi hedefliyoruz: Türkçe, bizim varlık kalemizdir. TYB, dilimizi her türlü yozlaşmadan ve yabancılaşmadan koruyarak; onu düşüncenin, sanatın ve felsefenin en duru hâliyle yaşatmayı asli vazifesi sayar. Gayemiz, genç kuşakları sadece pasif birer okur değil; kalemiyle dünyayı yorumlayan, fikriyle çağa yön veren birer “yazar ve düşünür” olarak yetiştirmektir. Türk edebiyatını ve yerli düşünceyi, yerel sınırların ötesine taşıyarak evrensel bir yapıya dönüştürmek büyük hedeflerimizdendir.

-Sizin bir de ASBÜ rektörlüğü kimliğiniz var. Üniversite penceresinden baktığınızda düşünceniz nelerdir? Bu arada öğrencilerinize yönelik kurumsal ne tür çalışmalar yürütüyorsunuz?

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ), 2013 yılında Ankara’nın altıncı devlet üniversitesi ve Türkiye’nin ilk ve tek sosyal bilimler odaklı devlet üniversitesi olarak kuruldu. Bu nedenle üniversitemiz çatısı altında sosyal bilimler odaklı bir eğitim benimsenmektedir. Üniversitemiz, sosyal bilimlerin farklı disiplinleri arasında güçlü bir etkileşim kurarak, araştırma temelli ve lisansüstü ağırlıklı bir akademik yapı oluşturmuş; kısa sürede ulusal ve uluslararası düzeyde saygın bir konuma ulaşmayı başarmıştır.

Ankara’nın tarihi Ulus semtinde, Cumhuriyet dönemi mimarisine ait simgesel binalarda faaliyet gösteren üniversitemiz, şehirle bütünleşen bir “şehir üniversitesi” modeliyle öne çıkmakta ve sosyal bilginin toplumsal faydaya dönüştürülmesini öncelemektedir. Disiplinler arası yaklaşımı, nitelikli akademik kadrosu, zengin kütüphanesi ve çok dilli eğitim ortamıyla Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, kurulduğu günden bu yana eleştirel düşünceyi ve özgün araştırmaları teşvik eden bir bilim ve eğitim kurumu olarak Türkiye’nin yükseköğretim alanına değer katmaya devam etmektedir.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, sosyal bilimler alanında uzmanlaşmış fakülte ve enstitüleriyle nitelikli bir akademik yapıya sahiptir. Üniversitemizde İlahiyat Fakültesi, Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi, Hukuk Fakültesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Yabancı Diller Fakültesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi ile İletişim Fakültesi olmak üzere toplam yedi fakülte bulunmaktadır. Ayrıca hazırlık eğitimi sunan Yabancı Diller Yüksekokulu ile öğrencilerimizin lisans öncesi dil becerilerini geliştirmelerine imkân tanıyan birimlerimiz de mevcuttur. Lisansüstü eğitim ise Bölge Çalışmaları Enstitüsü, İslami Araştırmalar Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Sosyal Araştırmalar ve Yenilik Enstitüsü çatısı altında yürütülmektedir. Öğrencilerimiz yüksek lisans ve doktora programlarına ilişkin çalışmalarını bu enstitülerde, alanında yetkin akademik kadromuzla birlikte sürdürmektedir.

Bunlara ek olarak, üniversitemiz bünyesinde dijital sosyal bilimler, yapay zekâ, şehir çalışmaları ve göç gibi güncel konulara odaklanan çok sayıda araştırma merkezi yer almaktadır. Bu merkezler sayesinde hem akademik üretim teşvik edilmekte hem de toplumsal sorunlara yönelik disiplinler arası çözümler geliştirilmektedir.

Tüm bu bütüncül yapı sayesinde Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, yalnızca eğitim veren değil; aynı zamanda bilgi üreten ve bu bilgiyi topluma aktaran bir yükseköğretim kurumu olarak faaliyet göstermektedir.

Üniversitemizin akademik yapısı, sosyal bilimler alanında derinleşmiş, disiplinler arası etkileşimi önceleyen ve araştırma odaklı bir yaklaşımla şekillenmiştir. Her geçen gün hem ülkemizde hem de dünyada yaşanan toplumsal sorunları araştırmak ve bu sorunlara çözüm üretmek amacıyla kendini yenilemeye devam etmektedir. Bu doğrultuda, akademik yapımızı sürekli olarak güçlendirmeye gayret ediyoruz.

Türkiye’de sosyal bilimler alanında kurulan ilk üniversite olmanın sorumluluğunun bilincindeyiz. Güncel tartışmaları yakalayabilmek ve bu alanlara katkı sunabilmek için siyaset bilimi, sosyoloji, hukuk, ilahiyat, psikoloji, dil bilimleri ve uluslararası ilişkiler gibi alanlarda uzmanlaşmış akademik kadrolarımızı güçlendiriyoruz. Hem lisans hem de lisansüstü düzeyde sunduğumuz programlarla bilimsel bilgi üretimine katkıda bulunmayı sürdürüyoruz. Yanı sıra, öğrencilerimize çok dilli bir akademik perspektif kazandırmak da önceliklerimiz arasında. Sosyal bilimlere derinlemesine hâkim olabilmeleri için İngilizcenin yanı sıra Arapça, Fransızca, Almanca, Çince, Japonca, İtalyanca, İspanyolca ve Rusça gibi Batı ve Doğu dillerinde eğitim alma imkânı sunuyoruz. Tüm bu yapı, bizler için bilgi üretimini teşvik eden, eleştirel düşünceyi merkeze alan ve toplumsal katkıyı esas alan bir üniversite modelinin temelini oluşturmaktadır.

Bizim eğitim anlayışımız, öğrencilerimizi sadece sınavlara veya üniversite sıralarına hazırlamakla sınırlı değil; onları hayat boyu sürecek düşünme becerileriyle donatmayı amaçlıyor. Çünkü gerçek öğrenme, okul bitip diplomanızı aldıktan sonra başlar. Bu sürecin en temel yapıtaşı ise eleştirel düşüncedir. Öğrencilerimize, karşılaştıkları her durumu ve bilgiyi olduğu gibi kabul etmek yerine, sorgulamayı, farklı açılardan değerlendirmeyi ve derinlemesine düşünmeyi öğretiyoruz. Toplumsal olayları anlamak, sadece yüzeydeki verileri görmekten çok daha fazlasıdır. Her bir olayın, her bir sosyal olgunun tarihsel arka planları vardır. Bugün yaşadığımız pek çok toplumsal sorunun kökeni geçmişten bu yana değişerek gelmiştir. Bu nedenle, toplumsal meseleleri anlamak için tarih, sosyoloji, psikoloji, ekonomi ve siyaset gibi farklı disiplinlerin perspektiflerini bir arada değerlendirmek gerekir. Mesela doğurganlık oranlarının azalması gibi güncel bir olguyu ele alalım. Sadece istatistiklere bakarak “düşüyor” demek yeterli değildir. Bu düşüşün arkasında hangi sosyal dinamikler, ekonomik koşullar, kültürel değişimler yer alıyor? Psikolojik faktörler nasıl etkili oluyor? Toplumsal değişim aile yapısını nasıl dönüştürüyor? Bu sorulara yanıt aramak, sorunun gerçek boyutlarını görmek ve doğru çözümler geliştirmek için oldukça elzemdir.

Bizim görevimiz, öğrencilerimize bu çok boyutlu bakış açısını kazandırmak; onları sadece bilgiyle değil, aynı zamanda analitik düşünme ve sorgulama becerileriyle donatmaktır. Böylece mezunlarımız, karşılaştıkları zorlukları yüzeysel değil, derinlemesine anlayan ve çözüm üreten bireyler olur. Bu yaklaşım, onları sadece akademik hayatlarında değil, aynı zamanda toplumsal hayatta da daha bilinçli, aktif ve sorumluluk sahibi kılar. Bizim için eğitim, sadece bir derece almak değil; düşünceyi özgürleştirmek, yeniliklere açık olmak ve dünyaya farklı pencerelerden bakabilmek demektir.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi olarak, Erasmus+ programı aracılığıyla öğrencilerimize uluslararası deneyim kazandırmayı ve akademik gelişimlerini desteklemeyi önemsiyoruz. Öğrencilerimiz, Erasmus öğrenim hareketliliği kapsamında hibe desteği sağlanarak yurt dışında eğitimlerine devam ediyor. Ülkelere göre belirlenen aylık hibeler sayesinde öğrencilerin yurt dışında geçirecekleri süre zarfında yaşam giderlerini karşılamalarına yardımcı olunuyor. Öğrenim hareketliliği başvurularında, akademik başarı ve yabancı dil yeterliliği gibi kriterler göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılıyor. Bu nedenle öğrencilerimize, eğer Erasmus+ programına başvurmayı düşünüyorlarsa, bu yeterliliklere dikkat etmeleri gerektiğini en başından söylüyoruz.

