Gökalp’ın Türk düşünce sisteminin köşe taşlarından biri kabul edilen Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak adlı eseri, Türk Dil Kurumu tarafından yürütülen proje neticesinde beş bağımsız Türk devletinin (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan) dillerine aktarılarak yayımlanmıştır.

Yürütülen bu çalışma ile Türk dünyasının ortak bilimsel ve kültürel birikiminin karşılıklı anlaşılırlığının artırılması, akademik literatürün zenginleştirilmesi ve Türk devletleri arasındaki bilimsel iş birliğinin kalıcı temellere oturtulması hedeflenmiştir.

8 NİSAN’DA PANEL

Bu amaç doğrultusunda, hazırlanan eserlerin tanıtımıyla Türk dünyasının kültürel bağlarını güçlendirecek olan “Ziya Gökalp’tan Türk Dünyasına: Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak Eser Tanıtım Toplantısı ve Paneli”, Türk Dil Kurumu ve Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı iş birliğinde 8 Nisan 2026 tarihinde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi’nde gerçekleştirilecek. Etkinlik kapsamında ayrıca, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı ve Türk Tarih ve Kültür Vakfı ortaklığında hazırlanan “Doğumunun 150. Yılında Ziya Gökalp Sergisi” de ilgililerin dikkatine sunulacak.

Azerbaycan’ın başkenti Bakü, 27-28 Şubat 2026 tarihlerinde Türk dünyasının önde gelen bilim insanları ve araştırmacılarını bir araya getiren önemli bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. 

Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamaya göre; Bu tarihlerde Bakü’de, Türk Dil Kurumu ile Yunus Emre Enstitüsü, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Hazar Üniversitesi ve Azerbaycan Millî İlimler Akademisi iş birliğinde “100. Yılında Bakü Türkoloji Kurultayı-Anma Toplantısı” düzenlendi. Söz konusu toplantı, hem akademik tartışmalara hem de tarihsel hafızanın canlandırılmasına sahne oldu.

Türkoloji alanında tarihî bir dönüm noktası kabul edilen Bakü Türkoloji Kurultayı’nın 100. yılı vesilesiyle gerçekleştirilen bu buluşma, geçmişe duyulan saygıyı bilimsel bir perspektifle geleceğe taşıyarak Türkoloji camiasında yeni açılımların habercisi oldu.

BAKÜ’DEKİ TÜRK ŞEHİTLİĞİ ZİYARETİ

Kurultay öncesinde Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. İsa HABİBBEYLİ üst düzey heyeti Akademide ağırladı. Program çerçevesinde, döneme ait arşiv belgeleri ve fotoğrafların yer aldığı sergi katılımcılar tarafından yoğun ilgiyle karşılandı. Program, Bakü Türk Şehitliği ve Anıtı ile Haydar Aliyev’in Anıt Mezarı’na yapılan ziyaretle başladı.

Kurultay; Kültür ve Turizm Bakanlığı Bakan Yardımcısı Dr. Serdar ÇAM, Millî Eğitim Bakanlığı Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Celile Eren ÖKTEN, Türkiye Cumhuriyeti Azerbaycan Büyükelçisi Prof. Dr. Birol AKGÜN, Yüksek Kurum Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT,  Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. İsa HABİBBEYLİ ve Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman ALİY’in yanı sıra Türkiye, Azerbaycan ve farklı ülkelerden bakanlar, akademi başkanları, üniversite rektörleri ile uluslararası kuruluş temsilcilerini aynı çatı altında buluşturdu.

1926 KURULTAYI ANISINA ÖZEL OTURUM

1926 Bakü Türkoloji Kurultayı’nın yüzüncü yıl dönümü vesilesiyle tarihî sürekliliği temsil eden buluşma, geçmişin akademik birikimini çağdaş yöntemlerle müzakere etmek ve Türkolojinin gelişimini tarih, kültür ve edebiyat ekseninde günümüz akademik perspektifiyle tahlil etmek amacıyla düzenlendi.

