Ana Sayfa Arama Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
WhatsApp
Sosyal Medya

Abimin gölgesi-2

Muhammed Ali Koçak yazdı: Atatürk Bulvarı üzerinden Sıhhiye’ye doğru ilerliyorduk. O ise bir yandan beni dinliyor öbür yandan araç kullanıyordu.

Muhammed Ali Koçak yazdı: Atatürk Bulvarı üzerinden Sıhhiye’ye doğru ilerliyorduk.

Babamı az da olsa anımsayan ablam, atmosferin tesirine kapılarak duygulanabiliyordu. Fakat babamın bahsi, bende hiçbir tesir uyandırmıyordu. O, fotoğraflardan ve hakkında anlatılanlardan tanıdığım bir yabancıydı benim için. Bu, abimin varlığından mı kaynaklanıyordu; yoksa ablam haklı mıydı gerçekten? Varlığını bilmediğim birinin yokluğunu hissetmiyor muydum? Bunu hala kestiremiyorum.

Abim böyle zamanlarda oluşan hüzünlü atmosfere geçit vermezdi. Genelde konuyu değiştirir veya kalabalığı dağıtacak bir bahane ile konuşmayı sonlandırırdı. Ancak beklenenin aksine, konuyu kapatacak bir eylemde bulunmadığı gibi annemin ve ablamın başlattığı sohbete dahil olmuştu o gün. Kendini anlatmaktan kaçınan, ketum bir karaktere sahip olması; içini açtığı ender vakitlerde ilgi odağı haline getiriyordu onu.

Babamın bir bayram arifesinde kendisine sürpriz yaparak bisiklet alışını anlatmıştı, bakışlarını kahvaltı masasına sabitleyerek… Tabağında kalan patates kızartmasını çatalı ile küçük parçalara bölüyordu. Çocuk havsalasında kalan o tatlı anı, dudaklarında da tatlı bir tebessüm oluşturmuş ve o mutluluğu yeniden yaşadığını fark etmiştik hepimiz.

Kendine geldiğinde kendisinin artık o küçük çocuk olmadığını ve babamın aramızdan ayrıldığını hatırlamış olmalı… Bir lahza duraksadı… Boğazında düğümlenen cümleyi tamamlarken sesi titredi. Bayram ziyaretine gelecek misafirleri bahane ederek sofrayı toplamamızı söylediyse de gözünden süzülen o bir damla yaş, benim içimdeki duygu tufanını başlatmaya yetmişti.

Abim… Ağlıyordu… Abim ağlıyordu. Abiler ağlar mıydı? Abiler de ağlarmış demek!

Yaşım yirmiye yaklaşmıştı ve ben, onun duygulandığını ilk kez görüyordum. İşin tuhafı sadece abilerin de ağlayabileceğini değil, benim için daima bir yetişkin olan insanın da bir zamanlar çocuk olduğunu fark etmiştim o gün. O, benim zihnimdeki portreden farklı bir gerçekliğe sahipti. Zamanla vardığım bu yeni bilinç, ona karşı duymakta geciktiğim bir merakın sabırsızlığını ve onun yaşamına dair istemsiz bir sorgulayış halini getirdi bana…

Onun okumaya ve öğrenmeye öteden beri ilgisiz olmadığını biliyordum. Elinden gazete eksik olmazdı söz gelimi. Merak ettiği herhangi bir konu olduğunda vitrinde sıralanan ansiklopedileri açıverirdi. Eve getirdiği videokasetlerden izlediğimiz filmler, yıllar sonra bile arkadaşlarımın “Onu da mı izledin?” diyerek şaşıracağı kadar çoktu.

Kendimi bildim bileli salonun köşesinde duran kitaplık, benim için yıllar yılı herhangi bir nesneydi. Evimizin sıradan bir parçası, arada bir tozu alınması gereken eşyalardan biriydi sadece. Ortaokulda ve lisede okumamız istenen kitaplar olduğunda aklıma bile gelmezdi oraya bakmak… Abim, kendisinden almasını istediğim kitapları oradan çekip çıkarınca öğrenmiştim, o kütüphanenin ona ait olduğunu. Hepsini lisedeyken okumuştu üstelik…

Mesleğine karşı olumlu duygular beslemediğinin de farkındaydım. Fakat ben, bunun severek çalışan insanların bile zaman zaman hissettiği türden bir yorgunluk olduğunu düşünmüştüm daima. Şahit olduğu olayları, karşılaştığı insan manzaralarını bilemesem de yaptığı işin aslında ona ne kadar ağır geldiğini de zamanla anladım.