Erasmus+ programı, öğrencilerimizin küresel bir perspektif kazanmalarını, farklı kültürlerle etkileşimde bulunmalarını ve akademik bilgi birikimlerini artırmalarını hedefliyor. Bu kapsamda çeşitli bölümler için farklı ülkelerle anlaşmalarımız var. Kuzey Makedonya, Almanya, İspanya, İtalya, Polonya, Portekiz, Bulgaristan, Romanya gibi birçok ülke, öğrencilerimizi bir dönem boyunca ağırlıyor. Bu süreçte, öğrenim hareketliliği başlamadan önce ve başladıktan sonra Erasmus Koordinatörlüğü tarafından öğrencilere rehberlik edilmekte ve tüm aşamalarda destek sunulmaktadır. Ayrıca öğrencilerimiz, kendi akademik birimlerindeki Erasmus danışmanlarıyla da sürekli iletişimde kalarak herhangi bir sorunda kolaylıkla üniversitemizle bağlantı kurmaktadır. Bu anlamda yurt dışındaki öğrencilerimize elimizden geldiğince destek olmayı önemsiyoruz.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi olarak öğrencilerimizin teorik bilgilerini pratiğe dönüştürebilmeleri için Kariyer Merkezi ve ilgili bölümlerin koordinasyonuyla kapsamlı staj desteği sağlamaktayız. Kariyer Merkezi aracılığıyla kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarında staj imkânlarına erişim, başvuru rehberliği ve süreç takibi yapılırken; öğrencilerimiz psikoloji gibi bölümler için hastaneler, danışmanlık merkezleri, AR-GE birimleri, araştırma merkezleri gibi kurumlarda zorunlu lisans stajlarını gerçekleştirme fırsatı bulmaktadır. Ayrıca diğer akademik birimlerimiz de müfredatlarına dönem içi yapılmak üzere zorunlu staj faaliyetlerini eklemekte ve bu alanda anlaşmaları genişletmeye devam etmektedir.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi olarak, akademik üretimi teşvik etmek ve bilimsel katkıyı artırmak amacıyla öğretim elemanlarımıza Akademik Teşvik Ödeneği sunmaktayız. Bu kapsamda, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslara uygun olarak; ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler, kitap ve kitap bölümü yazarlıkları, bilimsel bildiri sunumları, projeler, sanatsal etkinlikler ve patent gibi faaliyetler değerlendirilmekte; puanlama sistemine göre teşvik ödemeleri yapılmaktadır. Akademik teşvik sistemi, yalnızca nicel üretimi değil, nitelikli, özgün ve alanına katkı sunan çalışmaları da önceleyen bir yapıdadır. Bu sayede üniversitemiz, akademik liyakati esas alan ve sürekli gelişimi destekleyen bir araştırma kültürünü kurumsal düzeyde güçlendirmektedir.

Ayrıca üniversitemiz, TÜBİTAK, BAP ve uluslararası fonlar kapsamında öğretim üyeleri ile doktora öğrencilerinin yürüttüğü bilimsel araştırmaları teşvik etmekte; proje başvuru, yazım ve yürütme süreçlerinde danışmanlık desteği sunmaktadır. Böylece hem bireysel hem kurumsal akademik üretim desteklenmektedir.

Bunların yanı sıra, öğrencilerimizin olduğu kadar akademik personelimizin öğrenim hareketliliğini de önemsemekteyiz. Öğretim elemanlarımız, destek alarak yurt dışında ders verme veya ders alma hareketliliklerine katılma imkânı bulmaktadır.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi olarak bilimsel üretimi, kurumsal gelişimimizin temel unsurlarından biri olarak görmekteyiz. Bu doğrultuda, öğretim üyelerimizin ve araştırmacılarımızın yürüttüğü bilimsel çalışmaları desteklemek amacıyla çeşitli maddî ve idarî destek mekanizmaları geliştirmiş bulunmaktayız. Üniversitemiz, TÜBİTAK, BAP, Avrupa Birliği ve SAYE (Sosyal Araştırmalar ve Yenilik Enstitüsü) gibi ulusal ve uluslararası fonlara erişim konusunda akademik personelimize proje yazımı, başvuru süreçleri ve uygulama aşamalarında rehberlik sağlamakta; ayrıca konferans katılımları, akademik yayınlar, kitap çalışmaları ve bilimsel etkinlik organizasyonları gibi faaliyetlerde idari kolaylıklar sunmaktadır. Yayımlanan nitelikli çalışmalar, atıf sayıları ve projelere göre yapılan akademik teşvik uygulamasıyla da öğretim elemanlarımızın üretkenliği desteklenmektedir. Bu bütüncül yaklaşım sayesinde üniversitemiz, bilgi üretimini esas alan, eleştirel düşünceyi ve toplumsal katkıyı önceleyen bir bilim ortamı oluşturmaktadır.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ), Ulus’un tarihi merkezinde yer almakta olup ana kampüsü şehir dokusu içinde konumlanmıştır. Bu tarihî atmosfer, öğrencilerimizin millî bilinçle eğitim almalarını destekleyen özgün bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Bu tarihî atmosfer, öğrencilerimizin millî bilinçle eğitim almalarını destekleyen özgün bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Üniversitemizin kampüs çevresindeki birçok önemli müzeye ve kültürel mekâna yürüme mesafesinde olunması, öğrencilerimizin gündelik hayatlarını tarih ve kültürle iç içe geçirmelerine imkân tanımakta ve öğrencilerimizin millî bilinçle eğitim almalarını destekleyen özgün bir öğrenme ortamı sunmaktadır.

– Son olarak, gençlere yönelik neler söylemek istersiniz?

Gençliğe dair söz söylemek, aslında geleceğe dair söz söylemektir. Çünkü bir toplumun kültürü, fikri, sanatı ve edebiyatı; nihayetinde onu omuzlayacak olan genç zihinler ve genç yürekler üzerinde yükselir. Bugünün gençliği çok hızlı değişen bir çağın içinde yaşıyor; fakat bu hız, derinlikten kopuşa dönüşmemelidir. Gençlerimiz doğru kaynakla, sağlam disiplinle ve derinlikli bir ufukla yürümeyi başarırsa, hem kendisini hem de ülkemizin kültür ve düşünce iklimini yeniden inşa edebilir.

Bu noktada gençlere birkaç temel hususu özellikle hatırlatmak isterim. Evvela, okuma disiplinini bir “alışkanlık” değil, bir “hayat düzeni” hâline getirmelidirler. Okuma eylemi yalnızca gündemi takip etmek için değil; kendi zihin mimarilerini kurmak için yapılmalıdır. Her gün az da olsa düzenli okuma, zaman içinde çok büyük bir entelektüel sermaye biriktirir. Okuma; hakikatin, estetiğin ve insanı anlama çabasının ilk kapısıdır.

İkinci olarak, not tutma ve yazma alışkanlığı üzerinde ısrarla durulmalıdır. Sadece okuyan değil; okudukça düşünen, düşündükçe yazan bir gençlik hedeflenmelidir. Gençler, okudukları her metinden küçük notlar çıkarmalı; zaman içinde bu notlar onların kendi dilini ve bakışını kuran bir fikrî arşive dönüşmelidir. Bilgi, yazıyla kalıcı olur; düşünce, yazıyla berraklaşır.

Üçüncü olarak, sosyal bilimlerde ve insanı anlamaya dönük alanlarda tek disiplinle yetinmemek gerekir. Hayatın meseleleri tek bir pencereden anlaşılamaz. Bir toplumsal olguyu anlamak için tarih, sosyoloji, siyaset bilimi, hukuk, psikoloji, iktisat ve felsefenin birbirini tamamlayan imkânlarından istifade edilmelidir. Gençlere düşen görev; tek yönlü değil, çok boyutlu düşünebilen bir zihinsel donanım geliştirmektir.

Dördüncü olarak, kültür ve edebiyatın merkezinde Türkçe vardır. Türkçe yalnızca bir iletişim aracı değil; hafızamız, kimliğimiz ve medeniyet iddiamızdır. Gençler kelimelerin gücünü fark etmeli; dili korumanın aynı zamanda düşünceyi korumak olduğunu bilmelidir. Dilini kaybeden bir toplum, zamanla bakışını da kaybeder.

Beşinci olarak, usta–çırak ilişkisinin kıymeti yeniden hatırlanmalıdır. Edebiyat ve düşünce yalnızca bireysel üretim değil; irfan zinciriyle taşınan bir gelenektir. Gençler yaşayan ustalarla temas kurmalı; seminer, söyleşi ve atölyelere katılmalı; kuşaklar arası aktarımı önemsemelidir. Gelenekle bağ kurarken, çağın dilini de öğrenmeli; kendi köklerinden güç alarak bugünün dünyasına sahici söz söyleyebilmelidirler.

Altıncı olarak, sanatın gayesi unutulmamalıdır. Sanat, sadece estetik bir uğraş değil; insan ruhunun derinliğini taşıyan bir varoluş ifadesidir. Gençler sanat ve edebiyata yönelirken, popüler akımların geçici parıltısı yerine kalıcı eser hedefini öne almalı; yazının ve sanatın ahlâkî sorumluluğunu daima diri tutmalıdır.

Yedinci olarak, dijital çağın imkânlarını doğru kullanmak gerekir. Sosyal medya ve dijital platformlar bir imkân sunar; fakat aynı zamanda dikkat dağınıklığı, yüzeysellik ve hızlı tüketim alışkanlığı üretir. Gençlerin yapması gereken; teknolojiyi hakikatin ve kültürün hizmetinde bir araca dönüştürmek, ruhunu ve zihnini koruyacak bir denge kurmaktır.

Son olarak da şunu söylemek isterim: Gençlerimiz kendi medeniyet mirasını tanırken dünyayı da okumalıdır. Çünkü gerçek aydın duruş; hem yerli hem evrensel, hem köklü hem açık ufukludur. Yerli olanı güçlendirmek, insanlıkla irtibatı kesmek değil; tam tersine daha özgüvenli bir dünya dili kurmak demektir. Gençlerimiz bu özgüveni ilimle, emekle, ahlâkla ve estetik bir hassasiyetle birleştirdiği ölçüde, geleceğe daha güçlü yürüyebilecektir.