100 yıl önce ilk kurultaya ev sahipliği yapan Azerbaycan Millî İlimler Akademisindeki tarihî salonda açılışı yapılan toplantı, Hazar Üniversitesindeki oturumlarla devam etti. Kurultayın açış konuşmasını Prof. Dr. İsa HABİBBEYLİ yaparken, selamlama konuşmasını Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman ALİY üstlendi.

Kurultay dâhilinde, 1926 yılında yine Bakü’de gerçekleştirilen ve Türkoloji tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen kurultayın anısına özel bir oturum düzenlendi. Anma programında, söz konusu kongrenin Türk dili reformları, alfabe tartışmaları ve bilimsel iş birliği bakımından taşıdığı tarihsel önem vurgulandı.

FARKLI PANELLER DÜZENLENDİ

Program kapsamında Kaşgârlı Mahmud, Ali Bey Hüseyinzade, İsmail Bey Gaspıralı, Abay Kunanbayoğlu, Mağcan Cumabay, Bekir Çobanzade, Ahmet Caferoğlu, Nesib Bey Yusifbeyli ve Ayaz İshaki adına paneller yürütüldü.

Türkiye’den 80’in üzerinde; Azerbaycan, Özbekistan, Tataristan, Moldova ve Arnavutluk’tan ise çok sayıda akademisyenin katıldığı toplantı disiplinler arası bir yaklaşımla gerçekleştirildi. Türk dili, edebiyatı, tarihi, kültürü ve folkloru alanlarında planlanan dokuz panelde, Türkolojinin güncel yönelimleri detaylı şekilde irdelendi.

34 HARFLİ ORTAK TÜRK ALFABESİ VURGUSU

Kurultayın açış konuşmacıları arasında Yüksek Kurum Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS ve Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT de yer aldı. Prof. Dr. Osman MERT konuşmasında, 1926 Bakü I. Türkoloji Kurultayı’nın Türk dünyası açısından taşıdığı tarihî önemi vurguladı. Bu programın temel amacının; 1926 I. Türkoloji Kurultayı ile ilgili kapsamlı bir anma etkinliği düzenlemek, Türk dünyasını bu anlamlı vesileyle yeniden Bakü’de toplamak ve o dönem kurultaya katılan isimlere olan vefa borcunu hafızalarda canlı tutmak olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. MERT, bundan tam bir asır önce emanet edilen bu tarihî mirası, bugün 34 harflik ortak Türk alfabesi ile taçlandırdıklarını belirtti. O dönemde yarım kalan ilmî ve kültürel mirasın bugün 300 milyonluk Türk dünyası tarafından tek bir ses ve ortak bilinçle yaşatıldığını belirten Prof. Dr. MERT, bu mirasın Türk dilinde birlik ve kültürel ortak değerlerimizi geleceğe taşımak için temel bir kaynak olduğunu sözlerine ekledi.

Prof. Dr. Osman MERT ayrıca, ortak Türk alfabesi idealinin artık sadece romantik bir hayal olmadığını; dijital çağda birbirimizi aracısız anlamamız, kültürel ve akademik iş birliklerini güçlendirmemiz için stratejik bir zorunluluk hâline geldiğini aktardı. Prof. Dr. MERT, Türk Dil Kurumu olarak bu hedef doğrultusunda yürüttükleri çalışmaların süreceğini; bilimsel projeler, dijital sözlükler ve terminoloji çalışmalarıyla Türkçeyi geleceğe taşımaya kararlılıkla devam edeceklerini de kaydetti.

GÜNCEL MESELELER DE ELE ALINDI

Panel ve müzakerelerde, Türkoloji alanındaki güncel meseleler ayrıntılı biçimde ele alındı. Katılımcılar, geçmişin akademik birikimini güncel yaklaşımlar ışığında yeniden değerlendirdi; Türk dünyasında bilimsel iş birliğinin geliştirilmesine yönelik görüş ve önerilerini paylaştı.