Onunla birlikte bulunduğum sosyal ortamlarda onun insanlarda saygı uyandıran konuşmalarına şahit oldukça gururlanırdım. Ancak “Ne işle meşgulsünüz?” sorusuna verdiği cevaptan sonra insanların yüzünde onun sahip olduğu birikimi ona reva göremeyen ifadeye şahit oldukça öfkelenirdim.

Dershane çıkışında beni Kızılay’dan almıştı bir akşam… Ben deneme sınavlarında yaptığım netlerden ve aldığım puanlardan bahsediyor, böyle giderse istediğim bölümü kazanabileceğimi anlatıyordum heyecanla. Oldum olası diş hekimi olmaktı hayalim… Atatürk Bulvarı üzerinden Sıhhiye’ye doğru ilerliyorduk. O ise bir yandan beni dinliyor öbür yandan araç kullanıyordu.

“Sevdiğin işi yap.” demişti, Zafer Çarşısı’nın önünde beklediğimiz sırada. “Ne olursa olsun sevdiğin işi yap. Sevmediğin bir işe mecbur olmak, ağır ve ağrılı bir ölüme benzer.”

Onun sahip olduğu potansiyele rağmen sevmediği bir mesleğe mecbur kalmasının izahını yapmak güç değildi. Babam öldükten sonra oluşan koşullar, ona başka bir seçenek sunmamıştı muhakkak. Bu yönüyle bildiklerim, sorduklarıma cevap olabiliyordu. Ancak abimin evde olmadığı bir akşamüstünün hüzün yüklü aydınlığında öğrendim, bilmediklerimin bildiklerimden fazla olduğunu. Aspiratörden mutfağa yayılan sarı ışığın altında, o güne dek benden gizlenenleri,  yer yer suskunluk ve iç çekişlerle bölünen kederli bir hikâye halinde anlattı annem.

Başarılı bir öğrencilik hayatı olan abimin liseden mezun olduğu yıl, üniversite sınavlarına girdiğini ve Marmara Üniversitesi’nde Eczacılık Fakültesini kazandığını öğrenince içim ezildi. Ancak babamın ölümü ile verdiği zorunlu karar, yaşadığı yegâne trajedi değildi onun.

Benim yalnızca ismen bildiğim Fatma halamızın abimle akran bir kızlarının olduğunu ve ailelerin küçük yaşlardan itibaren yaptığı imalı yakıştırmaların da tesiri ile abimin halamızın kızı Nesibe’ye gönül verdiğini söyledi annem.  Ancak yıllar yılı dilsiz bir ahitleşme ile temenni edilen izdivaç, babamın ölümünden sonra değişen hayat dengesi ve Nesibe’nin öğretmenlik kazanması gerekçe gösterilerek reddedilmişti.

“Hani sen parka gitmek için evden kaçmıştın bir gün.” demişti annem. “İşte o akşam gelmişti halanlar. Ben, herkesin bildiğini ilk kez o akşam dile dökmüştüm.”

Halam ve kocasının abime methiyeler düzerek başladıkları konuşmanın “ama davul bile dengi dengine…” cümlesi ile son bulduğunu öğrenirken burnum sızladı.

…

Üniversite yıllarım, aramızda oluşan yeni bir ünsiyetin başlangıcı oldu. Onu tanıdıkça ve onun bilmediğim yönlerini öğrendikçe değişen ben miydim, yoksa yıllar yılı tanıdığımı sandığım abim, farklı bir insan mı olmuştu birden? Daha çok şey paylaşıyorduk. Onun aktif bir konuşmacı olduğu benim ise pasif bir dinleyici konumunda kaldığım sohbetler, abimin beni ilgi ile dinlediği karşılıklı diyaloglara dönüşmüştü artık.

Fakülteden, derslerimden, hocalarımdan bahsettiğimde onun bana gıpta ettiğini fark ediyordum. Benim mutluluğumu paylaştığı için seviniyor, onun hayalini yaşadığım için üzülüyordum. Diğer yandan bana olan yaklaşımının da değiştiğini gözlemliyordum. Bakışlarının derininde yatan duyguyu bilemesem de artık küçük bir kız çocuğu gibi muamele etmiyordu bana. Nasıl ki, ben onun bir zamanlar çocuk olduğunu fark ettiysem o da benim artık çocuk olmadığımı kabullenmiş olmalı…

“Gün gelir sen de seversin birini.” demişti bir gün. “İnşallah kıymet bilen, kıymetli birine denk gelirsin. Ama hiçbir erkek seni benim gibi sevemez, bunu unutma.”