Bu söyleşi dolayısıyla Ankara Edebiyat ve Gerçek Tarih Derneği’nden siz değerli dostlarımız Mehmet Poyraz ve Talip Işık beyefendilere teşekkür eder; bu söyleşimizin kültür dünyamıza hayırlar getirmesini temenni ederim.

Kısaca Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan kimdir?

1 Ağustos 1970 tarihinde Hatay Dörtyol’da doğdu. Ortaöğrenimini Dörtyol İmam Hatip Lisesinde tamamladı. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni 1994 yılında bitirdi. 1995 yılında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Din Felsefesi Anabilim Dalında Araştırma Görevlisi olarak Akademik hayata intisap etti. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Felsefesi Anabilim Dalında “Spinoza’da Din ve Tanrı” isimli teziyle Yüksek Lisansı (1996), Din Felsefesi Anabilim Dalında “Spinoza’nın Tanrı Anlayışı” teziyle doktorasını tamamladı (2003). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde görev yaparken Din Felsefesi alanında Doçent oldu (2010).
2012 yılından itibaren Ankara’da Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilim Dalında Akademisyen olarak görevine devam etti. 2015 yılında Profesör unvanını aldı. 2015 yılından itibaren Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektör Yardımcılığı görevini yürüttü. Akademik hayatın yanında Sivil Toplum Kuruluşlarında da görev yaptı. Türk Felsefe Derneği Yönetim Kurulu Üyeliği görevini yürüttü. 2014 yılından itibaren Ankara Pursaklar Kent Konseyi Başkanlığını yürütmektedir. 2016 yılında Türkiye Yazarlar Birliği genel başkanlığına seçildiği görevini sürdürmektedir.
Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2’inci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektörlüğüne atandı. 02.03.2020 tarihinde başladığı rektörlük görevini halen sürdürmektedir. Aynı zamanda Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Genel Başkanı olan Arıcan, İngilizce ve Arapça bilen Arıcan, evli ve 3 çocuk babasıdır.

TYB tarafından yapılan açıklamada, yarıyıl tatilinin yılın yorgunluğunu atmak, yeni döneme taze bir zihinle hazırlanmak için önemli bir fırsat olduğu vurgulandı. Bu doğrultuda çocukların ve gençlerin ilgisini çekebilecek, okuma alışkanlığını güçlendiren eserler özenle seçildi.

Okuma listesi, TYB Yönetim Kurulu Üyesi ve yazar Emin Gürdamur tarafından hazırlandı. Seçkide her yaş grubunun dil ve düşünce dünyasına uygun, edebî değeri yüksek eserler yer aldı.

TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, tatilin yalnızca ders kitaplarından uzaklaşılan bir ara olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, bu dönemin öğrenciler için bir yenilenme ve kendini geliştirme imkânı sunduğunu ifade etti. Arıcan, çocukların ve gençlerin ilgi alanlarına hitap eden kitaplarla kaliteli zaman geçirmelerinin kültürel dünyalarını zenginleştireceğini söyledi. Ayrıca aileleri, tatil sürecinde ekran bağımlılığına karşı dikkatli olmaları konusunda uyardı.

İLKOKUL ÖĞRENCİLERİ İÇİN ÖNERİLER

İlkokul seviyesindeki öğrenciler için listede, hayal gücünü besleyen ve değerler dünyasını güçlendiren eserler öne çıktı. Bu grupta Antoine de Saint-Exupéry’nin Küçük Prens’i, Samed Behrengi’nin Küçük Kara Balık’ı, Yücel Feyzioğlu’nun Kırk Parmaklı Padişah’ı, Abdullah Harmancı’nın Aynalı Baba ile Raci’si ve Figen Yaman Coşar’ın Şehreküstü Apartmanı / En İyi Seçenek adlı kitabı yer aldı.

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK SEÇKİLER

Ortaokul öğrencileri için hazırlanan listede ise klasiklerle çağdaş eserler bir araya getirildi. Dede Korkut Hikâyeleri, Cahit Zarifoğlu’nun Küçük Şehzade’si, Cengiz Aytmatov’un Beyaz Gemi’si, Luis Sepúlveda’nın Martıya Uçmayı Öğreten Kedi’si ve Dino Buzzati’nin Ayıların Meşhur Sicilya Baskını önerilen kitaplar arasında yer aldı.

LİSE ÖĞRENCİLERİ İÇİN EDEBİYATIN TEMEL METİNLERİ

Lise öğrencilerine yönelik listede ise Türk ve dünya edebiyatının önemli eserleri bulunuyor. Sait Faik Abasıyanık’ın Semaver’i, Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Madonna’sı, Peyami Safa’nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Mustafa Kutlu’nun Uzun Hikâye’si ve Franz Kafka’nın Dönüşüm’ü genç okurlara tavsiye edilen kitaplar arasında yer aldı.

TYB’nin hazırladığı bu okuma listesi, yarıyıl tatilini kitaplarla değerlendirmek isteyen öğrenciler ve aileler için önemli bir rehber niteliği taşıyor.

Aynı zamanda Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Genel Başkanı olan Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan’a düzenlenen ziyarette edebiyat dergiciliği, kültürel yayıncılık ve Türkiye’de düşünce dünyasının gelişimi üzerine değerlendirmelerde bulunuldu. Ankara Edebiyat Dergisi’nin yayın çizgisi, edebiyat ve tarih alanındaki çalışmaları ile akademiyle kurulabilecek iş birlikleri görüşmenin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

GENEL MERKEZDEN RESMÎ AÇIKLAMA

TYB Genel Merkez Yönetim Kurulu’nun 24 Aralık 2025 tarihli kararı doğrultusunda, Ankara Şubesi’nin faaliyetlerine son verildiği belirtildi. Açıklamada, kapatma kararının idari bir tasarruf olduğu vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:

“Görev süresi dolan Türkiye Yazarlar Birliği Ankara Şubesi, Genel Merkez Yönetim Kurulumuzun 24.12.2025 tarihli kararıyla feshedilerek kapatılmıştır.”

ÜYELER GENEL MERKEZ BÜNYESİNE AKTARILACAK

Kapatma kararının ardından Ankara Şubesi’ne kayıtlı üyelerin durumuna da açıklık getirildi. Yapılan duyuruda, şubeye kayıtlı tüm üyelerin herhangi bir hak kaybı yaşamaksızın doğrudan Türkiye Yazarlar Birliği Genel Merkez bünyesine aktarılacağı bildirildi.

MEHMET SAİT ULUÇAY VE EKİBİNE TEŞEKKÜR

Açıklamada ayrıca, Ankara Şubesi Başkanı Mehmet Sait Uluçay ve yönetim ekibine bugüne kadar yaptıkları katkılar dolayısıyla teşekkür edildi. TYB Genel Merkezi, şube yönetiminin edebiyat ve kültür alanında yürüttüğü çalışmalara vurgu yaparak, emeklerinden dolayı takdirlerini dile getirdi.

TYB: “KAMUOYUNA DUYURULUR”

Türkiye Yazarlar Birliği Genel Merkez Yönetim Kurulu imzasıyla yapılan açıklama, “Kamuoyuna duyurulur” ifadesiyle sona erdi. Kararın ardından TYB’nin Ankara’daki faaliyetlerinin Genel Merkez üzerinden sürdürüleceği tahmin ediliyor.

MEHMET POYRAZ-Ankaraedebiyat.com.tr

Kurultayın açılışında konuşan Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü ve TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, yazarlığın teknik bir uğraştan öte bir kimlik inşası olduğuna dikkat çekti. 2026 yılının barış getirmesini temenni ederek sözlerine başlayan Arıcan, şunları kaydetti: “Yazarlık bir ahlak ve sorumluluk bilincidir. Bizim amacımız, sadece metin yazan değil, düşünce dünyasıyla toplumun önünü aydınlatan öncüler yetiştirmektir. Avrupa’daki gençlerimizin masallardan modern edebiyata uzanan bu devasa medeniyet diline, Türkçemize sahip çıkmaları hayati önem taşıyor.”

AVRUPA TÜRK EDEBİYATINA YENİ BİR SOLUK

Avrupa’da yaşayan ve Türkçe eserler üreten genç kalemleri usta yazarlarla bir araya getirmeyi amaçlayan kurultay, Avrupa Türk edebiyatının entelektüel zeminini güçlendirmeyi hedefledi. Yedi ülkeden 40 genç yazar, şiir, öykü, deneme ve düşünce yazıları alanlarında düzenlenen atölye çalışmalarına katıldı.

Program boyunca gençler, hem yazınsal tekniklerini geliştirme hem de edebiyatın düşünsel boyutunu derinleştirme imkânı buldu.

Strazburg’da gerçekleştirilen kapanış ve sertifika törenine, YTB Başkanı Abdulhadi Turus, Türkiye’nin Strazburg Başkonsolosu Murat Onart ve TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan katıldı.

“KURULTAY, AVRUPA TÜRK EDEBIYATI IÇIN BİR MEKTEP OLDU”

Kapanış programında konuşan YTB Başkanı Abdulhadi Turus, YTB’nin yürüttüğü Telve dergisi ve yazarlık akademileriyle Avrupa’da yeni bir edebi ve düşünsel damar oluşturduklarını vurguladı.

Turus, şu ifadeleri kullandı:

“Avrupa’nın kalbinde Türkçenin irfanıyla yoğrulan bu genç zihinler, usta-çırak geleneği içinde yetişerek geleceğin fikir işçileri olacaktır. Bu kurultay, Avrupa Türk edebiyatının inşası için adeta bir mektep vazifesi görmüştür. Bizim hedefimiz gençlerimizin yalnızca yazması değil, dünyaya söyleyecek sözlerinin olmasıdır.”