Kapanış bildirisinde, Türk dünyasında akademik iş birliğinin güçlendirilmesi, ortak projelerin hayata geçirilmesi ve genç kuşakların Türkoloji çalışmalarına yönlendirilmesinin önemine vurgu yapıldı. Ayrıca Bakü’nün, yüz yıl arayla iki önemli Türkoloji buluşmasına ev sahipliği yapmasının taşıdığı sembolik değere dikkat çekildi.

Toplantının sonunda katılımcılar, ortak tarih ve kültür mirasının bilimsel zeminde daha kapsamlı biçimde ele alınabilmesi amacıyla uluslararası düzeyde düzenli toplantılar gerçekleştirilmesi konusunda görüş birliğine vardı.

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. İsa Habibbeyli tarafından, programın anısına ve iki ülke arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin nişanesi olarak BE Prof. Dr. Derya ÖRS ve Prof. Dr. Osman MERT’in de yer aldığı heyete hatıra madalyonu takdim edildi.

Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamaya göre; 18 Nisan 2024 ve 15 Nisan 2025 tarihlerinde Ankara’da yapılan ilk iki çalıştayın devamı niteliğindeki bu buluşmada; konuşma dilinin söz varlığı, söyleyiş özellikleri ve günlük kullanım örnekleri üzerinden değerlendirmeler yapılarak ortak ilke ve öneriler ele alındı.

Çalıştayın açış konuşmaları Yüksek Kurum Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS ve Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ile Başspiker ve Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Şener METE tarafından yapıldı.

TÜRK DİL KURUMU ÇATI KURULUŞ ROLÜNDE

Yüksek Kurum Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS yaptığı konuşmada, Türk Dil Kurumunun Türkçenin doğru ve etkili kullanımını yaygınlaştırma çalışmalarına değinerek düzenlenen bilimsel toplantılarla Türk dilinin gelişimine ivme kazandırdığını belirtti. Bu tür çalıştayların güncel meselelere bütüncül bir bakış açısı getirdiğini vurgulayan Prof. Dr. ÖRS, çalışmalarda kapsayıcı ve yönlendirici bir yaklaşımı temel ilke olarak işaret etti. Sürece, ilgili bakanlıkların aktif katılımının kritik önemde olduğunu da hatırlatan BE ÖRS, sorunların çözümünde iş birliğinin şart olduğunu, Türk Dil Kurumunun ise bu süreçte bilimsel zemini oluşturan çatı kuruluş rolünü devam ettireceğini kaydetti.

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT, dilin yaşayan ve sürekli değişim gösteren bir varlık olduğuna işaret ederek bu sürecin bilinçli bir yönlendirmeyle ele alınması gerektiğini belirtti. Konuşma dilinin yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda toplumun ortak hafızasını ve estetik anlayışını bünyesinde barındıran güçlü bir unsur olduğunu hatırlatan MERT, Türkçenin doğru, anlaşılır ve estetik kullanımını bir kültürel miras meselesi olarak nitelendirdi.

Çalıştayın temel hedefinin teorik tartışmaların ötesine geçerek sahada karşılık bulacak uygulanabilir öneriler geliştirmek olduğunu dile getiren Prof. Dr. Osman MERT, bilimsel birikim ile mesleki deneyimi harmanlayan bu sürecin geleceğe aktarılacak kalıcı bir çerçeve çizeceğini vurguladı. Söz konusu yaklaşımın, dilin korunması ve geliştirilmesi noktasında sağlam bir zemin oluşturacağı üzerinde durdu.

Prof. Dr. Osman MERT ayrıca, çalışma sonunda elde edilecek verilerin ve ortaya konulacak sonuçların, konuşma dili alanındaki akademik ve pratik çalışmalara rehberlik edecek somut bir yol haritası niteliği taşıyacağını kaydetti. Bu kapsamlı hazırlığın, dil politikalarının uygulama safhasına doğrudan katkı sunacağını belirterek konuşmasını tamamladı.