“Ortada olmayan damadı mı kıskanıyorsun abi?” demiştim keyifle.

“Hayır” dedi, yanağımdan makas alırken. “Kıskançlık değil bu, hakikat. Benim sana duyduğum sevgi, saf ve menfaatsiz… Yabancı bir erkek, bir kadını arzulardan bağımsız sevemez.”

Düşünün ki, çocukluğunuzdan itibaren tek başına her şeyin üstesinden geleceğine ve kimseye ihtiyaç duymayacağına inandığınız insan; kimi şeyleri size soruyor, sizden fikir alıyor ve bazı konularda yardım istiyor.  Ne bileyim ödenmesi gereken faturaları, yapılması gereken alışverişleri sizinle paylaşıyor. Yapabileceğinizden kuşku duymadan görevler veriyor size. Annenizin hastane işlemlerinde yardımcı olmanızı, kendisine yeni bir pantolon veya gömlek alacağında yanında olmanızı istiyor. Çocukken fısıltı halinde konuşulan kimi konuların sizden gizlenmesine alıştığınız halde, “aramızda kalsın” dediği sırlar paylaşmaya başlıyor sizinle. Üstelik bunu çocukken farkına varmadığınız, size özgüven aşılamak isteyen ebeveyn tavrı ile değil; gerçekten ihtiyaç duyduğu için yapıyor.

Öte yandan onun da diğer insanlar gibi maziden bahsederken duygulandığını, farklı hayatlara ve insanlara imrenebildiğini, zaman zaman iç çektiğini; özlemleri, kederleri ve korkuları olduğunu fark ediyorsunuz. Ona olan bakışınız da o zaman dönüşüme uğruyor işte.

Böylesi zafiyetler onun gücünü azaltmıyor gözünüzde. Bilakis taşı sıksa suyunu çıkaracağına inandığınız ellerin bir serçeyi incitmekten imtina ettiğini ayırt edince şefkat ve merhametle mayalanan kudretin iradesiz bir kuvvetten çok daha kıymetli olduğunu anlıyorsunuz.

İnsan şahsi kederlerini, münferit yaşamından veya yaşanmamışlıklardan doğan hüznü eninde sonunda kabulleniyor. Fakat sevdiklerinizin yaşadığı acı veya kimi mutlulukları hiç yaşamamış oldukları gerçeği, sızısı dinmeyen bir kıymık gibi kalıyor içinizde.

Bunu o yaşlarda düşünemezdim. Babam öldüğünde bizim hayatımızda doğan boşluğu doldurmaya çalışırken onun da hayatında kocaman bir boşluk oluşmuş ancak o, bizim kadar talihli olamamıştı. Tasarladığı gelecek planlarının, kurduğu hayallerin çok uzağında; ön görmediği bir hayatın sorumluluklarını üstlenirken ne düşünmüştü? Nasıl hissetmişti kendini?

Onun da zor zamanlarında dayandığı biri olsaydı, kararsız kaldığında danışabileceği, çaresiz kaldığında sığınabileceği birisi… Tökezlediğinde kaldıracak, saçmaladığında tokatlayacak biri olsaydı hayatında… Hoyratça yaşayabildiği günler olsaydı sonra, okuyabilseydi, sevdiği bir mesleği olsaydı, işini sevseydi, eşini bulsaydı, evlense, eşi ve çocukları olsaydı nasıl bir insan olurdu abim? O vakit abimin nasıl bir hayatı olurdu, kim bilir? Kimse bilemez.

“İkimiz de birbirimizi bir şeylerin yerine koyduk.” diyecekti bana yıllar sonra. “Ama ikimiz de onların hakikatte ne olduğunu bilmedik…”

Anlamak zaman alır. Yeter ki vakit geç olmasın. Yeni insanlar tanıyıp farklı hayatlara şahit oldukça kendi istek ve arzularım için onlara yaşattıklarımın şımarıklık olduğunu düşünmeye başlamıştım ve bir zamanlar içimi kemiren, o haksızlığa uğramışlık duygusu; vicdanımı sızlatan bir suçluluğa bırakmıştı yerini. Ben de zamanında sıkılarak dinlediğim nasihatlerin haklılığına şahit oldukça anladım abimi.

