Derginin bu ay ki sayısında yine birbirinden ilginç konularda ilginç yazılar var. 2025 yılında vefat eden merhum edebiyatçı “Selim İleri Özel Sayısı” ile çıkan derginin Ocak sayısının yazarları ve konu başlıkları şu şekilde:

İÇİNDEKİLER

Selim İleri Özel Sayısı 

Necip Tosun – Selim İleri: Modernist, Hafıza, Merhamet

Âlim Kahraman -Öyküde Selim İleri Işıltısı

Funda Özsoy Erdoğan -Hayattan Kaçıp Edebiyata Sığınan Bir Yazar: Selim İleri

Oktay Yivli -Selim İleri’nin Öykücülüğü

Abdullah Uçman -Şâir-i Âzam Abdülhak Hâmid’in Romanı: Kumkuma

Tacettin Şimşek -Selim İleri’nin “Müsamere”sinde Zengin Çocuk Fakir Çocuk Ayrımı

Haluk Öner -Selim İleri’nin Dünyasında Resim, Fotoğraf ve Hafıza

Özge Şahin -Tanıdığım Selim İleri

Şennur Türk -Selim İleri Anlatısında Hafıza Bahçesi: Bu Yaz Ayrılığın İlk Yazı Olacak’ta Anı İskeletlerinin Botanik Arşivi

Onur Caymaz -Selim İleri’nin Daktilosu

Yunus Alıcı -Hasan Bülent Kahraman’a Mektupları Üzerinden Selim İleri’nin “Bungun” Dünyası

Canan Olpak Koç -Bireysel Cinnete Kaçabilme İhtimali

Hüseyin Yayla – Cumartesi Yalnızlığı’nda Yalnızlığın İzolasyonu

Emine Duman -Kahvenin Döküldüğü Gün

Yusuf Çopur – Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın: Zamanın ve Belleğin Gölgesinde Hatırlama ve Yeniden Yazma

Veli Kılıçarslan – Şiirlerini Unutmuş Bir Şair: Selim İleri ve Ayışığı

Caner Solak – Selim İleri’nin Edebiyatımızdan Sevdiğim Romanlar Kılavuzu Üzerine

Gökhan Akınbingöl – Türk Edebiyatında Bir “Bellek Müzesi” Olarak Selim İleri Eserlerinde Melankoli, Yalnızlık ve Geçmişe Özlem

Murat Kacıroğlu – Selim İleri’nin İlk Romanı Destan Gönüller Üzerine

Abdullah Ezik – Bir Tatilin Anatomisi: Her Gece Bodrum’da Birey, Yabancılaşma ve Mekân

Büşra Tan Ezik – Selim İleri’den Bir Tanpınar Portresi: Yaşadınız Öldünüz, Bir Anlamı Olmalı Bunun

İdris Nebi Uysal – Selim İleri Üzerine Bir Bibliyografya Denemesi

Feyzanur Tekiner – Yalnız Evler Soğuk Olur’u Postmodern Okuma Denemesi

2025’TE ARANAN KELİME SAYISI

Türk Dil Kurumunun çevrim içi Türkçe Sözlük verilerine göre, 2025 yılında toplam 152.365.757 kelime araması yapıldı. 2018 yılından beri Türkçe Sözlük’te gerçekleştirilen toplam arama sayısı ise 1.239.089.202’ye ulaştı.

2025 yılı istatistikleri, Türkçenin doğru ve etkili kullanımına yönelik ilginin sürdüğünü ortaya koyarken Türkçe Sözlük’ün bu alandaki temel başvuru araçlarından biri olma konumunu koruduğunu gösterdi.

SÖZLÜK, 130 BİN MADDE İÇERİYOR

Türk Dil Kurumu, yaşayan Türkçenin sözlüğünü hazırlamaktadır. Bu kapsamda bütün bilim dallarıyla ve bütün kültür alanlarıyla ilgili bilgileri, farklı yaş gruplarının dilini ve farklı ortamlardaki konuşma dilini temsil eden, bir milyar kelimeden oluşan dengeli ve yaşayan Türkçeyi temsil kabiliyeti yüksek bir derlem / korpus üzerinde çalışılmaktadır.