Genç yazarlara hitaben kalemin ahlaki sorumluluğuna da dikkat çeken Turus, “Kaleminiz estetik olduğu kadar adaletin de sesi olsun, mazlum coğrafyaların vicdanını taşısın” dedi.

Kurultay süresince genç yazarlar, Prof. Dr. Muhammed Enes Kala, Prof. Dr. Dursun Ali Tökel, Mehmet Kurtoğlu, Dr. Musab Talha Akpınar, Dr. Yunus Emre Aydınbaş ve Necip Tosun gibi isimlerin rehberliğinde teknik ve teorik dersler aldı.

SERTİFİKA TÖRENİYLE SONA ERDİ

YTB ve TYB iş birliğiyle düzenlenen 5. Uluslararası Genç Yazarlar Kurultayı, katılımcı genç yazarlara sertifikalarının takdim edilmesi ve hatıra fotoğrafı çekimiyle tamamlandı.

MEHMET POYRAZ-Ankaraedebiyat.com.tr

Genel Başkan Yardımcıları Prof. Dr. Muhammed Enes Kala ve Dr. Öğr. Gör. Tarkan Zengin’in de katıldığı toplantı, yeni yılın eşiğinde yapılan güçlü insani ve vicdani mesajlarla dikkat çekti.

“GAZZE’DE YAŞANANLAR İNSANLIĞIN ORTAK UTANCIDIR”

Konuşmasına Gazze’de yaşanan insanlık dramına değinerek başlayan Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, modern dünyanın eşi benzeri görülmemiş bir zulme tanıklık ettiğini vurguladı. İsrail’in Gazze’de yürüttüğü saldırıların yalnızca bir coğrafyayı değil, insanlığın ortak değerlerini hedef aldığını belirten Arıcan, yazarların bu süreçte suskun kalamayacağını ifade etti.

Arıcan, kalemin hakikati savunma sorumluluğuna işaret ederek, zulüm karşısında adaletin ve vicdanın sesi olmanın ahlaki bir görev olduğunu dile getirdi. Hakkın ve adaletin karanlığı aşacağına olan inancını yineledi.

TYB’YE KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ÖZEL ÖDÜLÜ

Türkiye Yazarlar Birliği’nin 1978 yılında merhum D. Mehmet Doğan öncülüğünde başlayan kültürel yürüyüşünün bugün güçlü bir kurumsal hafızaya dönüştüğünü belirten Arıcan, TYB’nin 2025 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü’ne layık görüldüğünü açıkladı.

Bu ödülün yalnızca geçmişe verilen bir takdir değil, aynı zamanda kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik önemli bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Arıcan, yazının ve düşüncenin medeniyet inşasındaki rolüne dikkat çekti.

28 KATEGORİDE TİTİZ BİR DEĞERLENDİRME SÜRECİ

2025 “Yılın Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları” ödüllerini belirlenme sürecine ilişkin bilgiler de paylaşan Arıcan, şiirden romana, denemeden sinemaya uzanan 28 farklı kategoride binlerce eserin incelendiğini söyledi. Seçici kurulun “kuyumcu titizliğiyle” çalıştığını belirten Arıcan, tarafsızlık ilkesine büyük önem verildiğini ifade etti.

Yönetim kurulu ve seçici kurul üyelerinin eserlerinin değerlendirmeye alınmadığını, aynı dalda art arda ödül verilmediğini hatırlattı.

“MODERN ZAMANIN DERVİŞLERİ”

Ödül alan isimlerin Türkiye’nin düşünce ve edebiyat dünyasına kalıcı katkılar sunduğunu belirten Arıcan, bu yazar ve sanatçıları “modern zamanın dervişleri” olarak nitelendirdi. Estetik kaygıyı kültürel sorumlulukla birleştiren bu isimlerin genç kuşaklara ilham olmasını temenni etti.

İşte ödül alan isimler:

TÜRKİYE YAZARLAR BİRLİĞİ 2025 YILI “YILIN YAZAR, FİKİR ADAMI VE SANATÇILARI ÖDÜL ALANLARIN LİSTESİ

Hikâye, Hâle SERT, Kuşlar ve Geçmeyen Şeyler, Hece Yayınları

Şiir, Bahtiyar ASLAN, Kahır ve Ayin, Ebabil Yayınları

Roman, M. Fatih KUTLUBAY, Günlerin Bin Yıllık Mezarı, Ketebe Yayınları

Deneme, Yağız GÖNÜLER, Efsunlu Güzellikler, Profil Kitap

Fikir, Burhanettin TATAR, Sonsuzun Sınırında Kur’an ve Tefekkür İlişkisi Üzerine, Kuramer Yayınları

Araştırma, Kemal Ramazan HAYKIRAN, Gül ve Kılıç/ Moğol İstilasında Mevlânâ ve Etrafındaki Dünya, Ötüken Yayınları

İnceleme, Şerif ESKİN, Osmanlı Modern Yazılı Kültüründe Edebiyata Yüklenen Anlamlar, Dergah Yayınları

Dil, Abdulkadir DAĞLAR, Şak Şık Şakâyık Töreli İştikâk Denemeleri, Ensar Yayınları

Edebi Tenkit, Sercan CEYLAN, Metni (D)okumak Modern Türk Edebiyatı Üzerine Eleştirel Okumalar, Hece Yayınları

Söyleşi: Mehmet Nuri YARDIM, Medeniyet Sohbetleri, Muhit Kitap

Basın Fıkra: İsmail BİNGÖL, Milat Gazetesi

Hatıra: Bilal KEMİKLİ, “tâş u toprak âresinde” Şu Bizim Ankara, Hece Yayınları

Şehir: Taner AY, Edebiyatın Suriçi, Ötüken Yayınları

Tercüme: Yazarı: Mahmûdı Şebüsterî / Gülşen-i Râz (Sırlar Güllüğü), Çeviri: Sait OKUMUŞ, Hece Yayınları

Biyografi: Safiye ÖNAL, Yaşayan Klasiğimiz Mustafa Kutlu, Timaş Yayınları

Çocuk Edebiyatı: Yücel FEYZİOĞLU, Kırk Parmaklı Padişah, Doğu Batı Yayınları

Dergi: Çare -Edebiyat, Fikir, Kültür ve Sanat Dergisi

Dijital Mecra: İstanbul Türkçesi Reyhan ÇINAR, YouTube,

TV Belgesel: Bir Zeytin Ağacının Altında, TRT World, Yönetmen: Zümrüt SÖNMEZ

TV Dizi: İzler, TRT Avaz

TV Program: Aramızdaki Kelimeler, VAV TV, Sunum: Necdet Subaşı

Radyo Programı: Hayatın İçinden, TRT Erzurum Bölge Radyosu, Sunucu: Yıldıray Yıldız

Yayıncılık Kamu: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Yayınları (Telve-Bağlar Dergileri Özelinde)

Yayıncılık Özel: Vakıfbank Yayınları

Özel Yayıncılık (Jüri özel ödülü): Molla Sadrâ, Dört Aklî Yolculukta Aşkın Hikmet, (Proje ve Çeviri Editörü: Şamil ÖÇAL) -9 Cilt- Litera Yayıncılık

D.Mehmet Doğan Türk Dünyası Edebiyat Ödülü: Miraziz AZAM, Özbek şair, yazar.

TYB Vefa Ödülü: Muhsin Mete

Üstün hizmet ödülleri; Kültür ve sanat hayatımıza önemli katkı sağlayan, edebiyat ve düşünce alanında olağanüstü gayret ve çalışmaları bulunan şahsiyetlere, şükran ve minnet borcumuzun bir ifadesi olarak verilmektedir.

Üstün Hizmet Ödülü: Prof. Dr. Abdullah UÇMAN, Prof. Dr. Yavuz AKPINAR ve Prof. Dr. Ümit MERİÇ

Milli Şair Mehmet Âkif Ersoy, ebediyete irtihalinin 89. yılında Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) öncülüğünde Ankara Altındağ’da bulunan Taceddin Dergâhı’nda dualarla anıldı. İstiklâl Marşı’nın yazıldığı tarihî mekânda düzenlenen programa Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektörü ve TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan başta olmak üzere şairler, yazarlar, öğrenciler ve sivil toplum temsilcileri katıldı.

Program Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı. Ardından öğrenciler tarafından İstiklâl Marşı’nın on kıtası hep birlikte okundu. Taceddin Dergâhı’nda yankılanan dizeler, Âkif’in millet vicdanındaki yerini bir kez daha hatırlattı.

“TACEDDİN DERGÂHI BİR VİCDAN VE AHLÂK MEKTEBİDİR”

Anma programında konuşan TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Mehmet Âkif Ersoy’un yalnızca bir şair değil, bir ahlâk ve sorumluluk bilinci olduğunu vurguladı. Fanilik ve insanın acziyeti üzerine değerlendirmelerde bulunan Arıcan, hakiki ebediyetin şöhretle değil rahmetle anılmak olduğunu ifade etti.

Âkif’in sesinin bugün de milletin vicdanında yankılandığını belirten Arıcan, Taceddin Dergâhı’nın yalnızca tarihî bir mekân değil, Millî Mücadele’nin manevî cephesi olduğunu söyledi. Bu mekânın bir müze anlayışıyla değil, yaşayan bir değer olarak görülmesi gerektiğini dile getiren Arıcan, “Taceddin Dergâhı bizim için bir ahlâk mektebi, bir vicdan evi ve istiklâl ruhunun kaynağıdır” ifadelerini kullandı.