DİKSİYON KİTAPLARI

Programın ilk gününde “Diksiyon Kitapları” başlığı altında Billur Adalet İBRAHİMHAKKIOĞLU, Şener METE, Nurcihan ERGÜN, Seyhan KARAMAN ve Gülnur GÜNAY’ın bildirileri sunuldu. Sunumlarda diksiyon kitaplarında yer verilen konular, disiplinler arası yaklaşımın gerekliliği, Türkiye’de yayımlanan eserlerin karşılaştırmalı incelenmesi ve alandaki içerik standartları üzerinde duruldu. Ayrıca diksiyon kitapları ile eğitim uygulamaları arasındaki uyum, yapısal eksiklikler ve geliştirilmesi gereken yönler tartışıldı.

Aynı gün yapılan “Diksiyon Eğitimleri” başlıklı ikinci ve üçüncü oturumlarda ise Cüneyt GÜNDOĞDU, Cüneyt KIRAN, Gürsel KAYA, Halil Murat ATIL, Nedim ATAK ve Murat Can CANBAY görüşlerini paylaştı. Ardından Füsun ÜNSAL, Gözde BARANOĞLU, Nilgün DORUK, Erdoğan ARIKAN ve Şener METE söz aldı. 

EĞİTİM VERENLERİN ALAN YETKİNLİĞİ KONUSU

Oturumlarda eğitim süreçlerinin niteliği ayrıntılı biçimde ele alındı. Sosyal medya mecralarında verilen eğitimlerde yetkinlik sorunu, eğitim verenlerin alan yeterliliği, program içeriklerinin standartlaştırılması ihtiyacı ve denetim eksikliği gündeme getirildi. Diksiyon eğitiminin sosyal, kültürel ve ekonomik boyutu, dijital sistemlerin eğitim süreçlerine etkisi, hatalı uygulamaların yol açtığı sorunlar ve eğitim programlarının nasıl yapılandırılması gerektiği üzerinde değerlendirmeler yapıldı. Ayrıca eğitimde karşılaşılan zorluklar ve bu sorunların aşılmasına yönelik somut öneriler paylaşıldı.

Oturumlar sonunda yapılan tartışma bölümlerinde, diksiyon alanında yayın ve eğitim süreçlerinin içerik bütünlüğünün sağlanması ve ehliyet ilkesinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Çalıştayın ikinci gününde sonuç raporu yazıldı. Program, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT’in katılımıyla yapılan “Kapanış ve Değerlendirme” oturumuyla sona erdi. İki gün süren çalıştayda, konuşma dili olarak Türkçenin doğru, etkili ve nitelikli kullanımına katkı sunacak değerlendirme ve öneriler kayda geçirildi.

Türkçenin konuşma dili olarak kullanımına odaklanan çalıştayda; diksiyon kitapları, diksiyon eğitimleri ve bu alanda karşılaşılan güncel sorunlar çok yönlü biçimde ele alınacak.

KONUŞMA DİLİ ALANINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Daha önce 18 Nisan 2024 ve 15 Nisan 2025 tarihlerinde Ankara’da düzenlenen ilk iki çalıştayın devamı niteliğindeki bu üçüncü buluşma ile konuşma dili alanında sürdürülebilir bir değerlendirme ve tartışma zemini oluşturulması amaçlanıyor.

Çalıştayın açış konuşması, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT tarafından yapılacak. Program kapsamında; diksiyon kitaplarının içeriği ve yaklaşımı, diksiyon eğitimlerinde görülen yapısal sorunlar, sosyal medya mecralarında verilen eğitimlerin niteliği, dijitalleşmenin konuşma eğitimi üzerindeki etkileri ve eğitimde yetkinlik gibi başlıklar değerlendirilecektir.

SPİKERLER DE KATILACAK

Kurum yöneticileri ile yayıncılar, spikerler ve sunucuların katılımıyla gerçekleştirilecek oturumlarda, konuşma dili üzerine hem teorik hem de uygulamaya dönük yaklaşımlar ele alınacak; düzenlenecek tartışmalarla farklı bakış açıları bir araya getirilecek.