Yapay zekâ destekli bir sözlük yazılımı aracılığıyla derlem tabanlı, yaşayan Türkçenin sözlüğünün hazırlanmasına başlanmıştır. Mevcut Türkçe Sözlük büyük oranda edebiyat dili sözlüğü niteliğinde olup yaklaşık 130 bin madde içermektedir.

Hâlihazırda elde edilen veriler doğrultusunda, hazırlanmakta olan yeni sözlükteki madde sayısının mevcut sözlüğün oldukça üzerinde bir madde sayısına ulaşacağı öngörülmektedir.

SÖZLÜKTE OLMAYAN LİMA, ÖNE ÇIKAN KELİMELER ARASINDA

Yıl boyunca 100 binin üzerinde aranan kelimeler arasında “lima, alan, kara, ünvan, adam” öne çıktı. Bu kelimelerden “lima”nın Türk Dil Kurumunun Türkçe Sözlük’ünde herhangi bir anlamının bulunmaması, kullanıcıların kelimeye yönelik merakını ve sözlük aramalarındaki dikkat çekici eğilimleri gözler önüne serdi.

Türkçe Sözlük aramalarındaki artışın, özellikle öğrenciler ve eğitimciler tarafından yoğun olarak kullanılan dijital platformlarla ilişkili olduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden gerçekleştirilen ders çalışmaları ve kelime öğrenme süreçlerinde Türkçe Sözlük’ün önemli bir başvuru kaynağı olduğu görülmektedir. 2025 yılı boyunca EBA üzerinden toplam 436.587 sözlük araması yapılmış, bunların 318.190’ı sisteme giriş yapmış kullanıcılara aittir.

EBA verileri, arama eğilimlerinin büyük ölçüde eğitimle ilişkili kavramlar etrafında yoğunlaştığını ortaya koydu. Buna göre en çok aranan beş kelime veya kelime grubu “karekod, öğrenci belgesi, matematik, cevap anahtarı ve şube” oldu.

LİMA NE DEMEK?

1- Lima,  bir fasulye türü. İri ve yassı taneli bir çeşit fasulyeye lima deniyor.

2- Peru’nun başkenti.

Dergi,  20. asır edebiyat dünyamızın önemli isimlerinden Şair Asaf Hâlet Çelebi Özel Sayısı özel sayısıyla okurların karşısına çıktı. Asaf Hâlet Çelebi Özel Sayısı’nda büyük şairimizin birçok farklı yönü ele alındı.

Bu sayıda Abdullah Uçman, Yalçın Armağan, Mehmet Can Doğan, Hazal Bozyer, Tacettin Şimşek, Tacettin Şimşek, Burak Koç, Ece Onural, Canan Olpak Koç, Kudret Ayşe Yılmaz, Bilal Kırımlı, Ersin Özarslan, Yusuf Turan Günaydın, Mehmet A. Akıncı, Durmuş Beyazıt ve Nesrin Kaymakcı yazılarıyla esere renk kattılar.

Derginin bu sayısındaki müellifler ve yazılarının konusu şu şekilde:

İÇİNDEKİLER – Asaf Hâlet Çelebi Özel Sayısı

Abdullah Uçman – Asaf Hâlet Çelebi’nin Poetikası Üzerine

Yalçın Armağan – Asaf Hâlet Çelebi’nin “Okursuz” 25 Yılı

Mehmet Can Doğan – Asaf Hâlet Çelebi’nin “Mandala”sı: “Kunâla” (3 Kere)

Hazal Bozyer – Asaf Hâlet Çelebi’yi Nasıl Bilirdiniz: Şairin Alımlanış Tarihinden Kesitler

Tacettin Şimşek – Asaf Hâlet Çelebi’de Çocuksu Söylem

Burak Koç – Asaf Hâlet Çelebi’nin Bütün Yazıları’ndan Hareketle Şiir Düşüncesini Okumak