BİR ANMADAN ÖTE EMANETİ SÜRDÜRME VURGUSU

Programda yapılan değerlendirmelerde bugünün bir yas günü değil, Mehmet Âkif Ersoy’un bıraktığı emaneti sürdürme iradesinin ifadesi olduğu vurgulandı. Âkif’in şiirleriyle inşa ettiği ahlâk, inanç ve vatan sevgisinin günümüz edebiyatı ve düşünce dünyası için hâlâ yol gösterici olduğu dile getirildi.

Taceddin Dergâhı’nda gerçekleştirilen anma, Mehmet Âkif Ersoy’un fikir dünyasının ve edebî mirasının kuşaklar boyunca yaşatılması gerektiği mesajıyla sona erdi.

12 Aralık’ta başlayan ve Ankaraedebiyat.com.tr’nin de takip ettiği bilgi şöleninin üçüncü günü 14 Aralık’ta son oturumlar Ankara’nın Kalecik ilçesinde yapıldı. Program boyunca D. Mehmet Doğan’ın fikrî duruşu, kültürel mücadelesi ve Türk düşünce hayatına bıraktığı kalıcı izler, akademisyenler, yazarlar ve kültür insanlarının değerlendirmeleriyle ele alındı. Doğan’la ilgili hatıralar paylaşılırken, onun şahsiyeti ve kültür dünyasındaki yeri farklı yönleriyle ortaya konuldu.

DOĞAN’IN KÜLTÜREL MİRASI ÇOK YÖNLÜ ELE ALINDI

Programda konuşan Ankara Valisi Vasip Şahin, Kalecik Kaymakamlığı’nın ev sahipliğine teşekkür ederek, D. Mehmet Doğan’ın Osmanlı beyefendiliğiyle özdeşleşen kişiliğine dikkat çekti. Şahin, Doğan’ın Ankara’nın kültürel hayatındaki öncü rolünü ve Türkçenin korunmasına yönelik hassasiyetini özellikle vurguladı.

Kalecik Kaymakamı Melih Aydoğan ise ilçede yürütülen kültür ve edebiyat faaliyetlerinin toplumsal hafızanın canlı tutulmasındaki önemine değinerek, D. Mehmet Doğan’ın adının bu çalışmalar için ilham kaynağı olduğunu ifade etti.

ÜNİVERSİTELERDEN DOĞAN’IN MİRASINA VURGU

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, D. Mehmet Doğan’ın düşünce mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasında edebiyat okulları ve kurumsal yapıların taşıdığı sorumluluğa işaret etti. Arıcan, Doğan’ın fikir dünyasının yalnızca bir dönemle sınırlı olmadığını, kalıcı bir kültürel hat oluşturduğunu belirtti.

Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar da Doğan’ın kültürel sürekliliğe sağladığı katkıları merkeze alan değerlendirmelerde bulundu. Ünüvar, Doğan’ın düşüncelerinin şehir, edebiyat ve kimlik tasavvuru açısından önemine dikkat çekti.

“BİLGİ VE İRFAN BEREKETİNİN GÖSTERGESİ”

Programda söz alan Prof. Dr. Mustafa Orçan, D. Mehmet Doğan’ın kültürel mirasına yapılan bu tür toplantıların, onun bilgi ve irfan bereketinin en somut göstergesi olduğunu ifade etti. Ankara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Duhan Kalkan ise Ankara’daki kültürel yatırımlar ile D. Mehmet Doğan’ın fikir dünyası arasındaki ilişkiye değindi.

TYB VE DOSTLARININ DEĞERLENDİRMELERİ

Türkiye Yazarlar Birliği temsilcileri, yazarlar ve D. Mehmet Doğan’ın yakın dostları tarafından yapılan konuşmalarda, TYB’nin kültür ve edebiyat faaliyetlerinde Doğan’ın kurucu etkisi vurgulandı. Doğan’ın genç kuşaklarla kurduğu fikrî bağ, kültüre rehberlik eden yönü ve Anadolu merkezli düşünce anlayışı üzerinde duruldu.

Programın sonunda, D. Mehmet Doğan’ın hatırasının aile bağları, dostluk ilişkileri ve kültürel miras ekseninde yaşatılmasının önemi dile getirildi.

D. Mehmet Doğan

Vali Şahin konuşmasında, ilim, irfan ve kültür hayatına müstesna katkılar sunan TYB Kurucu ve Şeref Başkanı D. Mehmet Doğan’ın düşünce dünyasının kültürel derinliği beslediğini belirterek, bilgi şölenlerinin ortak hafızayı güçlendiren kıymetli zeminler olduğunu ifade etti.

ÜÇ GÜN SÜRECEK KAPSAMLI PROGRAM

12 Aralık Cuma günü başlayan ve üç güne yayılan D. Mehmet Doğan Bilgi Şöleni, akademisyenleri, yazarları, araştırmacıları ve TYB temsilcilerini Ankara’da buluşturdu. Ankaraedebiyat.com.tr’nin takip ettiği programın açılışında, D. Mehmet Doğan’ın hayatını ve fikrî mücadelesini anlatan özel bir video gösterimi de yer aldı.

Açılış konuşmalarını; Ankara Valisi Vasip Şahin, D. Mehmet Doğan Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mustafa Orçan, ASBÜ Rektörü ve TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın ve TÜRKSOY temsilcileri yaptı. Konuşmalarda Doğan’ın düşünce ve kültür dünyasındaki belirleyici rolüne dikkat çekildi.

TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayit Yusuf, Mehmet Doğan’ın kültürel birikime katkısı olan biri olduğunu belirterek, “Genç nesillerimizin Doğan’ın yaptıklarını, ideallerinibilerek yetişmelerini istiyoruz. Kendisini minnetle ve şükranla yâd ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü, Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, kültür ve sanat hayatımıza, gönül coğrafyamıza büyük emek vermiş bir mütefekkiri, Mehmet Doğan’ı anmak ve anlamak amacıyla bir araya geldiklerini ifade ederek, şunları söyledi:

“Muazzam bir kara mizah ustası, fıkra yazarıydı. Değerlerine bağlı biriydi. Derin ve duru fikirlere sahipti. Onu bir vefa insanı olarak da görürdük. Asım’ın Nesli’nin neferiydi. Yazarlığın okulunu kuran bir dava adamıydı.”

D. Mehmet Doğan Araştırma Merkezi Başkanı ve AYBÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Orçan ise, Mehmet Doğan’ın gerçek bir fikir ustası olduğunu kaydederek, “Çok yönlü bir insandı, idealistti. Hâkim ve egemen kültürden yana olmadı, kimsesizlerin yanında yer aldı. O gerçek bir fikir ustasıydı” dedi.

Ali Yalçın

D. Mehmet Doğan’ın 1996 yılına kadar Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Genel Başkanlığı görevini sürdürdüğünü, 1996 yılından itibaren de Türkiye Yazarlar Birliği’nin ‘Şeref Başkanı’olduğunu aktaran Eğitim-Bir-Sen ve Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, Doğan’ın aynı zamanda Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen’in kurucu genel başkanı Mehmet Akif İnan’ın yakın dostu olduğunu ifade etti.

Mehmet Akif İnan’ın, Türkiye Yazarlar Birliği’nin 30 numaralı üyesi olduğunu aktaranYalçın, şunları kaydetti:

“Türkiye Yazarlar Birliği’nin merkezinde düzenlenen etkinliklerde konuşmalar yapmış, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen şiir şölenlerine katılmış, 1995 yılında Aşkabat’ta ‘Mahdum Kulu Büyük Bayrak Ödülü’ne, 1996 yılında Girne’de ‘Türkçenin Uluslararası Şiir ŞöleniÖzel Ödülü’ne layık görülmüştür. Mehmet Doğan Ağabey de kuruluşundan itibaren Eğitim-Bir-Sen ve Memur-Sen’in en önemli destekçilerinden biri olmuştur. 30 yılı aşan bir dönemde Türkiye Yazarlar Birliği ile iş birliği hâlinde düzenlediğimiz şûralar, bilgi şölenleri, hep nitelikli ve kalıcı işler olarak tarihteki yerini almıştır. Bizim düzenlediğimiz ‘Öğretmen Hatıraları’ yarışmalarının jüri heyetinde yer almış, büyük bir sabırla metinleri okumuş, değerlendirmiştir.”

DOĞAN’IN DÜŞÜNCE MİRASI MASAYA YATIRILDI

Şölenin ilk oturumu, Prof. Dr. Münire Kevser Baş başkanlığında gerçekleştirildi. Oturumda Prof. Dr. Kurtuluş Kayalı, Prof. Dr. Yasin Aktay, Dr. Necmettin Turinay ve Prof. Dr. Turan Karataş, D. Mehmet Doğan’ın Türk düşüncesindeki yeri, kültür eleştirileri ve medeniyet yaklaşımını farklı perspektiflerden ele aldı.

İKİNCİ GÜN: DİL, EDEBİYAT VE TARİH HAFIZASI

13 Aralık Cumartesi günü program, sabah saatlerinden itibaren Memur-Sen Genel Merkezi’nde devam edecek. Oturumlarda D. Mehmet Doğan’ın dil, edebiyat ve sözlük çalışmaları kapsamlı biçimde değerlendirilecek.