İki gün sürecek çalıştay, oturumlarda edebiyat ve dil hususlarıyla ilgili olarak ortaya konan görüş ve önerilerin derlenmesiyle hazırlanacak sonuç raporu ile tamamlanacak. Hazırlanacak raporun, konuşma dili olarak Türkçeye yönelik yapılacak çalışmalara ve diksiyon eğitimlerine kaynaklık etmesi hedefleniyor.

Türk Dil Kurumu’ndan yapılan açıklamaya göre; Türkçenin her alanda doğru, etkili ve güzel kullanılmasını teşvik etmek amacıyla hayata geçirilen söz konusu projede, Türkiye’den gelen usta spikerler ve alanında uzman eğitmenler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyet’nde görev yapan 120 öğretmene 5 gün boyunca kapsamlı bir eğitim verecek.

Atatürk Öğretmen Akademisinde düzenlenen açış törenine Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanı Nazım ÇAVUŞOĞLU, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ve Atatürk Öğretmen Akademisi Başkanı Prof. Dr. Güner KONEDRALI’nın yanı sıra Büyükelçilik Eğitim Müşaviri Mithat TEKÇAM, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı ve Atatürk Öğretmen Akademisi yetkilileri ile çok sayıda eğitimci ve edebiyat sever katıldı.

Törenin konuşmaları, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT’in yanı sıra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanı Sayın Nazım ÇAVUŞOĞLU, Atatürk Öğretmen Akademisi Başkanı ve Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Güner KONEDRALI ile Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Başspiker Şener METE tarafından yapıldı.

BAKAN NAZIM ÇAVUŞOĞLU: DİLİMİZİN ÇEŞİTLİLİĞİNİ KORUMALIYIZ

KKTC Millî Eğitim Bakanı Nazım ÇAVUŞOĞLU konuşmasında, Diksiyon Kış Okulu programının önemi üzerinde durarak Türk Dil Kurumu ile Atatürk Öğretmen Akademisi arasındaki iş birliğinin değerini belirtti.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı çatısı altında Türkçeye katkıda bulunmaktan memnuniyet duyduklarını ifade eden ÇAVUŞOĞLU; ağız farklılıklarının dilimizin zenginliğini yansıttığını, ölçünlü dilimize hâkim olmamız ve bu çeşitliliği her zaman korumamız gerektiğini de vurguladı.

TDK BAŞKANI OSMAN MERT: BU PROJE KÜLTÜREL BİR KÖPRÜDÜR

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT yaptığı konuşmada, projenin sadece bir eğitimden ibaret olmadığını, aynı zamanda kültürel bir köprü vazifesi gördüğünü aktardı. Türk Dil Kurumu Başkanı, “Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir.’ sözünden hareketle, onun adını taşıyan Atatürk Öğretmen Akademisinde bulunmaktan onur duyuyoruz. Öğretmenlerimizin Türkçeyi doğru kullanması, gelecek nesillerin de dil bilincine sahip olması demektir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Türkçenin ses bayrağını dalgalandırmak için buradayız.” şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Osman MERT, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı ile Atatürk Öğretmen Akademisi arasındaki iş birliğine dikkat çekerek bu dayanışmanın bütün Türk dünyasına örnek olacağını kaydetti. Prof. Dr. MERT ayrıca, Türk Dil Kurumu olarak Kıbrıs Türkü’nün kültürel varlığını ve dil hassasiyetini her zaman takdirle takip ettiklerini, bu topraklarda Türkçenin en duru hâliyle yaşatılması için her türlü desteği vermeye hazır olduklarını sözlerine ekledi.

KONEDRALI: DİLİ KORUMAK, KÜLTÜRÜ KORUMAKTIR

Atatürk Öğretmen Akademisi Başkanı ve Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Güner KONEDRALI yaptığı konuşmada, yalnızca yeni bir eğitim programının değil dile verilen önemle yeni bir eğitim anlayışının açılışını yaptıklarını, bu eğitimin uzun süreli etkilerinin olacağını söyledi.