Her kız çocuğunun benim kadar talihli olamadığını gördüm. Benim babamdan abime aktardığım anlamı, değil abisinde babasında dahi bulamayan talihsiz çocuklar da vardı. Anne, baba, abla veya abi olmanın biyolojik tanımlar, cinsiyet veya doğum sırası ile izah edilemeyecek kadar derin sorumluluklar olduğunu idrak ettiğimde anladım.

Bazen sadece yalnız olmak bile kötü insanlara cesaret verebilirdi. Bazen sadece üzerinize düşen bir gölgenin varlığı dahi kimi kötülükleri sizden uzak tutabilirdi. Yalnız olmak insanı güçlü kılabilirdi. Fakat insan, yalnız değilken de güçlü olabilirdi. Yalnız olmanın güçlüklerini yaşayan, yalnız kadınlar tanıdıkça anladım.

Bir eylemin doğru veya yanlış olduğunu yordamanın en büyük ölçütü, aileye izah edilebilmesinde saklıydı çoğunlukla. Aileye izah edilemeyecek olan doğru değildi. Aileye söylenen yalan, geri dönüşü olmayan hataların kapısını aralayabilirdi ve bazen bir şeyleri saklamak da yalana dâhildi. Duygular yanıltabilirdi bizi, ailemizi kahredecek en dehşet hataları dahi içinde bulunduğumuz koşulların masum gereklilikleri gibi gösterebilirdi.

Gazetelerde veya haber bültenlerinde haberdar olduğumuz olayların yanı başımda yaşanabildiğini fark edince söz gelimi; masum görünen yalanların bile bir zincirin halkası gibi birbirine ulanarak insanı gerçeklikten koparabildiğini, bir yalan sarmalının orta yerinde heba olan hayatları gördüğümde anladım.

İnsanın zihnindeki kötülük tasavvuru, sahip olduğu acımasızlık veya şahit olduğu kötülüğün yekûnu kadardı. Oysa ummadığımız kötülüklerle doluydu yaşam. İnsanlar, tahmin edemeyeceğimiz kadar zalim olabilirdi. Müşahede ettiğimiz kötülük, zihnimizdeki vahşetin sınırlarını genişletmekle kalmıyor, sevdiklerimiz için duyduğumuz korkuyu da büyütüyordu. Varlığına sebep olduğum ve var oldukça kendisinden sorumlu olacağımı bildiğim birisi olduğunda anladım.

Gün geldi, ben de sevdim birini. Kıymet bilen, kıymetli birine denk geldim. Oğlum dünyaya geldikten sonra bir yandan onu en iyi şekilde yetiştirmenin hayalini kurarken diğer yandan onu dünyadaki kötülüklerden koruyamama korkusu ile irkildiğimi fark ettiğimde boğazımda bir yumru, göğsümde bir minnet büyüterek anladım ve sevdim abimi. Daha çok sevdim!

Gözlerim doluyor. Oğlum, saatlerdir parka gitmek için ağlıyor ve o ağladıkça ben, küçük bir kız çocuğu gibi ayaklarımı yere vurarak, bağıra bağıra ağlamak istiyorum. Reçetelerden okuduğum ilaçları bulmak için ecza raflarının önünde gidip gelirken “Olmaz” diyorum oğlum Cemal’e. “Kendin gidemezsin. Bak, dayın gelecek birazdan. Onunla gidersin.”

Babası avutmak için kucağına aldığı sırada “Kolay gelsin!” diyerek içeri girdi abim.

“Abiii” dedim mutlu ve mütebessim. “Geldin mi?”

“Geldim fıstığım…” diye cevap verdi.

“Hoş geldin, Cemal abi” dedi, eşim. Selamlaştılar.

“Abi, söz vermiştim parka götüreceğime. Ama bugün nöbetçi olduğumuzu unutmuşum.”

“Ben götürürüm aslanımı… Hem anneannesi de onu bekliyor.”

Uzanıp aldı Cemal’i, babasının kucağından. Dayısının kucağından uzanıp babasını öptü Cemal. Oğlum, abim ve sevdiğim adam aynı karede gülümsüyorken bir şeyler kımıldadı içimde… Ağlamaya başladım.

…

El ele tutuşup çıktılar eczaneden… Cemal, taksiye doğru koşarak önüne geçti abimin. Güneş, abimin sırtına vuruyordu. Abimin gölgesi, oğlumun üstüne düşüyordu.

Muhammed Ali KOÇAK

Haziran, 2026