Prof. Dr. Fazıl Gökçek, Prof. Dr. Mustafa Balcı, Prof. Dr. Zeki Taştan ve Prof. Dr. İdris Nebi Uysal’ın katılacağı oturumlarda, Doğan’ın Türkçeye yaklaşımı, edebiyatçılara bakışı ve kültürel savunusu ele alınacak. Günün ikinci bölümünde ise Balkanlar odağında değerlendirmeler ile “Tarih ve Hafıza” başlıklı konuşmalar yapılacak.

ÜÇÜNCÜ GÜN KALECİK’TE EDEBİYAT OKULU

Bilgi şöleni, 14 Aralık Pazar günü Kalecik’te devam edecek. Atatürk Parkı Muhabbet Konağı’nda düzenlenecek “D. Mehmet Doğan Kalecik Edebiyat Okulu” programında üniversite rektörleri, yazarlar ve TYB temsilcileri öğrencilerle bir araya gelecek. Oturumlarda Doğan’ın edebiyat ve şehir kültürü üzerine geliştirdiği düşünceler ele alınacak.

D. MEHMET DOĞAN İLE HATIRALAR

Etkinlik süresince Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen akademisyenler, D. Mehmet Doğan’ın fikir dünyasını, kültür-medeniyet perspektifini ve Türk dünyasına bakışını değerlendirecek. Programda ayrıca “Dostlarından Hatıralar” başlığıyla düzenlenecek özel oturumda, yakınları ve yol arkadaşları Doğan’a dair anılarını paylaşacak.

Ankaraedebiyat.com.tr‘nin takip ettiği programın ilk günü, Ankara Valiliği Vecdi Gönül Konferans Salonu’nda yapılan açılışla başladı. Açılış bölümünde D. Mehmet Doğan’ı anlatan özel bir video gösterimi yer aldı. Ankara Valisi Vasip Şahin, D. Mehmet Doğan Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mustafa Orçan, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü ve Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Başkanı Musa Kazım Arıcan, Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın ve TÜRKSOY temsilcileri yaptıkları konuşmada D. Mehmet Doğan’ın düşünce ve kültür dünyasındaki önemine vurgu yaptılar.

DOĞAN’IN DÜŞÜNCE MİRASI OTURUMLARDA ELE ALINACAK

Prof. Dr. Münire Kevser Baş’ın başkanlığını yaptığı ilk oturumda Prof. Dr. Kurtuluş Kayalı, Prof. Dr. Yasin Aktay, Dr. Necmettin Turinay, Prof. Dr. Turan Karataş, D. Mehmet Doğan’ın Türk düşüncesindeki yerini ve kültür eleştirilerini farklı perspektiflerle değerlendirdi.

İKİNCİ GÜN: DİL, EDEBİYAT VE TARİH HAFIZASI

13 Aralık Cumartesi günü sabah saat 09.30’dan itibaren Memur-Sen Genel Merkezi’nde başlayacak oturumlarda, D. Mehmet Doğan’ın dil ve edebiyat alanındaki çalışmaları ele alınacak.

Prof. Dr. Fazıl Gökçek, Prof. Dr. Mustafa Balcı, Prof. Dr. Zeki Taştan ve Prof. Dr. İdris Nebi Uysal’ın yer aldığı oturumlarda, Doğan’ın edebiyatçılara bakışı, Türkçeyi müdafası ve sözlük anlayışı masaya yatırılacak.

Günün ikinci bölümünde ise Balkan coğrafyasına yönelik değerlendirmeler ve “Tarih ve Hafıza” konulu konuşmalar gerçekleştirilecek. Akademisyenler, D. Mehmet Doğan’ın tarih şuuruna, kültürel hafıza vurgusuna ve toplum-medeniyet ilişkisine yaptığı katkıları aktaracak.

ÜÇÜNCÜ GÜN: KALECİK’TE EDEBİYAT OKULU

Şölenin son günü 14 Aralık Pazar günü saat 11’de, Kalecik’teki Atatürk Parkı Muhabbet Konağı’nda düzenlenecek “D. Mehmet Doğan Kalecik Edebiyat Okulu” ile devam edecek. Üniversite rektörleri, yazarlar ve TYB temsilcileri, Doğan’ın edebiyat ve şehir kültürü üzerine düşüncelerini merkeze alan özel oturumlarda öğrencilerle bir araya gelecek.

GENİŞ KATILIMLI ANMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMI

Etkinlik boyunca Türkiye’nin dört bir yanından akademisyenler D. Mehmet Doğan’ın fikir dünyasını, kültür-medeniyet yaklaşımını, Türk dünyası perspektifini ve şehir üzerine geliştirdiği yorumları ele alacak.

Ayrıca “Dostlarından Hatıralar” oturumuyla yakınları ve yol arkadaşları, D. Mehmet Doğan’ın düşünce ve karakterini anlatan özel anılarını paylaşacak.

D. MEHMET DOĞAN’IN FİKİR MİRASI AKADEMİK ZEMİNDE ELE ALINACAK

TYB öncülüğünde gerçekleştirilecek bilgi şöleni, merhum Doğan’ın Türkçenin korunması, edebiyatın zenginleştirilmesi ve kültürel bilinç oluşturulmasına yönelik mücadelesini çok yönlü şekilde değerlendirmeyi hedefliyor.

Şölen kapsamında, Doğan’ın eserleri, düşünce dünyası, Türkçe hassasiyeti ve kültürel katkıları akademisyenler ve yazarlar tarafından ayrıntılı olarak ele alınacak.

ÜST DÜZEY KATILIMLA AÇILIŞ YAPILACAK

12 Aralık 2025 Cuma günü başlayacak açılış programına kültür, siyaset ve akademi dünyasından önemli isimler katılacak. Ankara Valisi Vasip Şahin, ASBÜ Rektörü ve TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayit Yusuf ile D. Mehmet Doğan Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mustafa Orçan söz konusu program katılacak isimler arasında yer alıyor.

Açılış oturumları Ankara Valiliği Vecdi Gönül Konferans Salonu ve Memur-Sen Genel Merkezi’nde yapılacak.

KALECİK’TE “D. MEHMET DOĞAN EDEBİYAT OKULU” AÇILIYOR

Etkinliğin üçüncü günü, merhum Doğan’ın doğduğu topraklara özel bir anlam yüklüyor. Ankara’nın Kalecik ilçesi, “D. Mehmet Doğan Kalecik Edebiyat Okulu”na ev sahipliği yapacak.

Bu özel bölümde akademisyenler, yazarlar ve araştırmacılar Doğan’ın edebi ve fikrî mirasını yeni nesillere aktarmayı amaçlayan paneller gerçekleştirecek.

Kalecik’teki program, yalnızca merhumun hatırasına saygı değil; aynı zamanda Türk düşünce dünyası için yeni bir entelektüel platform oluşturmayı amaçlıyor.

BALKANLAR VE TÜRK DÜNYASINDAN GENİŞ KATILIM

Bilgi şölenine, Balkan ülkelerinden ve Türk Dünyası’ndan pek çok şair, yazar ve akademisyen de katılacak. Etkinlik: Ankara Valiliği, TÜRKSOY, ASBÜ, Memur-Sen, Eğitim-Bir-Sen, Mehmet Akif İnan Vakfı, TYB, D. Mehmet Doğan Araştırmaları Merkezi ile Kalecik Kaymakamlığı iş birliğiyle düzenleniyor.

PROGRAM TAKVİMİ

12 Aralık 2025 Cuma – 1. Gün

09.30 – Açılış Programı

Yer: Ankara Valiliği Vecdi Gönül Konferans Salonu (Sıhhiye)

13.30 – Oturumlar

Yer: Memur-Sen Genel Merkezi – Altındağ

13 Aralık 2025 Cumartesi – 2. Gün

09.30 – Oturumlar

Yer: Memur-Sen Genel Merkezi – Altındağ

14 Aralık 2025 Pazar – 3. Gün

11.00 – Kalecik Programı

Yer: Kalecik – Ankara

Açılış programında şiir dinletisinin ardından Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Ankara Şube Başkanı Mehmet Sait Uluçay, ASBÜ Rektörü ve TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Ankara Vali Yardımcısı Harun Kaya ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu tarafından konuşmalar yapıldı.

Konuşmalarda, D. Mehmet Doğan’ın Türk düşünce ve kültür hayatına sunduğu katkılar ele alındı.  Uluçay tarafından Doğan’ın medeniyet bilinci inşa eden kaleminin genç kuşaklara yol gösterdiği ifade edildi.

D. MEHMET DOĞAN’IN HAYALİ YAŞATILIYOR

Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan,  konuşmasına merhum D. Mehmet Doğan’ın Çizgilerde Yaşamak şiirini okuyarak başladı. “Bu festival Mehmet abinin hayaliydi ve onun girişimi ile başladı.” ifadelerine yer veren Prof. Dr. Arıcan, edebiyatın milletlerin hafızası olduğunu dile getirerek D. Mehmet Doğan’ın bıraktığı düşünce mirasının önemi vurgulandı.  D. Mehmet Doğan’ın hayalini kurduğu Ankara Edebiyat Festivali’nin yaşatıldığını belirten Prof. Dr. Arıcan tarafından Ankara’nın kültür, edebiyat ve düşünce alanında bir merkez hâline gelmesi yönündeki hedefler aktarıldı. 2025 Kültür Sanat Ödülleri kapsamında TYB’nin üç ayrı ödül ile takdir edildiği ifade edildi. Festivalin daha geniş bir kültürel çerçeveye yayılması amaçlanırken, Topçu Felsefe Konağı’nın kurulması için gerekli sürecin başlatıldığı açıklandı. Ayrıca festival kapsamında Kalecik’te D. Mehmet Doğan adına programlar düzenlendiği ve festivalin uzun yıllar devam etmesi yönündeki temenniler dile getirildi.