Ece Onural – Bodhisattva’nın İzinde Bir Çelebi: Asaf Hâlet Çelebi’nin Budizm’de Sezdikleri Üzerine

Canan Olpak Koç – İğne Deliğinden Ahval-i Hâli: Asaf Hâlet

Kudret Ayşe Yılmaz – Sözün Sınırlarındaki Tasvirin “Çelebi”si

Bilal Kırımlı – Nevi Şahsına Münhasır Bir Şahsiyet: Asaf Hâlet Çelebi

Ersin Özarslan – Asaf Hâlet Çelebi ve “İstanbulumun Dili” Başlıklı Şiiri Üzerine

Yusuf Turan Günaydın – Asaf Hâlet Çelebi’nin Ölümünden İki Yıl Önce Yayımlanmış Bir Kurgu Röportaj

Mehmet A. Akıncı – Asaf Hâlet Çelebi’de Mistisizm

Durmuş Beyazıt – Asaf Hâlet Çelebi’nin Şiirleri Üzerine Bazı Dikkatler

Nesrin Kaymakcı – Asaf Hâlet Çelebi’nin Şiirlerinde Masal Unsurları

ankaraedebiyat.com.tr

Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından düzenlenen törenle “2025 Yılı Türk Diline Hizmet Ödülleri” sahiplerini buldu. Türkçenin gelişmesine, doğru ve etkili kullanımının yaygınlaşmasına, bilimsel ve kültürel alandaki saygınlığının güçlendirilmesine katkı sunan kişi ve kurumların onurlandırıldığı törene Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da katıldı.  Tören, 16 Aralık 2025 tarihinde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Bilkent Yerleşkesi’nde yapıldı.

ETKİNLİĞE KATILANLAR

Etkinliğe ayrıca Yüksek Kurum Başkanı Prof. Dr. Derya ÖRS, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ve Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Harun ŞAHİN ile Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Yüksel ÖZGEN, Atatürk Kültür Merkezi Başkanı Doç. Dr. Zeki ERASLAN, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet KILINÇ, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman ALİY, Kazakistan, KKTC, Azerbaycan ve Polonya’nın büyükelçilik ataşeleri, Kurum Başkan Yardımcıları, öğretmenler ve öğrenciler ile çok sayıda davetli katıldı.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile başlayan tören, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi Öğretim Görevlisi Devrim AYCAN yönetimindeki Azerbaycan Muğam Sanatı İcra Topluluğu ile Grup Türkeli’nin konserleriyle devam etti.

Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY yaptığı konuşmada dilin, bir milletin hafızası ve vicdanı olduğuna dikkat çekerek Türkçeye yapılan her katkının doğrudan bu kültüre ve bu topraklara verilen bir hizmet olduğunu ifade etti.

TDK BAŞKANI MERT: TÜRKÇEYİ HER ALANDA YAŞATMAK İÇİN ÇALIŞIYORUZ

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ise “Türk Diline Hizmet Ödülleri”nin Türkçenin gelişmesine, bilim ve sanat dili olarak yükselmesine omuz veren şahsiyet ve kurumlara bir şükran ifadesi olduğunu belirterek ödül alanların, Türkçeyi her alanda yaşatmak için özveriyle çalıştıklarını vurguladı.

Türkçeyi hayatın her alanında hâkim kılmak için çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüklerini ifade eden MERT, verilen ödüllerin bu kararlılığın bir yansıması olduğunu kaydetti.

ÖDÜLLERİN SAHİPLERİ

Konuşmaların ardından 2025 Yılı Türk Diline Hizmet Ödülleri sahiplerine takdim edildi.