“Dili korumak, kimliği korumak; dili doğru kullanmak, geleceği doğru inşa etmektir.” diyen Prof. Dr. KONEDRALI bu eğitim programının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı, Atatürk Öğretmen Akademisi ve Türk Dil Kurumu arasındaki güçlü iş birliğinin çok önemli bir göstergesi olduğunu paylaştı.

Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Başspiker Şener METE konuşmasında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde, radyo yayımcılığının tarihinden söz etti ve katılımcılara eğitim verecek spikerleri tanıttı.

HEDEF: MESLEKİ GELİŞİME KATKI SAĞLAMAK

Eğitim alanında önemli bir iş birliğine imza atılan “Diksiyon Kış Okulu” kapsamında nefes kullanımı, vurgu, tonlama, fonetik ve beden dili gibi başlıklar ele alınacak. Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi ve Başspiker Şener METE ile Cüneyt GÜNDOĞDU, Ekrem TAMER, Erdoğan ARIKAN, Fulin ARIKAN, Füsun ÜNSAL ve Murat ATIL tarafından verilecek dersler, teorik bilginin yanı sıra uygulamalı çalışmalarla desteklenecek.

Bu proje ile öğretmenlerin mesleki gelişimlerine katkı sağlanması ve sınıf içi iletişim kalitesinin artırılması hedefleniyor. Beş gün sürecek yoğun programın sonunda, eğitimi başarıyla tamamlayan öğretmenlere sertifikaları takdim edilecek.

Bültende, kamu kurumları arasında yürütülen terim çalışmaları, gerçekleştirilen toplantılar ve ortak projelere ilişkin bilgiler bulunuyor.

Derginin bu sayısında birçok farklı konu başlıkları bulunuyor.

Bu başlıklar şu şekilde: 

Askerî Terminolojinin Niteliği ve Stratejik Önemi Üzerine

Mesleki Yeterlilik Sisteminde Ortak Dilin İnşası

Terminoloji çalışmaları

Havacılık Terimleri Sözlüğü

Dil Politikalarında Uluslararası İş Birliği: Türk Dil Kurumunun Fransızca ve Fransız Dilleri Genel Delegasyonu (DGLFLF) ile Temasları

Kamu Kurumları Terim Sözlükleri

2025’TE ARANAN KELİME SAYISI

Türk Dil Kurumunun çevrim içi Türkçe Sözlük verilerine göre, 2025 yılında toplam 152.365.757 kelime araması yapıldı. 2018 yılından beri Türkçe Sözlük’te gerçekleştirilen toplam arama sayısı ise 1.239.089.202’ye ulaştı.

2025 yılı istatistikleri, Türkçenin doğru ve etkili kullanımına yönelik ilginin sürdüğünü ortaya koyarken Türkçe Sözlük’ün bu alandaki temel başvuru araçlarından biri olma konumunu koruduğunu gösterdi.

SÖZLÜK, 130 BİN MADDE İÇERİYOR

Türk Dil Kurumu, yaşayan Türkçenin sözlüğünü hazırlamaktadır. Bu kapsamda bütün bilim dallarıyla ve bütün kültür alanlarıyla ilgili bilgileri, farklı yaş gruplarının dilini ve farklı ortamlardaki konuşma dilini temsil eden, bir milyar kelimeden oluşan dengeli ve yaşayan Türkçeyi temsil kabiliyeti yüksek bir derlem / korpus üzerinde çalışılmaktadır.

Yapay zekâ destekli bir sözlük yazılımı aracılığıyla derlem tabanlı, yaşayan Türkçenin sözlüğünün hazırlanmasına başlanmıştır. Mevcut Türkçe Sözlük büyük oranda edebiyat dili sözlüğü niteliğinde olup yaklaşık 130 bin madde içermektedir.

Hâlihazırda elde edilen veriler doğrultusunda, hazırlanmakta olan yeni sözlükteki madde sayısının mevcut sözlüğün oldukça üzerinde bir madde sayısına ulaşacağı öngörülmektedir.