Doğan’ın yaşarken büyük katkı sunan bir değer olduğuna dikkat çeken Ankara Vali Yardımcısı Harun Kaya, kültür ve sanat etkinliklerinin toplumları birleştiren yönüne vurgu yaptı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu tarafından festivalin, popüler mecralarda görünürlük bulamayan genç yazarların okurla buluşması açısından önemli bir imkân sunduğu ifade edildi. Bakanlık tarafından yerel yazarları destekleyen çalışmaların sürdürüldüğü, ilk eserini yayımlayan kurumlara maddi destek sağlandığı ve Kültür Yolu Festivali ile yazar-okur buluşmalarının güçlendirildiği aktarıldı.

Festival kapsamında D. Mehmet Doğan Fikir ve Edebiyat Büyük Ödülleri törenle sahiplerine verildi. Şiir Ödülü Ali Sali’ye, Deneme Ödülü Ekrem Özdemir’e, Hikâye Ödülü ise Ali Necip Erdoğan’a takdim edildi. Ödüller, ASBÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan tarafından sunuldu. Ayrıca Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi’nin festivale sağladığı katkılar dolayısıyla Prof. Dr. Arıcan’a berat verildi.

Festivalin ilk günü, düşünce ve edebiyatın farklı boyutlarını değerlendiren panellerle devam etti. “Düşünce ve Edebiyata Adanan Bir Ömür: D. Mehmet Doğan” başlıklı ilk panel Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Panelde Prof. Dr. Mustafa İsen, Prof. Dr. Mustafa Orçan, Dr. Necmettin Turinay ve Osman Özbahçe tarafından merhum Doğan’ın düşünce dünyası, edebi birikimi ve kültürel mirası çeşitli yönleriyle ele alındı.

Günün ikinci paneli “Ankara’da Yazılan Şiirler” başlığıyla düzenlendi. Prof. Dr. Bilal Çakıcı’nın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde Prof. Dr. Turan Karataş, Dr. Ahmet Durmuş Taşdemir, Öğr. Gör. İsa İlkay Karabaşoğlu ve Yusuf Turan Günaydın tarafından Ankara’nın edebiyata yansımaları, şehir–şair ilişkisi ve Ankara edebiyatının tarihsel gelişimi değerlendirildi.

Günün son programı, Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan’ın katılımıyla yapılan “Yazar Okulu – İlk Ders” etkinliği oldu. Programda yazarlık disiplini, düşünce ufku ve dil bilincine yönelik temel ilkeler katılımcılara aktarıldı.

Festivalin ikinci günü de yoğun bir ilgiyle sürdü. Günün ilk paneli “Erken Cumhuriyet Dönemi Ankara ve Edebiyat” oturumunda Ankara’nın edebiyata yansımaları ele alındı. Panel, moderatörlüğünü ise Prof. Dr. Muhammet Enes Kala’nın yürüttüğü oturumda Doç. Dr. Canan Olpak Koç, Emin Gürdamur ve Dr. Fatma Bilge Şimşek tarafından dönemin kültürel atmosferi, Cumhuriyet sonrası edebi dönüşüm ve Ankara’nın edebi kimliği üzerine yapılan değerlendirmelerle tamamlandı.

“Gençlik ve Edebiyat” adlı ikinci panelde genç kuşakların edebiyatla kurduğu ilişki tartışıldı. Moderatörlüğünü Hacı Mahmut Erdemir’in üstlendiği panelde Hayal Elif Kızkapan, İkbal Sevgi Denkli, İclal Doğansoy ve İlayda Yıldırım tarafından genç yazarların üretim biçimleri, estetik yönelimleri ve yeni kuşağın dil perspektifi üzerine görüşler paylaşıldı.

“Yapay Zekânın Edebiyata Etkisi”  adlı üçüncü panel, yapay zekâ ve edebiyat ilişkisine odaklanıldı. Panel, Prof. Dr. Hasan Yücel Başdemir moderatörlüğünde Doç. Dr. Ahmet Faruk Çeçen, Ahmet Melih Karauğuz ve Doç. Dr. Ali Durdu tarafından yürütüldü. Yapay zekânın metin üretimi, yazarlık pratikleri ve okuma kültürü üzerindeki etkileri akademik bir bakışla ele alındı.

“Edebiyat ve Sinema” adlı ikinci günün son paneli edebiyat ve sinema etkileşimine ayrıldı. Moderatörlüğünü İbrahim Demirkan’ın yürüttüğü panelde Sadık Yalsızuçanlar, Hatice Bildirici ve Mehmet Kurtoğlu tarafından edebi eserlerin beyaz perdeye uyarlanma süreçleri ve iki disiplin arasındaki karşılıklı etkileşim değerlendirildi.

4. Ankara Edebiyat Festivali ikinci gününde Filistin Şiir Şöleni ile tamamlandı. Katılımcılar, festivalin son bölümünü edebiyatın duygusal ve estetik yönünü öne çıkaran dizelerle noktaladı. Organizasyon yetkilileri tarafından oturumlara katkı sunan akademisyenlere, yazar ve şairlere teşekkür edilerek festival iyi dileklerle sonlandırıldı.

Milletvekili Zeynep Yıldız-Kezban Eldemir Gültepe

Ankara Milletvekili Zeynep Yıldız’ın da katıldığı Filistin Şiir Şöleni etkinliği, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Sezai Karakoç Salonu’nda düzenlendi. Açılış konuşmasını yapan Türkiye Yazarlar Birliği Ankara Şube Başkanı Mehmet Sait Uluçay, dünyanın her neresinde olursa olsun mazlumların sesi olmak için edebiyatın bir araya gelme gücüne dikkat çekti.

Mehmet Sait Uluçay

Uluçay, şiirin bir milletin vicdanı olduğunu vurgulayarak vicdanın hiçbir zaman işgal edilemeyeceğini söyledi. “Filistin’in sesi kısıldığında dünyanın dört bir yanındaki şairler onun sözcüsü olur” diyen Uluçay, şölenin bir anma programından öte Filistin’in direniş ruhuna ve umuduna dair bir vefa duruşu taşıdığını ifade etti. Uluçay konuşmasında ayrıca, Filistin’in acılarını unutmamanın ve geleceğe aktarmanın bir insanlık görevi olduğunu belirterek şölenin aynı zamanda bir farkındalık ve vicdan çağrısı olduğunu dile getirdi.

Ali Sali

Talip Işık

İbrahim Demirci

Banu Sancak

Halit Yıldırım

Sıtkı Caney

Mehmet Taştan

Mehmet Aycı

Eylül Tanem Sezen

Konuşmaların ardından şairler, Filistin temalı şiirlerini seslendirerek salonda duygu dolu anlar yaşattı. Şölenin sonunda ise şairlere teşekkür beratı takdim edildi.

FİLİSTİN ŞİİR ŞÖLENİ’NE KATILAN ŞAİRLER:

Ali Sali

Banu Sancak

Deniz Garipcan

Elif Ceylin Koçyiğit

Eylül Tanem Sezen

Gonca Yılmaz Hatunoğlu

Halit Yıldırım

Hüseyin Çolak

İbrahim Demirci

İbrahim Yıldız

Kezban Eldemir Gültepe

Mehmet Akif Kireççi

Mehmet Aycı

Mehmet Kurtoğlu

Mehmet Sait Uluçay

Mehmet Taştan

Mustafa Sarı

Sıtkı Caney

Talip Işık

Yavuz Ertürk

AKADEMİSYENLER EDEBİYAT VE YAPAY ZEKÂ İLİŞKİSİNİ MASAYA YATIRDI

4.Ankara Edebiyat Festivali etkinliklerinden biri olan “Yapay Zekânın Edebiyata Etkisi” paneli, ASBÜ Sezai Karakoç Salonu’nda gerçekleştirildi. Panelin moderatörlüğünü Prof. Dr. Hasan Yücel Başdemir yaptı.

Panelde konuşmacı olarak Doç. Dr. Ahmet Faruk Çeçen, Ahmet Melih Karauğuz ve Doç. Dr. Ali Durdu yer aldı.

“YAPAY ZEKÂ BAĞLAM KOPMALARINA YOL AÇABİLİR”

Doç. Dr. Ahmet Faruk Çeçen, yapay zekâ teknolojisinin hızla geliştiğine dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:

Yapay zekânın geçmiş, bugün ve gelecek arasındaki bağlamı koparma ihtimalinin bulunduğunu, internet ortamında okunan yorumların yaklaşık yüzde 60’ının yapay zekâ tarafından üretildiğini, yeni neslin yapay zekâ ile büyüdüğünü ve artık bu teknolojiden kaçmanın mümkün olmadığını.

Çeçen, yapay zekâ kullanımı konusunda edebiyatçıların vicdanına büyük sorumluluk düştüğünü de vurguladı.

“YENİ BİR KÜLTÜREL DEVRİM YAŞIYORUZ”

Panelin bir diğer konuşmacısı Ahmet Melih Karauğuz, yapay zekânın sanat alanında oluşturduğu dönüşümü şöyle özetledi:

Yapay zekânın içinde bulunduğumuz çağda yeni bir kültürel devrimi tetiklediğini, bir metnin insan tarafından mı yoksa yapay zekâ tarafından mı üretildiğinin tartışma konusu olmaya başladığını, sanatta “niyet” kavramının belirleyici olduğunu; ancak yapay zekânın veriyle beslendiğini, tecrübeye sahip olmadığını söyledi.