Türkçenin doğru ve anlaşılır biçimde geniş kitlelere ulaştırılmasındaki uzun soluklu başarısı dolayısıyla Türkiye’nin Sesi Radyosu; dili estetik ve duru bir anlatımla topluma aktaran çalışmalarından ötürü Başspiker Şener METE; Türk dili araştırmalarına uluslararası düzeyde önemli katkılar sağlayan Prof. Dr. Ergin JABLE; Türk lehçeleri, dil tarihi ve karşılaştırmalı dil çalışmaları alanlarında çok sayıda çalışmaya imza atan Prof. Dr. Henryk JANKOWSKİ; terminoloji alanındaki öncü çalışmalarıyla Türkçenin bilim dili kimliğine yön veren Prof. Dr. Aydın KÖKSAL; Türkçenin dijitalleşmesi, ses teknolojileri ve TÜBA Mühendislik Terimleri Sözlüğü editörlüğü ile terminoloji alanına sunduğu katkılardan ötürü Prof. Dr. Bülent SANKUR; ses bilimi, biçim bilimi ve söz dizimi başta olmak üzere dil bilgisi ve dil bilimi alanlarında Türkçenin anlam ve kültür zenginliğine özgün katkılar sunan Prof. Dr. Hacı Ömer KARPUZ “2025 Yılı Türk Diline Hizmet Ödülü”nü almaya layık görüldü.

BU AY YER ALAN YAZARLAR

Bu ay Abdullah Uçman, “Rıza Tevfik’in Gözüyle Yunus Emre”; Mustafa Çiftci, “Kulağı Yanık Arkeolog İstemiyorum”, Durmuş Beyazıt, “Yenilgiler Divanı”; Mustafa Kirenci, “Diriliş Yılları”; Salim Nizam, “Radyolu Mavi Bisiklet”; Sadık Yalsızuçanlar, “Kısa Öyküler”; Ersin Özarslan, “Deme Yolları”; Emine Duman, “Tuz Eksik”; Nazım Payam, “Zaman Tümseği”; Hamza Zülfikar, “Mustafa Kemal Atatürk’ün Bir Ömre Sığdırılmış Etkinliklerinden Örnekler”; Tarık Özcan, “Mecnun” ve Necati Albayrak ise “Haiku” başlıklı yazılarıyla dergiye katkı sağladı.

HULKİ AKTUNÇ ÖZEL BÖLÜMÜ

Türk Dili, bu sayıda Hulki Aktunç özel bölümüyle de vefa örneği sergiledi. Birbirinden usta kalemler Hulki Aktunç’u kaleme aldı.

İşte Hulki Aktunç Özel Bölümü’ndeki kalemler ve yazı başlıkları:

Bâki Asiltürk- Hulki Aktunç: Bir Dil Tutkunu
Abdullah Ezik – Semra Aktunç ile Hulki Aktunç Üzerine Söyleşi
Haluk Öner – Hulki Aktunç’un Hikâyeleri Üzerine Değerlendirme
Yusuf Turan Günaydın – Hulki Aktunç Şiirinde Tasavvufi Uç Vermeler
Tacettin Şimşek – Şiirle Direnen Şair
Nurgül Karakoca – Hulki Aktunç’un Anlatı Estetiği: Bir Çağ Yangını ve Son İki Eylül
Fatih Özdemir – Eşik Cininin Anlattığı Roman: Bir Çağ Yangını
Büşra Tan Ezik – Zamana Yayılmış Bir Hatıra Atlası: Hulki Aktunç ve Günlükler
Serap Ekşioğlu – Büyük Argo Sözlüğü Üzerine
Nurullah Aydın – Hulki Aktunç’un “Bir Yer Göstericinin Hayatı” Öyküsünde Modernitenin “Çöküntü Mekânı” Walter Benjamın Felsefesi Işığında Bir Okuma
Hande Bulduk – Türkçede Argo Geleneği ve Hulki Aktunç’un Büyük Argo Sözlüğü (Tanıklarıyla)
Esra Güngör – Yoldaşım 40 Yıl’ın Penceresinden Hulki Aktunç Öykücülüğü
Cansu Tekin – Hulki Aktunç ve Varoluşun Kanatları
Nesrin Kaymakcı – Bir Yer Göstericinin Hayatı Üzerine

KİTAPLIK KÖŞESİ

Türk Dili’nin Kitaplık köşesinde bu hafta Nurettin Durman şiirleri ele alındı.

Yunus Emre Altuntaş, bu köşede “Nurettin Durman’ın Toplu Şiirleri Üzerine” adlı yazısıyla sayıya renk kattı.