SÖZLÜKTE OLMAYAN LİMA, ÖNE ÇIKAN KELİMELER ARASINDA

Yıl boyunca 100 binin üzerinde aranan kelimeler arasında “lima, alan, kara, ünvan, adam” öne çıktı. Bu kelimelerden “lima”nın Türk Dil Kurumunun Türkçe Sözlük’ünde herhangi bir anlamının bulunmaması, kullanıcıların kelimeye yönelik merakını ve sözlük aramalarındaki dikkat çekici eğilimleri gözler önüne serdi.

Türkçe Sözlük aramalarındaki artışın, özellikle öğrenciler ve eğitimciler tarafından yoğun olarak kullanılan dijital platformlarla ilişkili olduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden gerçekleştirilen ders çalışmaları ve kelime öğrenme süreçlerinde Türkçe Sözlük’ün önemli bir başvuru kaynağı olduğu görülmektedir. 2025 yılı boyunca EBA üzerinden toplam 436.587 sözlük araması yapılmış, bunların 318.190’ı sisteme giriş yapmış kullanıcılara aittir.

EBA verileri, arama eğilimlerinin büyük ölçüde eğitimle ilişkili kavramlar etrafında yoğunlaştığını ortaya koydu. Buna göre en çok aranan beş kelime veya kelime grubu “karekod, öğrenci belgesi, matematik, cevap anahtarı ve şube” oldu.

LİMA NE DEMEK?

1- Lima,  bir fasulye türü. İri ve yassı taneli bir çeşit fasulyeye lima deniyor.

2- Peru’nun başkenti.

İŞTE ANKETTEKİ ŞIKLAR

Türk Dil Kurumu’nun Resmi Web Sitesi üzerinden gerçekleştirilen ankette “dijital vicdan, vicdani körlük, çorak, eylemsiz merhamet ve tek tipleşme” kelime/ kavramları oylamaya sunuldu.

Oylamada kelime olarak sadece çorak yer alırken kavram olarak ise dijital vicdan, vicdani körlük, eylemsiz merhamet ve tek tipleşme kavramları  bulunuyor.

Bugün (22 Aralık) başlayan oylama 28 Aralık 2025, saat 17.30’da sonlandırılacak.

Oylamaya iştirak etmek isteyenler, Türk Dil Kurumunun genel ağ sayfasında https://anket.tdk.gov.tr / yer alan ilgili bağlantı üzerinden oy kullanabilecektir.

Anket sadece kelime olarak değil kavram olarak da önerilere açık. TDK’nin resmi web adresindeki https://anket.tdk.gov.tr/ linki üzerinden gerçekleştirilen araştırmada katılımcıların önerdiği kelime veya kavramlar isteniyor. Önerilen kelime ya da kavramla ilgili alt satırda da öneri gerekçesine yer veriliyor. İştirakçiler, bu sözcüğü önermesinin nedenini en fazla 100 karakterle açıklayabiliyor.

TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİ YANSITAN KELİME

Sayfada “2025 Yılını Karşılayan Kelime / Kavram Öneriniz (Önerinizin 2025 yılının ruhunu özetleyen, toplumsal gerçeklikleri yansıtan bir kelime / kavram olması önemlidir.)” açıklamalarına da yer verildi.

Sayfa, 14 Aralık 2025 gününe dek aktif kalacak. Vatandaşlardan gelen tavsiyeler TDK Değerlendirme Kurulu’nca değerlendirmeye alınacak.

2024’TE YEDİ SÖZCÜK FİNALDE YARIŞMIŞTI

Bilindiği üzere TDK bahse konu anketi geçtiğimiz sene de açmıştı. Ankette yedi kelime finale kalmıştı.

Finalistler; “Kalabalık yalnızlık, merhamet, yabancılaşma, algoritma, yozlaşma, yapay zekâ ve dijital yorgunluk” olarak belirlenmişti. Yaklaşık 1 milyon oy içerisinde 2024 yılının kelimesi/kavramı ‘kalabalık yalnızlık’ seçilmişti.