Karauğuz, “Yapay zeka araçlarında bir niyet yoktur. Yapay zekalar veriyle beslenir, tecrübeyle beslenmez. Günün sonunda bunlar tahmin modelleridir. Bir sonraki kelimeyi, görseli, kareyi doğru tahmin etmek üzere kurulmuş sistemlerdir. Biz yazarlar, kişiler bir dize yazdığımızda, o dizeyi tam olarak neden yazdığımızı açıklayamayız ama onun arka plandaki tecrübesini, yaşanmışlığını biliriz.” dedi.

“YAPAY ZEKÂ YAZMA SÜRECİNİ TEŞVİK EDEBİLİR AMA ETİK TARTIŞMALAR SÜRÜYOR”

Doç. Dr. Ali Durdu, yapay zekânın yazarlara yardımcı bir araç olabileceğini ifade ederek, “Düşüncelerinizi yapay zekaya aktarıp size bunun nasıl yazılabileceğini anlatarak yol gösterici olabilir.” dedi.

Bununla birlikte, Durdu yapay zekânın edebiyatta kullanımının etik sorunlar doğurduğunu ve bu nedenle temkinli yaklaşmaya davet etti.

Ankaraedebiyat.com.tr‘nin de ilgiyle takip ettiği panelde, Ahmet Hamdi Tanpınar, Refik Halit Karay ve Münevver Ayaşlı’nın eserlerinde Ankara’nın edebî bir tema olarak ele alınma biçimi üzerinde duruldu.

Panelde Doç. Dr. Canan Olpak Koç tarafından, Münevver Ayaşlı’nın Ankara merkezli eserleri analiz edilirken dönemin edebiyat–şehir ilişkisi değerlendirildi.

Dr. Fatma Bilge Şimşek, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Ankara’yı ele alış biçimi zaman ve mekân temaları üzerinden değerlendirmelerde bulundu.

Emin Gürdamur tarafından ise, Refik Halit Karay’ın Ankara gözlemleri ile edebiyata yansımaları aktarılarak yazarın edebî kimliği yeniden ele alınmaya çalışıldı.

D. Mehmet Doğan, 1972 yılında Ankara Üniversitesi Basın ve Yayın Yüksekokulu’ndan mezun oldu. Aynı yıl Türk tarihçiliğinin en önemli kurumlarından biri olan Türk Tarih Kurumu Yeni Türkiye Araştırma Merkezi’nde görev aldı. 1975’te Dergâh Yayınları’nda, 1977’de ise TRT’de çalışarak medya ve yayıncılık alanındaki tecrübesini derinleştirdi.

TÜRKİYE YAZARLAR BİRLİĞİ’NİN (TYB) KURULUŞU

D. Mehmet Doğan’ın kültür hayatına en büyük katkılarından biri, 1978’de kuruluş çalışmalarını yürüttüğü Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) oldu. Yıllarca TYB Genel Başkanlığı görevini üstlenen Doğan, Türkiye’de fikir, sanat ve edebiyat alanındaki gelişmelere yön veren isimlerden biri hâline geldi. Ayrıca Birlik Yayınları’nı kurarak çok sayıda eserin okuyucuyla buluşmasını sağladı.

1980’li yıllar, Doğan’ın medya dünyasında daha görünür olduğu bir dönemdi.

Kültür Bakanlığı Sinema Dairesi’nde film yapımcısı ve senaryo yazarı olarak çalıştı.

Film Denetleme Kurulu’nda görev yaptı.

1990’larda Yörünge, ardından Vakit gazetesinde günlük yazılar yazdı.

Birlik Medya A.Ş.’nin Genel Müdürü olarak medya yönetiminde aktif rol üstlendi.

1996-2005 yılları arasında RTÜK Üyeliği yaptı.

Ayrıca Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde yazarlık dersleri vererek genç gazetecilerin yetişmesine katkıda bulundu.

EDEBİYAT, DÜŞÜNCE VE ANSİKLOPEDİ ÇALIŞMALARI

D. Mehmet Doğan, yalnızca köşe yazılarıyla değil, aynı zamanda entelektüel ve kültürel çalışmalarıyla da tanındı. Doğan Büyük Türkçe Sözlük’ü hazırladı.

Hareket, Türk Edebiyatı, Mavera, İlim ve Sanat, İzlenim, Nehir gibi birçok dergide yazdı.

Özellikle şu büyük projelerin yayın yönetmenliğini üstlendi:

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi,

Türk Aile Ansiklopedisi.

Türkiye Yazarlar Birliği Vakfı ve Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfı’nın da kurucuları arasında yer alan Doğan, fikir hayatında özgün bir “medeniyet perspektifi” geliştirmesiyle öne çıktı.

2016 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Sanat Ödülleri’nde “Edebiyat” ödülüne layık görüldü. Vefatına kadar Karar gazetesinde köşe yazılarını sürdürerek düşünce dünyasına katkı yapmaya devam etti.

D. Mehmet Doğan, 11 Ağustos 2024 tarihinde 77 yaşında vefat etti.

Cenazesi ertesi gün Hacı Bayram Veli Camii’nde kılınan namazın ardından, Taceddin Dergâhı’nın bahçesine, Milli Şairimiz Mehmet Akif Ersoy’un manevi hatırasının yaşadığı yere defnedildi.

TYB Ankara’nın bu haftaki konuğu şair ve hukukçu Mehmet Taştan olacak.

Mehmet Taştan, bu hafta Türk şiiri üzerine konuşacak. “Kültürümüzde Şiirin Yedi İşlevi” konulu programda şiirimizin ana hatları ele alınacak.

Söyleşi çerçevesinde gerçekleştirilecek aktiviteyi TYB Ankara Şube Başkanı Mehmet Uluçay yönetecek. 29 Kasım 2025 Cumartesi günkü program saat 15.00’te TYB Ankara Şubesi’nde yapılacak.

Mehmet Taştan Kimdir?

Şair ve Hukukçu olan Taştan, 1967’de Erzurum’da doğdu. 30 yılı aşkındır Cumhuriyet Savcılığı görevini ifa ediyor. Erzurum’da Milletin Sesi gazetesinde yazıları yayınlandı. Evli, üç çocuk babasıdır.

EĞİTİM

• Erzurum Lisesi
• Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi (1988)

KİTAPLARI

• İnsan Boşluğu
• Yağmur Islıyor Beni
• Bu Kapıdan

Güzel, biyografinin başlangıçta tarih biliminin bir dalı olarak ortaya çıktığını, zamanla bağımsız bir yapıya kavuşarak güçlü bir literatür oluşturduğunu söyledi. Hz. Peygamber ve sahabe hayatlarının kayıt altına alınmasına yönelik çalışmaların İslam medeniyetinde bu türün gelişimine büyük katkı sunduğunu belirtti. Hadis ravilerine dair tutulan kayıtların doğrulama süreçlerindeki rolü sayesinde biyografik bilginin kıymet kazandığını vurguladı.

Konuşmada vefeyât-nâmelerin ilk olarak hadis âlimlerinin hayatlarını ve vefat tarihlerini takip etmek amacıyla ortaya çıktığı, zaman içinde gelişerek kapsamlı bir biyografik türe dönüştüğü anlatıldı. Bu metinlerin başlangıçta kronolojik biçimde yazıldığı, ilerleyen dönemlerde alfabetik düzene geçtiği bilgisi paylaşıldı. İbn Hallikân’ın Vefeyâtu’l-a‘yân adlı eseri bu dönüşümün en önemli dönüm noktalarından biri olarak gösterildi.

Arapça ve Farsça yazılan şehir-bölge biyografilerinin Bağdat, Şam, Endülüs, Medine, Halep, İsfahan ve Tebriz gibi dönemin kültür merkezlerinde yoğunlaştığını belirten Güzel, bu şehirlerdeki kültürel birikimin eserleri zenginleştirdiğini ifade etti.

Türk edebiyatındaki tarihsel örneklere değinen Güzel, biyografik geleneğin Ali Şîr Nevâyî ile belirgin bir yapı kazandığını, Anadolu sahasındaki ilk örneklerin ise Lâmiî Çelebi tarafından verildiğini söyledi. Türk edebiyatındaki ilk şehir-bölge biyografisinin Edirne için kaleme alınan Enîsü’l-Müsâmirîn, ardından Bursa için yazılan Ravzâ-yı Evliyâ (Vefeyât-ı Selîsî) olduğunu belirtti. Her iki şehrin de Osmanlı’nın önemli kültür merkezleri arasında bulunmasının bu geleneği desteklediğini vurguladı.

İstanbul için kapsamlı bir şehir biyografisinin henüz hazırlanmamış olmasını, şehrin olağanüstü zengin malzemesinin tek bir eserde toplanamayacak kadar geniş olmasına bağlayan Güzel, Çorum için yazılan vefeyât-nâmenin ise müellifinin bireysel gayretiyle ortaya çıkan istisnai bir çalışma olduğunu söyledi. Bu eserlerin padişahlardan şairlere, ulemadan meslek erbaplarına kadar geniş bir kesimi kapsadığını, ayrıca şehrin mimarisi, kültürel yapısı ve tarihî atmosferine dair önemli bilgiler sunduğunu ifade etti.

Konferansın sonunda Dr. Bilal Güzel, Ankara’nın başkentliği boyunca böyle bir çalışmayı mümkün kılacak zengin bir malzeme biriktirdiğini belirterek, Ankara’da kabirleri bulunan devlet adamları, komutanlar, valiler, belediye başkanları, dinî şahsiyetler ve edebiyatçılar üzerine hazırlanacak bir Ankara vefeyât-nâmesinin şehrin kültürel envanterine güçlü bir katkı sağlayacağını söyledi.